Józef Pawłusiewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Józef Pawłusiewicz
Ilustracja
pułkownik pułkownik
Data i miejsce urodzenia 6 listopada 1902
Stawczany
Data śmierci 9 lutego 1979
Przebieg służby
Lata służby 1918–1959
Siły zbrojne Wojsko Polskie (II RP),
ludowe Wojsko Polskie
Jednostki Oddział Samoobrony Józefa Pawłusiewicza,
1 Brygada Zaporowa,
Szkoła Podoficerskiej Kawalerii,
Zakład Tresury Psów Służbowych
Stanowiska dowódca oddziału,
komendant szkoły,
komendant zakładu
Główne wojny i bitwy wojna polsko-ukraińska,
wojna polsko-bolszewicka,
II wojna światowa
Odznaczenia
Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal Pamiątkowy na 20 rocznicę Słowackiego powstania narodowego
Odznaka Honorowa „Orlęta” Państwowa Odznaka Sportowa

Józef Leonard Pawłusiewicz (ur. 6 listopada 1902 w Stawczanach, zm. 9 lutego 1979) – pułkownik Wojska Polskiego, dowódca oddziału polskiej samoobrony w Bieszczadach, hodowca psów gończych.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wychował się w Bieszczadach, w Łęgu koło Soliny, gdzie jego ojciec nabył ok. 50 ha majątek. Z zamiłowania był myśliwym. Brał czynny udział w walkach polsko-ukraińskich w 1918 i 1919 oraz w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920. Został awansowany do stopnia podporucznika rezerwy artylerii ze starszeństwem z 1 stycznia 1929[1]. Następnie pełnił służbę w Straży Granicznej. W 1934 jako rezerwy był przydzielony do Oficerskiej Kadry Okręgowej nr V jako oficer przewidziany pełniący służbę w SG i pozostawał wówczas w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Jasło[2].

Po wybuchu II wojny światowej w kampanii wrześniowej 1939 w stopniu porucznika dowodził oddziałem pograniczników w walkach z Niemcami. Następnie po rozbiciu wojsk polskich powrócił w rodzinne strony i działał w obronie miejscowej ludności przed hitlerowcami i nacjonalistami ukraińskimi. Zorganizowany i dowodzony przez niego oddział samoobrony, początkowo przerzucał ludzi przez granicę ze Słowacją, ukrywał Żydów i zbiegłych jeńców radzieckich. Następnie prowadził akcje dywersyjne, organizował zamachy na dygnitarzy hitlerowskich oraz działania wywiadowcze. Jego przyjacielem był Czesław Wawrosz. W wyniku dalszych działań partyzanckich jego oddział, jako czwarta kompania polska wszedł w skład radzieckiego oddziału partyzanckiego im. Stalina, dowodzonego przez Polaka kpt. Mikołaja Kunickiego ps. „Mucha”.

1 stycznia 1945 otrzymał stopień kapitana i został wcielony do 1 Brygady Zaporowej w Majdanku. Następnie po kilku miesiącach pracy jako komendant Szkoły Podoficerskiej Kawalerii awansował na majora i został skierowany do zorganizowania Zakładu Tresury Psów Służbowych Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego w Michalinie (od 1946 w Sułkowicach). Jednocześnie pełnił też obowiązki instruktora szkolenia szwadronów kawalerii. W 1959 mianowany został komendantem Zakładu Tresury Psów Służbowych KBW i MO w Sułkowicach. Od 1 kwietnia 1956 do 1 września 1958 kierował Zakładem Tresury Psów Służbowych Milicji Obywatelskiej w Sułkowicach. Awansował do stopnia pułkownika i w 1959 przeszedł na emeryturę.

Po wojnie aktywnie działał w związku kynologicznym i oddał zasługi w hodowli rasy „gończy polski”[3]. Autor książki pt. Na dnie jeziora, która została wydana już po jego śmierci w Polsce w 1981 (wyd. Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza) oraz w Czechach w 1989. Jest to biografia, która stanowi ważną pozycję w historii polskich Bieszczadów. Pierwsze pełne, nieocenzurowane wydanie publikacji ukazało się w 2009.

Dom Józefa Pawłusiewicza w Rajskim - widok obecny
Nagrobek Józefa Pawłusiewicza

Został pochowany na cmentarzu komunalnym w Lesku[4]. Był żonaty, miał córkę.

Akcja powieści przygodowej dla młodzieży pt. Dzikus, czyli wyjęty spod prawa autorstwa Wandy Żółkiewskiej, rozgrywa się w Rajskiem w domu Józefa Pawłusiewicza. Jednymi z bohaterów są on sam oraz cztery jego ogary. W powieści tej nakreślona jest wyraźnie sylwetka Pawłusiewicza, jego charakter na co dzień. Autorka uwidoczniła jego wielkie zamiłowanie i znawstwo ogarów, jak również umiłowanie ziemi bieszczadzkiej i znajomość jej historii. Pawłusiewicz w swych opowieściach przytacza wiele faktów ze swej wojennej przeszłości, wiele innych wspominanych jest ustami pozostałych bohaterów powieści.

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 145.
  2. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 921.
  3. O rasie. gonczypolski.eu. [dostęp 2015-06-23].
  4. Józef Budziak. Leskie cmentarze. „Nowiny”. 255, s. 4, 31 października, 1, 2 listopada 1986. 
  5. a b c d e f Odznaczenia płk. Józefa Pawłusiewicza, jakie otrzymał do 1939 r.. W: Pułkownik z dna jeziora. Opowieść o Józefie Pawłusiewiczu. Koszęcin: Mirczumet, 2013, s. 258. ISBN 978-83-63794-02-6.
  6. Przedstawiciele Ambasady CSRS z wizytą na Rzeszowszczyźnie. „Nowiny”, s. 1, Nr 269 z 13 i 14 listopada 1965. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]