Język aramejski judeo-palestyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Palestynie, w Cezarei, Seforis i Tyberiadzie.
Talmud, Miszna, Gemara ...

Język aramejski judeo-palestyński (hebr. ‏ארמית גלילית‎, aramit glalit)[1] – jeden z dialektów języka późnoaramejskiego, stanowiący zachodnią grupę dialektów tego języka[2]. Reprezentowany jest przede wszystkim przez teksty powstałe na terenie Palestyny (stąd nazwa), w tym Talmud palestyński oraz Targum Neofiti[2].

Równolegle w ramach tzw. grupy wschodniej dialektów rozwinęły się aramejski judeo-babiloński, literacka odmiana syryjskiego i mandejski[2].

Historia[edytuj]

Język aramejski judeo-palestyński obejmuje język aramejski talmudyczny-palestyński. Talmud Palestyński lub Talmud Jerozolimski lub Talmud Jeruszalmi ukończono na początku IV wieku w Palestynie, w Cezarei, Seforis i Tyberiadzie. Gemara palestyńska zawiera mało opowieści i legend[3].

Gramatyka[edytuj]

Cechy szczególne języka aramejskiego
Język aramejski judeo-palestyński
(Koniugacja- Binjan)
Język hebrajski (Koniugacja- Binjan) Język aramejski judeo-palestyński Język hebrajski Język aramejski judeo-palestyński Zjawisko
פְּעַל Pe'al
(łac.:activum)
[4]
קַל Kal/Pa'al כְּתַב כָּתַב k'taw pisał
אִתְפְּעֵל itpe'el
(łac.:Passivum)
[4]
נִפְעַל Nifal אִתְכְּתֵיב נִכְּתַב itktew było napisane
אַפְעֵל Af'el
(łac.:verbum causativum)
[4]
הִפְעִיל Hifil אַפְקֵד הִפְקִיד afked on zdeponowany
אִתַפְעַל Ittaf'al
(łac.:verbum causativum-Passivum)
[4]
הָפְעַל Hofal אִתַפְקַד הָפְקַד itafkad pozwolił depozytu
פַּעֵל Pa'el
(łac.:verbum intensivum)
[4]
פִּעֵל Pi'el קַדֵיש קִדֵש kadesz pobłogosławił
אִתְפַּעַל Itpa'al
(łac.:verbum intensivum-Passivum)
[4]
נִתְפַּעַל Nitpa'al וְיִתְקַדַּשׁ נִתְקַדַּשׁ itkadasz był błogosławiony

Liczba pojedyncza/Liczba mnoga[edytuj]

Cechy szczególne języka aramejskiego
Zjawisko Język hebrajski Język aramejski judeo-palestyński
"król" המֶלֶךְ (ha-melekh) מַלְכָּא (malk-a)
"królowie" המְלָכִים (ha-melakhim) מַלְכָּיא (malk-ajia)
"świat" העוֹלָם (ha-olam) עָלְמָא (alm-a)
" światy" העוֹלָמים (ha-olamim) עָלְמָיא (alm-ajia)

Przypisy[edytuj]

  1. Mansoor, Menahem:Biblical Hebrew step by step: "język aramejski ... języki zachodnio aramejskie, w tym biblijny judeo-palestyński...".
  2. a b c Majewski 2011 ↓, s. 153.
  3. Kameraz-Kos 1997 ↓, s. 18.
  4. a b c d e f Gustaf Dalman: Grammatik des jüdisch-palästinischen Aramäisch, Leipzig 1905, s. 402.

Bibliografia[edytuj]