Józef Szkolnikowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Józef Szkolnikowski
Pełne imię i nazwisko Józef Leon Szkolnikowski
Data i miejsce urodzenia 13 marca 1889
Kuna, Rosja
Data i miejsce śmierci 9 stycznia 1958
Katowice, Polska
Pozycja bramkarz
Kariera juniorska
Lata Klub
Wisła Kraków
Kariera trenerska
Lata Drużyna
1921 Polska
Józef Szkolnikowski
major saperów major saperów
Data i miejsce urodzenia 13 marca 1889
Kuna
Data i miejsce śmierci 9 stycznia 1958
Katowice
Przebieg służby
Lata służby 1914–1929
Siły zbrojne Wappen Kaisertum Österreich 1815 (Klein).png Armia Austro-Węgier,
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki 5 Pułk Saperów
Stanowiska dowódca plutonu
dowódca kompanii
dowódca batalionu
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
Kampania wrześniowa
Odznaczenia
Krzyż Walecznych (od 1941) Złoty Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal za Ratowanie Ginących Krzyż Wojskowy Karola Krzyż Żelazny Medal Za Odwagę Wojskowy Medal Zasługi
Krzyż Obrony Lwowa Odznaka Honorowa „Orlęta” Odznaka 240 Ochotniczego Pułku Piechoty

Józef Leon Szkolnikowski (ur. 13 marca 1889 w majątku Kuna, Podole, zm. 9 stycznia 1958 w Katowicach) – polski trener piłkarski, działacz sportowy (pierwszy selekcjoner piłkarskiej reprezentacji Polski), major Wojska Polskiego.

Pradziad Marka Szkolnikowskiego, od 2017 dyrektora TVP Sport[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Życie cywilne[edytuj | edytuj kod]

Józef Leon Szkolnikowski jako uczeń II Szkoły Realnej w Krakowie założył szkolną drużynę piłkarską – Wisłę, która stała się zalążkiem powstania słynnego później klubu w 1906. W latach 1919–1921 pełnił funkcję prezesa Towarzystwa Sportowego Wisła. Działał także w Krakowskim Okręgowym Związku Piłki Nożnej (prezes) oraz Polskim Związku Piłki Nożnej (wiceprezes, szef Wydziału Gier). W charakterze szefa Wydziału Gier PZPN kierował przygotowaniami reprezentacji Polski do pierwszego historycznego meczu z Węgrami w grudniu 1921. Na samym spotkaniu nie był obecny. W latach 1919–1921 Józef Szkolnikowski pełnił jednocześnie funkcję prezesa Towarzystwa Sportowego Wisła (reaktywowanego po zakończeniu I wojny światowej) oraz Krakowskiego Okręgowego Związku Piłki Nożnej. Był też w grupie członków – założycieli Polskiego Związku Piłki Nożnej. Podczas obrad pierwszego, historycznego zgromadzenia PZPN, zorganizowanego tuż przez Bożym Narodzeniem 1919 roku w Warszawie, powierzono mu funkcję wiceprezesa. Pogodzenie tych wszystkich funkcji było możliwe, ponieważ na pierwszą siedzibę PZPN wybrano Kraków (ten stan rzeczy utrzymał się do stycznia 1928).

W 1921 należał do grona założycieli „Przeglądu Sportowego”. Był także sędzią piłkarskim i lekkoatletycznym, m.in. głównym sędzią mistrzostw Polski w lekkoatletyce w Warszawie (1927). Ożenił się z pochodzącą ze szlachty Zofią Znamirowską, z którą doczekał się dwójki dzieci.Po wojnie pozostał przez trzy lata na emigracji, na Wyspach Brytyjskich. W Szkocji, w Glasgow, szkolił polskich żołnierzy. Najprawdopodobniej w 1947 roku rozkazem gen. Józefa Hallera dostał zadanie kierowania powrotem oddziałów polskich stacjonujących w Szkocji do kraju. W 1948 roku, wiedziony tęsknotą za rodziną (żonie nie pozwolono opuścić kraju) i kuszony obłudnymi obiecankami komunistycznych władz, również wrócił do Polski. Jednakże, jako żołnierz polskich sił zbrojnych na Zachodzie, padł ofiarą stalinowskich prześladowań, także dlatego, że nie zgodził się na wstąpienie do Ludowego Wojska Polskiego. Długo nie mógł znaleźć pracy, mimo że władał kilkoma językami. Podupadł na zdrowiu. Ostatecznie dostał posadę recepcjonisty w Urzędzie Górniczym przy ul. Kościuszki. Zamieszkał w Katowicach u siostry swojej żony – nauczycielki, w oficynie przy ul. Kościuszki 27[2].

Życie wojskowe[edytuj | edytuj kod]

Zawodowy oficer armii austro-węgierskiej, w dniu 31 października 1918 został pierwszym tymczasowym dowódcą V zapasowego batalionu saperów w Krakowie po złożeniu broni przez żołnierzy armii austro-węgierskiej[3], a od 1919 oficer Wojska Polskiego[4]. 26 maja 1919 roku został przeniesiony z 5 batalionu saperów do Dowództwa Grupy generała Szeptyckiego na stanowisko referenta technicznego[5]. W 1920 roku został przeniesiony do XXI batalionu saperów[6]. W 1923 jest oficerem nadetatowym w 5 pułku saperów oddelegowanym do Szkoły Jazdy w Grudziądzu i zostaje przeniesiony do Dowództwa Okręgu Korpusu nr. V na stanowisko kierownika Okręgowej Składnicy Inżynieryjno – Saperskiej z dniem 1 września 1923[7]. W za wojnę z Rosją został odznaczony Krzyżem Walecznych. Służył m.in. w Grudziądzu, w 1924 wrócił do 5 pułku saperów na stanowisko dowódcy 23 batalionu saperów[8]. Z dniem 15 listopada 1925 udaje się na Kurs Fortyfikacyjny przy Oficerskie Szkole Inżynieryjnej na okres jednego roku[9]. Podczas przewrotu majowego w 1926 roku pozostał wierny (jako człowiek honoru) przysiędze złożonej prezydentowi Stanisławowi Wojciechowskiemu i nie przeszedł na stronę Piłsudskiego. W roku 1927 zostaje przesunięty z Dowództwa Okręgu Korpusu nr. V na stanowisko referenta do Departamentu Inżynierii Ministerstwa Spraw Wojskowych[10]. W marcu 1929 zostaje zwolniony ze stanowiska i pozostawiony do dyspozycji Dowódcy Okręgu Korpusu nr. I[11], a w czerwcu zostaje przesunięty w stan spoczynku[12]. W 1934 roku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III z przydziałem mobilizacyjnym do Korpusu Oficerów Inżynierji – saperów. Był wówczas „przewidziany do użycia w czasie wojny[13]. Walczył w wojnie obronnej 1939; żołnierz Armii gen. Andersa, z którą przeszedł cały szlak bojowy[2].

Awanse służbowe[edytuj | edytuj kod]

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Szef TVP Sport o Bońku, Twarowskim i komentatorach, sport.tvp.pl [dostęp 2018-06-18] (pol.).
  2. a b Józef Szkolnikowski - Historia Wisły, historiawisly.pl [dostęp 2017-11-24] (pol.).
  3. a b „Zarys Historii Wojennej Formacji Polskich 1918 – 1920” – 5 Pułk Saperów s. 4
  4. Dziennik Rozkazów Wojskowych nr 20 z 22 lutego 1919 s. 477
  5. Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 60 z 31 maja 1919 roku, poz. 1918.
  6. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 13 z 10 kwietnia 1920r
  7. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 54 z 12 sierpnia 1923 s. 503
  8. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 6 z 24 stycznia 1924 s. 35
  9. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 119 z 12 listopad 1925 s. 118
  10. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 16 z 11 czerwca 1927 s. 168
  11. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 5 z 12 marca 1929 s. 87
  12. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 11 z 6 sierpnia 1929 s. 118
  13. Rocznik Oficerów Rezerwy 1934 s. 350, 853
  14. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 36 z 22 września 1920 s. 892
  15. Rocznik Oficerski 1923 s. 906

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej Gowarzewski: MISTRZOSTWA POLSKI. LUDZIE (1918-1939). 100 lat prawdziwej historii (1), Wydawnictwo GiA, Katowice 2017
  • Andrzej Gowarzewski, Biało-czerwoni. Dzieje reprezentacji Polski, część I, Wydawnictwo GiA, Katowice 1991 (2. część cyklu Encyklopedia piłkarska Fuji)
  • Andrzej Gowarzewski, Wisła Kraków. 90 lat „Białej Gwiazdy” – Księga Jubileuszowa, Wydawnictwo GiA, Katowice 1996 (3. część cyklu Kolekcja klubów)
  • „Zarys Historii Wojennej Formacji Polskich 1918 – 1920” 5 Pułk Saperów
  • Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych
  • Rocznik Oficerski 1923, 1924
  • Rocznik Oficerów Rezerwy 1934
  • Lista oficerów Wojska Polskiego z lat 1914-1939. Józef Szkolnikowski. officersdatabase.appspot.com. [dostęp 7 maja 2014].