Język dari

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
دری
Obszar

Afganistan

Liczba mówiących

20,5 miliona[1]

Pismo/alfabet

perskie

Klasyfikacja genetyczna
Status oficjalny
język urzędowy  Afganistan
Organ regulujący Akademia nauk Afganistanu
Ethnologue 1 narodowy
Kody języka
Kod ISO 639-1 brak
Kod ISO 639-2 brak
Kod ISO 639-3 prs
IETF fa-AF, prs
Glottolog dari1249
Ethnologue prs
WALS dri
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Słownik języka dari
w Wikisłowniku
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Język dari (pers. ‏دری‎) – język z grupy irańskiej języków indoeuropejskich. Zazwyczaj nazwa ta uważana jest za termin polityczny, określający różne dialekty języka perskiego używanego w Afganistanie[2]. Obok paszto jest jednym z dwóch języków urzędowych Afganistanu. Tę pozycję w państwie afgańskim zagwarantowała mu ustawa zasadnicza z roku 1964[3][4]. Doprowadziło to do sporu o nazewnictwo między rodzimymi użytkownikami perskiego w Afganistanie, którzy uznają swój język po prostu jako perski (farsi فارسی)[5].

Status obydwu języków urzędowych Afganistanu był i jest różny: w odróżnieniu od paszto, dari był językiem dworu, kultury, literatury, a także miasta i rzemiosła[6].

Dari jest najczęściej używanym językiem w Afganistanie i językiem ojczystym około 40–45% populacji[7][8][9][10]. Do tego pełni rolę lingua franca Afganistanu i jest rozumiany nawet przez 78% populacji[11]. Farsi i dari są wzajemnie zrozumiałe, przy czym wykazują drobne różnice na płaszczyźnie słownictwa, gramatyki i fonologii.

Podobnie jak farsi i język tadżycki, dari jest kontynuacją języka pahlawi, oficjalnego języka religijnego i literackiego Imperium Sasanidów (224–651 n.e.), który sam jest kontynuacją języka staroperskiego, języka Achemenidów (550– 330 p.n.e.). W użyciu historycznym dari odnosi się do środkowoperskiego języka dworskiego Sasanidów[12][13].

W Polsce wydano kilka podręczników języka dari[14].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dari, Afghan Farsi, Ethnologue, 19 listopada 2019 [dostęp 2021-08-03] (ang.).
  2. 11 books, afghanistandl.nyu.edu [dostęp 2021-08-03].
  3. Secret documents Reveal Afghan Language Policy (ang.). tajikam.com. [dostęp 2015-09-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-03-20)].
  4. Brian Spooner: Chapter four. Persian, Farsi, Dari, Tajiki: Language Names and Language Policies. W: Language Policy and Language Conflict in Afghanistan and Its Neighbors: The Changing Politics of Language Choice. Harold Schiffman (ed.). Brill, 2011, s. 109, seria: Brill’s Studies in South and Southwest Asian Languages. ISBN 978-90-04-21765-2. (ang.)
  5. Dari Or Farsi? Afghanistan’s Long-Simmering Language Dispute, RadioFreeEurope/RadioLiberty [dostęp 2021-08-03] (ang.).
  6. Mateusz Kłagisz. Perskie (dari) zapożyczenia oraz kalki językowe w języku paszto. „Studia Linguistica Universitatis Iagellonicae Cracoviensis”. 125, s. 80, 2008. 
  7. Afghans: Their History and Culture, web.archive.org, 4 maja 2011 [dostęp 2021-08-03] [zarchiwizowane z adresu 2011-05-04].
  8. Encyclopaedia Iranica Foundation, Welcome to Encyclopaedia Iranica, iranicaonline.org [dostęp 2021-08-03] (ang.).
  9. UCLA Language Materials Project: Language Profile, web.archive.org, 5 czerwca 2011 [dostęp 2021-08-03] [zarchiwizowane z adresu 2011-06-05].
  10. The World Factbook, web.archive.org, 15 października 2013 [dostęp 2021-08-03] [zarchiwizowane z adresu 2013-10-15].
  11. Afghanistan – The World Factbook, www.cia.gov [dostęp 2021-08-03].
  12. Encyclopaedia of Islam Online, The New York Public Library [dostęp 2021-08-03].
  13. R.N. Frye, The Cambridge History of Iran, s. 595–632.
  14. Zob. np.:
    • Dari od podstaw – Kurs Dari dla początkujących. Talk now Dari! Kurs multimedialny na CD. Eurotalk, 2011.
    • Kurs dari dla początkujących i średniozaawansowanych. Eurotalk, 2011.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]