Józef Urbanowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Józef Urbanowicz
generał broni generał broni
Data i miejsce urodzenia 25 marca 1916
Orzeł
Data i miejsce śmierci 6 lipca 1989
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby 1943–1988
Siły zbrojne Ludowe Wojsko Polskie
Jednostki Dowództwo Marynarki Wojennej, Akademia Sztabu Generalnego, Wojskowa Akademia Polityczna, Główny Zarząd Polityczny Wojska Polskiego, Ministerstwo Obrony Narodowej
Stanowiska zastępca dowódcy Marynarki Wojennej, zastępca komendanta akademii, komendant akademii wojskowej, szef Głównego Zarządu Politycznego Wojska Polskiego, wiceminister obrony narodowej
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Późniejsza praca poseł na Sejm PRL IV, V, VI, VII i VIII kadencji (1965–1985), ambasador PRL w Mongolii (1984–1987)
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Order Budowniczych Polski Ludowej (1960–1990) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Order Sztandaru Pracy I klasy Order Sztandaru Pracy II klasy Order Krzyża Grunwaldu III klasy Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi Srebrny Medal „Zasłużonym na Polu Chwały” Medal 10-lecia Polski Ludowej Medal 30-lecia Polski Ludowej Medal 40-lecia Polski Ludowej Medal za Warszawę 1939–1945 Medal za Odrę, Nysę, Bałtyk Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 Złoty Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Srebrny Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Brązowy Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Medal „Za udział w walkach o Berlin” Złoty Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Srebrny Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Medal Komisji Edukacji Narodowej Złota Odznaka „Za zasługi w ochronie porządku publicznego” Złota Odznaka „Za Zasługi dla Obrony Cywilnej” Złota Odznaka „Za zasługi w ochronie granic PRL” Złoty Medal „Za zasługi dla Ligi Obrony Kraju” Złota Odznaka im. Janka Krasickiego Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego Krzyż Wojenny Czechosłowacki 1939 Order Czerwonego Sztandaru (ČSSR) Złoty Order Zasługi dla Ojczyzny (NRD) Order Lenina Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Przyjaźni Narodów Medal za Odwagę (ZSRR) Medal „Za Zasługi Bojowe” Medal 100-lecia urodzin Lenina Medal „Za Obronę Moskwy” Medal „Za zdobycie Berlina” Medal za Umacnianie Braterstwa Broni Medal „Za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945” Medal 20-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 30 years of victory rib.png 40 years of victory rib.png 30 years saf rib.png 50 years saf rib.png 60 years saf rib.png 70 years saf rib.png
Grób Józefa Urbanowicza na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie

Józef Urbanowicz (ur. 25 marca 1916 w Orle, zm. 6 lipca 1989 w Warszawie) – generał broni Wojska Polskiego, szef Głównego Zarządu Politycznego WP (1965–1971), wiceminister obrony narodowej PRL (1968–1984), działacz partyjny i państwowy, członek Komitetu Centralnego PZPR, poseł na Sejm PRL IV, V, VI, VII i VIII kadencji.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem mieszkającego w Rydze robotnika, Józefa Urbanowicza, zmobilizowanego po wybuchu I wojny światowej do rosyjskiej armii i Adeli z Gutakowskich, która uciekła z Łotwy do Rosji przed nacierającymi wojskami niemieckimi.
W 1920 wrócił z rodzicami do Rygi, gdzie ukończył polską szkołę podstawową, a w 1932 krótko był uczniem w polskim gimnazjum w Rydze; naukę przerwał z powodu trudności materialnych rodziny. W latach 1932–1935 robotnik w Zakładach Mechanicznych w Rydze, w okresie 1934–1938 uczeń wieczorowy w Państwowej Szkole Morskiej w Rydze (Wydział Mechaniczny), w latach 1935–1938 – marynarz floty handlowej, w okresie 1938–1939 odbywał zasadniczą służbę wojskową w łotewskiej armii jako elew szkoły podoficerskiej w Alūksne; z powodu komunistycznych przekonań politycznych nie skończył szkoły i został zwolniony do rezerwy jako starszy strzelec. Robotnik-mechanik w fabryce tekstylnej w Rydze.

Po zajęciu Łotwy przez ZSRR został redaktorem naczelnym polskojęzycznej gazety w Rydze „Czerwony Sztandar”. Od 1941 oficer Armii Radzieckiej. Walczył m.in. pod Moskwą, pod Starą Russą i na Froncie Północno-Zachodnim. Był trzykrotnie ranny i dwukrotnie kontuzjowany. W 1943 został skierowany do służby w Polskich Siłach Zbrojnych w ZSRR na stanowisku zastępcy dowódcy 4 Dywizji Piechoty im. Jana Kilińskiego do spraw politycznych.

Od 1945 na kierowniczych stanowiskach w aparacie partyjno-politycznym WP. Był między innymi zastępcą dowódcy Marynarki Wojennej do spraw politycznych – Szefem Zarządu Polityczno-Wychowawczego Marynarki Wojennej (1945–1952), zastępcą do spraw politycznych dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego, dowódcy Wojsk Lotniczych i Obrony Przeciwlotniczej Obszaru Kraju oraz komendanta Akademii Sztabu Generalnego WP im. gen. Karola Świerczewskiego, a w latach 1958–1960 komendantem Wojskowej Akademii Politycznej im. Feliksa Dzierżyńskiego. Generał brygady od 1958. Generał dywizji od 1964. W latach 1960–1965 zastępca szefa, a w latach 1965–1971 szef Głównego Zarządu Politycznego WP. Jego zastępcami byli generałowie: Jan Czapla, Mieczysław Grudzień, Franciszek Księżarczyk, Władysław Polański, Edward Szpitel, Zbigniew Szydłowski.

W latach 1968–1984 – wiceminister obrony narodowej, od 1971 równocześnie zastępca ministra do spraw ogólnych. Generał broni od 1973.

Działacz komunistyczny. Członek Komunistycznej Partii Łotwy (1939–1940), Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (1940–1944), Polskiej Partii Robotniczej (1944–1948), a od 1948 – Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W latach 1968–1971 – zastępca członka Komitetu Centralnego PZPR, a w latach 1971–1986 – członek Komitetu Centralnego PZPR.

W latach 1965–1985 poseł na Sejm PRL od IV do VIII kadencji. Wieloletni wiceprezes Zarządu Głównego organizacji kombatanckiej ZBoWiD. W latach 1969–1984 przewodniczący Komitetu Redakcyjnego „Wojskowego Przeglądu Historycznego”. Wieloletni członek Rady Redakcyjnej organu teoretycznego i politycznego KC PZPR „Nowe Drogi[1].

W latach 1984–1987 ambasador PRL w Mongolii. Od 1988 w stanie spoczynku. W związku z zakończeniem zawodowej służby wojskowej pożegnany przez I sekretarza KC PZPR, Zwierzchnika Sił Zbrojnych PRL gen. armii Wojciecha Jaruzelskiego. Służył w Wojsku Polskim przez 45 lat, z czego aż 30 w stopniu generalskim.

Mieszkał i zmarł w Warszawie. W jego pogrzebie na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera B 4 rz. 7 m. 7) uczestniczył m.in. I sekretarz KC PZPR, Przewodniczący Rady Państwa gen. armii Wojciech Jaruzelski, prezes Rady Naczelnej ZBoWiD prof. Henryk Jabłoński oraz minister obrony narodowej, członek Biura Politycznego KC PZPR gen. armii Florian Siwicki, który wygłosił mowę pogrzebową w imieniu kierownictwa MON.

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. „Nowe Drogi” nr 3/1978, s. 2.
  2. „Życie Partii”, styczeń–marzec 1987, s. 55
  3. „Żołnierz Wolności”, 16 grudnia 1982, s. 1

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Leksykon Historii Polski, Wydawnictwo Wiedza Powszechna, Warszawa 1995
  • L. Grot, T. Konecki, E. Nalepa, Pokojowe dzieje Wojska Polskiego, Wojskowy Instytut Historyczny im. Wandy Wasilewskiej, Warszawa 1988
  • W. Jaruzelski, Stan wojenny, dlaczego, Dom Wydawniczy BGW, Warszawa 1992
  • H.P. Kosk – Generalicja polska, tom II, Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, Pruszków 2001
  • L. Kowalski, Generał ze skazą, Wydawnictwo Rytm, Warszawa 2001
  • J. Królikowski, Generałowie i Admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990, Wydawnictwo Adam Marszałek, 2010 (dane o odznaczeniach)
  • Kto jest kim w Polsce 1984, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1984
  • A. Mazur, Order Krzyża Grunwaldu, Wyd. MON, Warszawa 1988
  • P. Martell, G.P. Hayes, World military leaders, Bowker, New York 1974 (ang.)
  • G. Sanford, Military Rule in Poland: The Rebuilding of Communist Power, 1981–1983, New York St. Martin's, 1986 (ang.)
  • K. Sobczak, Lenino-Warszawa-Berlin: wojenne dzieje l Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki, Wydawnictwo MON, Warszawa 1988
  • J. Stroynowski, Who's who in the socialist countries of Europe: a biographical encyclopedia of more than 12,600 leading personalities in Albania, Bulgaria, Czechoslovakia, German Democratic Republic, Hungary, Poland, Romania, Yugoslavia, Tom 3, K.G. Saur Pub., 1989 (ang.)
  • Trybuna Ludu”, 7 lipca 1989, s. 9