Józef Pohorski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Józef Pohorski
Józef Pudełko
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 7 marca 1907
Sanok
Data i miejsce śmierci 25 lub 26 lutego 1998
Sanok
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Sanoku
Zawód, zajęcie nauczyciel
Narodowość polska
Partia PPS, SL, PZPR
Rodzice Wojciech
Małżeństwo Janina Siekierzyńska
Krewni i powinowaci Jan (brat)
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Srebrny Krzyż Zasługi Medal Komisji Edukacji Narodowej
Złota Odznaka Honorowa TPPR Odznaka „Zasłużony dla Sanoka”

Józef Pohorski, pierwotnie Józef Antoni Pudełko (ur. 7 marca 1907 w Sanoku, zm. 25 lub 26 lutego 1998 tamże) – polski harcerz, nauczyciel, dyrektor szkolny, działacz partyjny, radny Miejskiej Rady Narodowej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Grobowiec Janiny i Józefa Pohorskich w Sanoku

Urodził się jako Józef Pudełko 7 marca 1907 w Sanoku[1]. Był synem Wojciecha (do 1914 kancelista Namiestnictwa c. k. powiatu sanockiego[2], w II Rzeczypospolitej urzędnik starostwa powiatu sanockiego[3]), bratem Jana (1905-1988, sędzia, polityk, poseł na Sejm PRL).

W 1923, wspólnie z trzema innymi harcerzami i uczniami Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku (Fritz Hotze, Tadeusz Riedrich, Zygmunt Żyłka-Żebracki), postawił na cmentarzu przy ulicy Rymanowskiej Krzyż Powstańców dla upamiętnienia polskich zrywów niepodległościowych, umieszczając na nim tabliczkę z napisem: Bohaterom z 1831/63 Harcerze 1923[4][5]. W 1927 zdał egzamin dojrzałości w Państwowym Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku (w jego klasie byli m.in. Juliusz Kaczorowski, Marian Musiał)[1][6]. W 1933 ukończył studia z tytułem magistra filozofii w zakresie filologii polskiej na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie[7]. Podczas studiów wstąpił do Polskiej Partii Socjalistycznej.

Po zakończeniu studiów został nauczycielem w Szkole Handlowej w Sanoku, jednak w 1934 został przeniesiony do pracy w 7-klasowej szkole w Małorycie, a w 1935 do szkoły 1-klasowej w Charsach, następnie ponownie pracował w Małorycie (po latach Pohorski dwie pierwsze przenosiny tłumaczył niechęcią władz piłsudczykowskich wobec jego osoby o poglądach socjalistycznych). W 1937 uzyskał uprawnienia nauczyciela szkół średnich, po czym podjął pracę w gimnazjum w Bielsku Podlaskim i był tam zatrudniony do końca istnienia II Rzeczypospolitej w 1939. W 1940 przybył do Sanoka, wówczas na obszarze okupacji niemieckiej. Brał udział w tajnym nauczaniu.

Po zakończeniu II wojny światowej współorganizował odbudowę przedwojennego Gimnazjum Męskiego im. Królowej Zofii w Sanoku, był nauczycielem, a w latach 1947-1953 dyrektorem tej szkoły[8][9][10], wówczas funkcjonującej pod nazwą I Państwowa Szkoła Męska Stopnia Podstawowego i Licealnego. W tej tzw. „jedenastolatce” w 1947/1948 był organizatorem Wieczorowego Liceum dla Dorosłych[11] i był dyrektorem tej placówki do przejścia na emeryturę w 1972. Do 1974 prowadził jeszcze zajęcia w I Liceum Ogólnokształcącym im. Komisji Edukacji Narodowej w Sanoku, kontynuującym tradycje macierzystego gimnazjum.

W okresie bezpośrednio po wojnie współorganizował ruch harcerski w Sanoku, w tym wśród uczniów szkoły[12] jako harcmistrz był opiekunem całości zorganizowanego w 1945 w Sanoku harcerstwa[13], następnie Komendant Hufca w Sanoku od 12 września 1946[14], następnie hufcowy (wraz z nim m.in. hufcowy Franciszek Moszoro, przyboczny, hm Czesław Borczyk, sekretarz i drużynowy Leszek Kril-Nartowski), drużynowy drużyny instruktorskiej[15].

Podczas konferencji partyjnej w dniach 1-2 czerwca 1947 w Rzeszowie został wybrany członkiem Rady Wojewódzkiej PPS[16]. W 1948 został zastępcą przewodniczącego PPS w Sanoku[17]. Był radnym Miejskiej Rady Narodowej w Sanoku; w 1950 był przewodniczącym Komisji Lokalowej[18], zasiadał w Komisji i Oświaty i Kultury MRN[19].

Był członkiem ZNP od 1938, delegatem na Krajowy Zjazd ZNP w 1957. Wstąpił do PZPR, był delegatem na VI Zjazd PZPR w 1971. Został członkiem Okręgowej Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich. Pełnił funkcję przewodniczącego Komisji Kwartalnej do Badania Wyników Nauczania w Kuratorium w Rzeszowie oraz przewodniczącego zarządu powiatowego Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej. Był ławnikiem Sądu Okręgowego w Jaśle, w 1982 jako emeryt został wybrany ławnikiem sądowym w Sanoku[20].

Po latach negatywnie o Józefie Pohorskim wyraził się w swoich wspomnieniach Józef Stachowicz[21], według którego Pohorski, jako działacz Stronnictwa Ludowego do 1947, po wpływie ze strony UB miał zostać członkiem PZPR i w tym roku zostać dyrektorem sanockiego gimnazjum, w tym czasie miał negatywnie wypowiadać się o Stachowiczu przed władzami partyjnymi, a ponadto przed sowieckim funkcjonariuszem UB określił Stachowicza i Zofię Skołozdro jako „największych reakcjonistów”[22].

Jego żoną była Janina z domu Siekierzyńska (1904-1992). Józef Pohorski zmarł 25[23] lub 26[24] lutego 1998. Oboje zostali pochowani na Cmentarzu Centralnym w Sanoku, nieopodal Krzyża Powstańców.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b XXXX. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofji w Sanoku za rok szkolny 1926/1927. Sanok: 1927, s. 12, 22.
  2. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1914. Lwów: 1914, s. 50.
  3. Informator Powszechny Rzeczypospolitej Polskiej z Kalendarzem P. P. na Rok 1925. Warszawa: 1925, s. 360.
  4. Józef Pohorski. Historia Krzyża Powstańców na sanockim cmentarzu. „Tygodnik Sanocki”. Nr 50 (162), s. 7, 16 grudnia 1994. 
  5. Waldemar Bałda: Sowa i bocian. Opowieść o Posadzie Olchowskiej – III dzielnicy Miasta Sanoka. Kraków: AB Media, 2012, s. 72. ISBN 978-83-935385-7-7.
  6. Absolwenci. 1losanok.pl. [dostęp 2018-09-25].
  7. Roman Bańkowski wskazał Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie: Wspomnienia z ławy szkolnej. Józef Pohorski. W: Roman Bańkowski: Wspomnienia. Rzeszów: Związek Literatów Polskich Oddział w Rzeszowie, 2000, s. 14. ISBN 83-914224-5-3.
  8. Dyrektorzy szkoły od 1880. g2.sanok.pl. [dostęp 21 lipca 2014].
  9. Krystyna Chowaniec, Oświata i szkolnictwo. Szkoły ponapodstawowe, W latach powojennych w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 876.
  10. Janusz Kamecki: Świat leżał u naszych stóp. matura1952.pl. [dostęp 21 lipca 2014].
  11. Krystyna Chowaniec, Oświata i szkolnictwo. Oświata dorosłych, W latach powojennych w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 895.
  12. Andrzej Brygidyn, W latach powojennych. Życie polityczne. Kształtowanie się lokalnych struktur polityczno-administracyjnych w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 767.
  13. Józef Pohorski. Z dziejów harcerstwa sanockiego gimnazjum i liceum. „Rocznik Sanocki”. Tom VI, s. 230, 1988. Towarzystwo Rozwoju i Upiększania Miasta Sanoka. 
  14. Alicja Wolwowicz: Zarys dziejów sanockiego harcerstwa. W: 95 lat sanockiego harcerstwa 1911–2006. Sanok: 2006, s. 13.
  15. Alicja Wolwowicz: Zarys dziejów sanockiego harcerstwa. W: 95 lat sanockiego harcerstwa 1911–2006. Sanok: 2006, s. 15.
  16. II. PPR na czele mas w walce o utrwalenie władzy ludowej na Rzeszowszczyźnie. Jednolitofrontowe tendencje w PPS. W: Kształtowanie się władzy ludowej na Rzeszowszczyźnie. T. II. Rzeszów: Komitet Wojewódzki PZPR w Rzeszowie, 1966, s. 102-103.
  17. Stanisław Dobrowolski. Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990. Kształtowanie się władzy w Sanoku w latach 1944-1950. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”, s. 129, Sanok: 2008. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X. 
  18. Władysław Stachowicz. Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990. Miejska Rada Narodowa w Sanoku 1950-1990. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”, s. 135, Sanok: 2008. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X. 
  19. Krystyna Chowaniec, Oświata i szkolnictwo. Szkoły podstawowe, W latach powojennych w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 866.
  20. Władysław Stachowicz. Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990. Miejska Rada Narodowa w Sanoku 1950-1990. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”, s. 282, Sanok: 2008. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X. 
  21. Józef Stachowicz: Miniony czas. Kraków: Księgarnia Akademicka, 1994, s. 219. ISBN 83-901827-1-8.
  22. Józef Stachowicz: Miniony czas. Kraków: Księgarnia Akademicka, 1994, s. 234–235. ISBN 83-901827-1-8.
  23. Józef Pohorski. Nekrolog. „Tygodnik Sanocki”. Nr 10 (330), s. 2, 6 marca 1998. 
  24. Data dzienna 26 lutego 1998 została wskazana na inskrypcji nagrobnej.
  25. Józef Pohorski. Z dziejów harcerstwa sanockiego gimnazjum i liceum. „Rocznik Sanocki”. Tom VI, s. 229–233, 1988. Towarzystwo Rozwoju i Upiększania Miasta Sanoka. 
  26. Sanok – bibliografia. biblioteka.sanok.pl. [dostęp 21 lipca 2014].
  27. M.P. z 1952 r. nr 78, poz. 1243.
  28. 1880 W stulecie sanockiego Gimnazjum 1980. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 4, nr 16 (181) z 1-10 czerwca 1980. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]