Józef i Asenet

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Józef i Asenet na grafice Hugona van der Goesa

Józef i Asenetapokryf starotestamentowy o cechach romansu, rozwijający krótką wzmiankę w Księdze Rodzaju o poślubieniu przez Józefa Egipcjanki Asenat[1].

Datowany między końcem I wieku p.n.e. a końcem I wieku n.e. utwór powstał w środowisku diaspory egipskiej[2], prawdopodobnie w języku greckim (autor posługuje się Septuagintą)[3]. Tekst opisuje zaślubiny Józefa z Asenet; zauroczona urodą wybrańca panna młoda porzuca religię egipską i przyjmuje wiarę w Jahwe, a także rozdaje swoje dobra ubogim. W dalszej części apokryfu następuje bajeczne opowiadanie o spisku syna faraona, który chcąc uwieść żonę Józefa próbuje namówić jego braci do zamordowania go. Bracia jednak po kolei odmawiają, z wyjątkiem Dana i Gada, których syn faraona oszukuje, pomawiając Józefa o spiskowanie przeciwko nim, jako synom niewolnic. Syn faraona ginie ostatecznie zamordowany przez Beniamina. Po śmierci syna faraon umiera ze zgryzoty, a usynowiony przez niego Józef przejmuje rządy nad Egiptem[3][2].

Apokryf ma cechy hellenistycznego romansu i jest jednym z najstarszych zachowanych przykładów tego gatunku. Jest historią dwojga kochanków zakochanych w sobie od pierwszego wejrzenia, którzy muszą pokonać przeciwności. W roli głównego czarnego charakteru występuje syn faraona, w roli zbójców – Dan i Gad. Jednocześnie pełne jest nawiązań biblijnych, czego przykładem jest walka Beniamina z synem faraona przypominająca walkę Dawida z Goliatem czy modlitwa Asenat składająca się z motywów z psalmów[2].

Celem autora apokryfu było najprawdopodobniej zezwolenie na odrzucane przez ortodoksyjnych żydów małżeństwa mieszane pod warunkiem nawrócenia się pogańskiego współmałżonka, jak również rozpropagowanie konwersji na judaizm wśród Egipcjan[2].

Historia miłości Józefa i Asenat prowadzącej do jej nawrócenia była rozwijana w kolejnych wiekach[2]. Jedną z jej wersji jest Istoryja o świętym Jozefie, patryjarsze Starego Zakonu, którego byli bracia zaprzedali[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rdz 41,45 w przekładach Biblii.
  2. a b c d e Anna Świderkówna: Bogowie zeszli z Olimpu. Bóstwo i mit w greckiej literaturze świata hellenistycznego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 269-281. ISBN 978-83-01-15488-2.
  3. a b Apokryfy Starego Testamentu. Ryszard Rubinkiewicz (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Vocatio”, 2006, s. 12-13. ISBN 83-7146-142-9.
  4. Istoryja o świętym Jozefie, patryjarsze Starego Zakonu, którego byli bracia zaprzedali. Kraków, Hieronim Wietor, 1530 (pol.).