Język duala

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Duala
Obszar  Kamerun
Liczba mówiących ok. 87 tys. (1982)[1]
Klasyfikacja genetyczna Języki nigero-kongijskie
Pismo/alfabet łacińskie
Regulowany przez  ?
ISO 639-2 dua
ISO 639-3 dua
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata

Język duala także diwala, douala, dualla, dwala, dwela, sawa[1] – język z rodziny bantu, używany głównie przez lud duala w Kamerunie, w 1982 roku liczba mówiących wynosiła ok. 88 tysięcy.

Klasyfikacja[edytuj | edytuj kod]

W klasyfikacji SIL International wyróżnia się następujące dialekty: bodiman, mungo (także mongo, mungu lub muungo), oli (także ewodi, koli, ouri, uli, wouri lub wuri) i pongo[1].

Według klasyfikacji Guthriego[2][3] zaktualizowanej przez J. F. Maho język duala zaliczany jest do grupy geograficznej języków bantu A, do języków duala (A20) i oznaczony jest kodem A24[4], przy czym mungo, oli i pongo sklasyfikowane są jako osobne języki[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Niewiele wiadomo na temat pochodzenia języka duala. Przez długi czas utrzymywano, że język duala wykazuje związki z językami bakota i lingala na terenie Gabonu i Kongo[5]. Na tej podstawie twierdzono, że ludy sawa, do których zalicza się lud duala, przywędrowały do Kamerunu z południowych regionów Afryki centralnej[5]. Jednak ostatnie badania leksykostatystyczne sugerują, że języki duala są znacznie bliżej spokrewnione z językami basaa i bakoko[5].

Lud duala był jednym z pierwszych ludów afrykańskich, którzy mieli styczność z europejskimi kupcami i szybko wyspecjalizowali się w pośrednictwie handlowym, a język duala stał się regionalnym językiem handlowym[6][1]. W okresie kolonialnym, protestanckie szkoły prowadziły lekcje w języku duala[7]. Po odzyskaniu niepodległości w 1960 roku zaprzestano nauczania języka w szkołach na rzecz angielskiego i francuskiego[8]. Istnieje jednak wiele ośrodków nauczania języka duala[1] i język do tej pory jest używany w wielu domenach życia publicznego: działalności gospodarczej, kościele – europejscy misjonarze przełożyli na język duala Biblię[6] i mediach (programy radiowe)[1]. W 2013 roku szacowano, że liczba osób posługujących się językiem duala jako pierwszym (L1) lub drugim (L2) w Douali – największym mieście Kamerunu – wynosi 2 milion osób[1].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Duala. W: Lewis, M. Paul, Gary F. Simons, and Charles D. Fennig: Ethnologue: Languages of the World, Eighteenth edition. Dallas, Texas: SIL International, 2015. [dostęp 2015-07-30]. (ang.)
  2. Malcolm Guthrie: The classification of the Bantu languages. Oxford Univerrsity Press, 1948. [dostęp 2015-08-01]. (ang.)
  3. Malcolm Guthrie: Comparative Bantu: an introduction to the comparative linguistics and prehistory of the Bantu languages. Gregg Press, 1967-71. (ang.)
  4. 4,0 4,1 Jouni Filip Maho: NUGL Online The online version of the New Updated Guthrie List, a referential classification of the Bantu languages. 2009-06-04. (ang.)
  5. 5,0 5,1 5,2 Ralph A. Austen, Jonathan Derrick: Middlemen of the Cameroons Rivers: The Duala and Their Hinterland, C.1600-c.1960. Cambridge University Press, 1999, s. 8. ISBN 9780521566643. [dostęp 2015-08-06]. (ang.)
  6. 6,0 6,1 Eric Young: Duala. W: Anthony Appiah, Henry Louis Gates: Encyclopedia of Africa, Том 2. Oxford University Press, 2010, s. 386. ISBN 9780195337709. [dostęp 2015-08-06]. (ang.)
  7. Ralph A. Austen, Jonathan Derrick: Middlemen of the Cameroons Rivers: The Duala and Their Hinterland, C.1600-c.1960. Cambridge University Press, 1999, s. 8. ISBN 9780521566643. [dostęp 2015-08-06]. (ang.)
  8. Robert Hedinger: The Manenguba Languages (Bantu A. 15, Mbo Cluster) of Cameroon. Routledge, 1987, s. 31. ISBN 9781136349119. [dostęp 2015-08-06].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]