Język duala

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Duala
Obszar  Kamerun
Liczba mówiących ok. 87 tys. (1982)[1]
Klasyfikacja genetyczna Języki nigero-kongijskie
Pismo/alfabet łacińskie
Status oficjalny
Regulowany przez ?
Ethnologue 3 szersza komunikacja
Kody języka
Kod ISO 639-2, ISO 639-2 dua
Kod ISO 639-3 dua
IETF dua
Glottolog dual1243
Ethnologue dua
GOST 7.75–97 дуа 190
WALS dua
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Język duala także diwala, douala, dualla, dwala, dwela, sawa[1] – język z rodziny bantu, używany głównie przez lud duala w Kamerunie, w 1982 roku liczba mówiących wynosiła ok. 88 tysięcy.

Klasyfikacja[edytuj | edytuj kod]

W klasyfikacji SIL International wyróżnia się następujące dialekty: bodiman, mungo (także mongo, mungu lub muungo), oli (także ewodi, koli, ouri, uli, wouri lub wuri) i pongo[1].

Według klasyfikacji Guthriego[2][3] zaktualizowanej przez J. F. Maho język duala zaliczany jest do grupy geograficznej języków bantu A, do języków duala (A20) i oznaczony jest kodem A24[4], przy czym mungo, oli i pongo sklasyfikowane są jako osobne języki[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Niewiele wiadomo na temat pochodzenia języka duala. Przez długi czas utrzymywano, że język duala wykazuje związki z językami bakota i lingala na terenie Gabonu i Kongo[5]. Na tej podstawie twierdzono, że ludy sawa, do których zalicza się lud duala, przywędrowały do Kamerunu z południowych regionów Afryki centralnej[5]. Jednak ostatnie badania leksykostatystyczne sugerują, że języki duala są znacznie bliżej spokrewnione z językami basaa i bakoko[5].

Lud duala był jednym z pierwszych ludów afrykańskich, którzy mieli styczność z europejskimi kupcami i szybko wyspecjalizowali się w pośrednictwie handlowym, a język duala stał się regionalnym językiem handlowym[6][1]. W okresie kolonialnym, protestanckie szkoły prowadziły lekcje w języku duala[7]. Po odzyskaniu niepodległości w 1960 roku zaprzestano nauczania języka w szkołach na rzecz angielskiego i francuskiego[8]. Istnieje jednak wiele ośrodków nauczania języka duala[1] i język do tej pory jest używany w wielu domenach życia publicznego: działalności gospodarczej, kościele – europejscy misjonarze przełożyli na język duala Biblię[6] i mediach (programy radiowe)[1]. W 2013 roku szacowano, że liczba osób posługujących się językiem duala jako pierwszym (L1) lub drugim (L2) w Douali – największym mieście Kamerunu – wynosi 2 milion osób[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g Duala. W: Lewis, M. Paul, Gary F. Simons, and Charles D. Fennig: Ethnologue: Languages of the World, Eighteenth edition. Dallas, Texas: SIL International, 2015. [dostęp 2015-07-30]. (ang.)
  2. Malcolm Guthrie: The classification of the Bantu languages. Oxford Univerrsity Press, 1948. [dostęp 2015-08-01]. (ang.)
  3. Malcolm Guthrie: Comparative Bantu: an introduction to the comparative linguistics and prehistory of the Bantu languages. Gregg Press, 1967-71. (ang.)
  4. a b Jouni Filip Maho: NUGL Online The online version of the New Updated Guthrie List, a referential classification of the Bantu languages. 2009-06-04. (ang.)
  5. a b c Ralph A. Austen, Jonathan Derrick: Middlemen of the Cameroons Rivers: The Duala and Their Hinterland, C.1600-c.1960. Cambridge University Press, 1999, s. 8. ISBN 978-0-521-56664-3. [dostęp 2015-08-06]. (ang.)
  6. a b Eric Young: Duala. W: Anthony Appiah, Henry Louis Gates: Encyclopedia of Africa, Том 2. Oxford University Press, 2010, s. 386. ISBN 978-0-19-533770-9. [dostęp 2015-08-06]. (ang.)
  7. Ralph A. Austen, Jonathan Derrick: Middlemen of the Cameroons Rivers: The Duala and Their Hinterland, C.1600-c.1960. Cambridge University Press, 1999, s. 8. ISBN 978-0-521-56664-3. [dostęp 2015-08-06]. (ang.)
  8. Robert Hedinger: The Manenguba Languages (Bantu A. 15, Mbo Cluster) of Cameroon. Routledge, 1987, s. 31. ISBN 978-1-136-34911-9. [dostęp 2015-08-06].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]