Józef Trzemeski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Grób Józefa Trzemeskiego
Tablica upamiętniająca Józefa Trzemeskiego

Józef Franciszek Trzemeski (ur. 24 grudnia 1878[1] w Belmont, zm. 4 lipca 1923 w Warszawie) – doktor medycyny, polarnik, generał brygady Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj]

Józef Franciszek Trzemeski urodził się 24 grudnia 1878 roku w Belmont, w powiecie brasławskim, w rodzinie Józefa, prawnika, i Leontyny z Radziszewskich. Od 1904 był oficerem lekarzem w rosyjskiej Marynarce Wojennej. Walczył na wojnie z Japonią.

W latach 1914-1915 lekarz i kierownik naukowy dowodzonej przez Ole Sverdrupa rosyjskiej wyprawy polarnej wysłanej na Morze Karskie na statku Eklips w celu odszukania wypraw Aleksandra Brusiłowa i Władimira Rusanowa. Podczas rejsu prowadził badania hydrometeorologiczne, przyczyniając się do lepszego poznania warunków żeglugi na tym morzu, ogłosił kilka sprawozdań z tej wyprawy[2]. W 1919 został naczelnym lekarzem obozu instrukcyjnego, a następnie zastępcą szefa sanitarnego Armii Polskiej we Francji. Wiosną tego roku, po powrocie „Błękitnej Armii” do kraju mianowany został szefem sanitarnym Frontu Południowo-Wschodniego, a później Frontu Pomorskiego. 1 stycznia 1920 oficjalnie przyjęty do Wojska Polskiego w stopniu podpułkownika[3]. 18 marca 1920 objął obowiązki na stanowisku szefa sekcji w Departamencie Sanitarnym M.S.Wojsk. Następnie kierował służbą sanitarną Ekspozytury Naczelnego Dowództwa WP oraz był pełnomocnikiem szefa Departamentu Sanitarnego M.S.Wojsk. Był żonaty z Heleną Barańską.

W środę 4 lipca 1923 roku, w godzinach południowych, w swoim mieszkaniu w hotelu „Polonia” w Warszawie, popełnił samobójstwo strzelając z rewolweru w pierś. Denat oddał strzał w pozycji siedzącej na krześle. Pocisk przestrzelił płuca, a następnie utkwił w poręczy krzesła. Generał pozostawił list do swojego przełożonego, generała brygady Franciszka Zwierzchowskiego, w którym nie podał powodu samobójstwa, ale wyjaśnił, że zamach nie by spowodowany problemami służbowymi, politycznymi i zdrowotnymi. W czasie zamachu był bezdzietnym wdowcem. Kilka dni wcześniej powrócił z sześciomiesięcznego urlopu[4]. Pochowany na cmentarzu Powązkowskim.

Awanse[edytuj]

Ordery i odznaczenia[edytuj]

Przypisy

  1. Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski jako datę urodzenia podają 25 grudnia 1878, takoż wykaz oficerów WP z lat 1918-1921 na stronie Muzeum Wojska Polskiego http://www.muzeumwp.pl/oficerowie/?letter=T&page=16.
  2. Zob. opublikowaną pośmiertnie relację "Wyprawa podbiegunowa na statku «Eklips» w roku 1914 i 1915", "Przegląd Geograficzny. Organ Polskiego Towarzystwa Geograficznego", t. IV (1923), Warszawa 1924, s. 151-153, http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication?id=138143&from=&dirids=1&tab=1&lp=1&QI=
  3. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 1 z 17.01.1920 r., s. 6
  4. Samobójstwo gen. Trzemeskiego, „Polska Zbrojna” Nr 181 z 5 lipca 1923 r. s. 5.
  5. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 30.
  6. Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 1987 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 39, poz. 1831)
  7. Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 2060 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 41, poz. 1892)

Bibliografia[edytuj]

  • Piotr Stawecki, Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918-1939, Warszawa 1994, ​ISBN 83-11-08262-6​, 340-341.
  • Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione, 178.