Józef Rybak (generał)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Józef Rybak
Ilustracja
generał dywizji generał dywizji
Data i miejsce urodzenia 7 kwietnia 1882
Delatyn
Data i miejsce śmierci 8 maja 1953
Kraków
Przebieg służby
Lata służby 1897-1930
Siły zbrojne cesarska i królewska Armia
Wojsko Polskie
Jednostki Biuro Ścisłej Rady Wojennej
Sztab Generalny
Dowództwo Okręgu Korpusu Nr IX
Generalny Inspektorat Sił Zbrojnych
Stanowiska I zastępca szefa sztabu generalnego
dowódca okręgu korpusu
inspektor armii
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941, dwukrotnie) Order Krzyża Wolności za bohaterstwo na polu walki (Estonia) Krzyż Wielki Orderu Świętego Sawy Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)
Konferencja inspektorów armii w Warszawie, początek 1926. Pierwszy rząd od lewej: gen. Mieczysław Norwid-Neugebauer, gen. Jan Romer, gen. Lucjan Żeligowski, gen. Edward Śmigły-Rydz, gen. Aleksander Osiński. Drugi rząd od lewej: NN, mjr Aleksander Prystor, gen. Józef Rybak, gen. Leonard Skierski, gen. Tadeusz Piskor, płk Tadeusz Kasprzycki

Józef Artur Rybak (ur. 7 kwietnia 1882 w Delatynie, zm. 8 maja 1953 w Krakowie) – generał dywizji Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Józef Artur Rybak urodził się 7 kwietnia 1882 roku w Delatynie, w ówczesnym powiecie nadwórniańskim, w rodzinie Leona, lekarza, i Emilii z Goeblów. Był wyznania ewangelicko-reformowanego.

Kształcił się w Bielsku. w 1901 ukończył Szkołę Kadetów w Wiedniu i od 1902 jako oficer zawodowy artylerii przeszedł kolejne szczeble dowódcze i sztabowe w Krakowie i Sarajewie. W latach 1905-1907 był słuchaczem Szkoły Wojennej Sztabu Generalnego w Wiedniu. 1 marca 1909 mianowany został szefem Oddziału II Komendy I Korpusu w Krakowie. W maju 1911 awansowany na kapitana i przeniesiony na stanowisko szefa Oddziału III w tej samej komendzie korpusu. 20 lipca 1914 powierzono mu funkcję delegata Sztabu Generalnego i Naczelnej Komendy Armii przy oddziałach strzeleckich. 2 sierpnia 1914 za jego pośrednictwem Józef Piłsudski otrzymał zgodę na przeprowadzenie mobilizacji „Strzelca” i Polskich Drużyn Strzeleckich. 15 sierpnia wyznaczony został na stanowisko szefa Oddziału II Komendy 1 Armii. Następnie pełnił funkcje zastępcy szefa sztabu 57 Dywizji Piechoty i szefa sztabu 59 Dywizji Piechoty. W 1916 awansował na majora. 1 sierpnia 1917 został zastępcą szefa sztabu generalnego gubernatora lubelskiego. 1 maja 1918 awansował na podpułkownika Sztabu Generalnego.

W Wojsku Polskim od listopada 1918. Listopad – grudzień 1918 szef Polskiej Wojskowej Komisji Likwidacyjnej przy c. i k. Ministerstwie Wojny w Wiedniu. 10 grudnia 1918 powrócił do Warszawy i objął stanowisko szefa Oddziału VI Informacyjnego Sztabu Generalnego. 10 marca 1919 mianowany został szefem Departamentu I Mobilizacyjno-Organizacyjnego Ministerstwa Spraw Wojskowych. 10 marca 1920, w ramach reorganizacji ministerstwa, powierzono mu stanowisko szefa Oddziału I Organizacyjno-Mobilizacyjnego Sztabu M.S.Wojsk. Odegrał istotna rolę w czasie wojny z bolszewikami 1920. Był dowódcą Grupy Operacyjnej w 3 Armii (kwiecień – lipiec) i szefem sztabu 4 Armii (lipiec – październik). 10 października 1920 został szefem delegacji Wojska Polskiego w Komisji Porozumiewawczej w Baranowiczach i Rozjemczej w Mińsku.

30 stycznia 1921 roku został szefem Biura Ścisłej Rady Wojennej – II zastępcą szefa Sztabu Generalnego[1]. 13 grudnia 1921 wyznaczony został na stanowisko I zastępcy szefa Sztabu Generalnego w Warszawie[2]. 3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu generała brygady ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku i 34. lokatą w korpusie generałów[3]. 4 czerwca 1924 roku mianowany został dowódcą Okręgu Korpusu Nr IX w Brześciu[4]. Na tym stanowisku 1 grudnia 1924 roku awansował na generała dywizji ze starszeństwem z 15 sierpnia 1924 roku i 10. lokatą w korpusie generałów[5]. 31 lipca 1926 roku Prezydent RP Ignacy Mościcki zwolnił go ze stanowiska dowódcy okręgu korpusu i mianował inspektorem armii z siedzibą w Warszawie[6]. 10 sierpnia 1930 roku prezydent RP zwolnił go ze stanowiska inspektora armii i przeniósł do dyspozycji ministra spraw wojskowych z zachowaniem dotychczasowego dodatku służbowego[7]. Z dniem 31 grudnia 1930 roku przeniesiony został, na własną prośbę, w stan spoczynku[8].

Zamieszkał pod Brześciem, gdzie gospodarował na zakupionym folwarku. W czasie okupacji nie brał udziału w ruchu oporu, mimo to krótko więziło go gestapo. W 1945 zgłosił się do służby w ludowym Wojsku Polskim. Nie został przyjęty ze względu na wiek. Prowadził w Krakowie warsztat ślusarski. Zmarł 8 maja 1953 roku w Krakowie. Został pochowany na cmentarzu Rakowickim.

Wspomnienia[edytuj | edytuj kod]

Autor sygnowanych przez niego wspomnień, napisanych przez inną osobę, odsłaniających kulisy współpracy kierownictwa polskich organizacji niepodległościowych z wywiadem Austro-Węgier. W 1992 roku Piotr Stawecki przeprowadził analizę porównawczą „Pamiętników generała Rybaka” z odnalezionymi przez niego w Centralnym Archiwum Wojskowym pięcioma protokołami przesłuchania generała Rybaka w charakterze świadka, przeprowadzonymi w Warszawie, w dniu 27 września przez podprokuratora Zbigniew Witkowskiego oraz w dniach 7 października, 8 października (dwukrotnie) i 12 listopada 1949 roku przez Gustaw Auscalera, wówczas wiceprokuratora Sądu Apelacyjnego w Krakowie, delegowanego do Ministerstwa Sprawiedliwości w Warszawie. Piotr Stawecki zwrócił się do Jana Kancewicza, autora posłowia „Pamiętników” z prośbą o wyjaśnienie wątpliwości, co do ich autorstwa. W odpowiedzi uzyskał informację, że „przed śmiercią Rybak był aresztowany przez władze bezpieczeństwa, ale ze względu na zły stan zdrowia wkrótce go zwolniono. Na polecenie Jakuba Bermana, dziennikarz Arnold Mostowicz spisywał wspomnienia Rybaka, który będąc ciężko chory mógł jedynie je dyktować”[9].

Wspomnienia ukazały się w tygodniku "Świat"[10], w roku 1954 zostały wydane przez wydawnictwo "Czytelnik". To wydanie zawiera następujące rozdziały:

  • I. Dowództwo okazuje zainteresowanie moją osobą;
  • II. Rozmowa z majorem Ronge i niezwykła nominacja;
  • III. Krakowskie początki. Zaczynam interesować się polityką;
  • IV. Pierwsze kontakty z „Konfidentem S” i dwóch „Stefanów”;
  • V. Tajemnicze aresztowanie Sławka;
  • VI. Piłsudski wyjaśnia;
  • VII. „Strzelec” i jego sukcesy w kontrwywiadzie;
  • VIII. Moje nowe plany i przełamanie megalomanii Piłsudskiego;
  • IX. Otrzymuję rozkaz zorganizowania legionów;
  • X. Koniec mojej koncepcji legionowej i kilka uwag strategicznych;
  • XI. Moje pierwsze przeżycia na froncie;
  • XII. Dalsze perypetie na froncie i moja osobista klęska;
  • XIII. Moje przeżycia na froncie bałkańskim;
  • XIV. Wracam na front wschodni;
  • XV. Ostatnie dni wojny;
  • XVI. Spotykam się z Piłsudskim;
  • XVII. Organizuję Wojsko Polskie;
  • XVIII. Mój udział w kampanii 1920 roku;
  • XIX. Kilka koniecznych wyjaśnień;
  • XX. Kilka uwag o wypadkach majowych i moje odejście z wojska;
  • XXI. Okres okupacji i dziesiątki propozycji;
  • XXII. Poprawki do „Poprawek”;
  • Dlaczego milczałem?
  • Posłowie.

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 12 lutego 1921 roku, s. 268.
  2. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 43 z 27 grudnia 1921 roku, s. 1725.
  3. Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 15.
  4. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 55 z 12 czerwca 1924 roku, s. 321.
  5. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 131 z 17 grudnia 1924 roku, s. 730.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 31 z 9 sierpnia 1926 roku, s. 243.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 20 września 1930 roku, s. 284.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 17 z 19 grudnia 1930 roku, s. 396.
  9. Stawecki 1992 ↓, s. 85-116.
  10. Jan Chrzan, Twarde lądowanie na "Bolku"
  11. Dekret Wodza Naczelnego L. 2763 z 15 marca 1921 r. (Dziennik Personalny z 1926 r. Nr 16, poz. 409)
  12. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 29.
  13. Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 1717 z 28 maja 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 29, poz. 1208)
  14. Dziennik Personalny MSWojsk Nr 19/1929, s. 361

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]