Język fenicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Phoenician alphabet.svg

Dialekt/Język fenicki – odmiana języka kananejskiego z rodziny języków semickich, którą posługiwali się Fenicjanie. Znany jest przede wszystkim z napisów, które znajdowano w wielu miejscowościach nad Morzem Śródziemnym.

Dla zapisu języka Fenicjanie stworzyli pismo z 22 znaków konsonantycznych, które – po uzupełnieniu go samogłoskami za pośrednictwem języka greckiego – dało podstawę dla opracowania alfabetu łacińskiego. Alfabet fenicki rozpoczynały dwie litery – alef i bet. W XIV–XIII wieku na obszarze syropalestyńskim zakończył się proces uproszczenia pisma fenickiego, co spowodowało jego upowszechnienie. Zastąpiono także trwały materiał pisarski, jakim były tabliczki gliniane, nietrwałymi pergaminem, skórą, papirusem itp. Z tego powodu fenicki nazwano językiem epigraficznym, gdyż bezpośrednie świadectwa języka są niezwykle rzadkie. Pismo fenickie odczytał w 1764 roku Jean-Jacques Barthélemy. Na terenach dawnej Fenicji odkryto w języku fenickim niewielką liczbę tekstów, za to na obszarach objętych ekspansją Fenicjan takich zabytków jest więcej. Charakteryzują się one jednak ubogim słownictwem[1], napisy są przeważnie krótkie, samogłoski nie są oznaczane.

Najstarsze napisy pochodzą z IX wieku p.n.e., większość jest z V wieku p.n.e. lub późniejsza. Najwcześniejszy zapis pochodzi z sarkofagu Ahirama z Byblos. Datowany jest na ok. 1000 rok p.n.e. Na około 1300 rok p.n.e. szacowane są inskrypcje Szafatbaala i Abdo. Teksty z VI-IV w. p.n.e. pochodzą głównie z Fenicji, takie jak na przykład inskrypcja Eszmunazara – króla Sydonu. Poza Fenicją zapisy w języku fenickim znaleziono na Cyprze, Malcie oraz w Egipcie, Atenach, Pireusie. W komedii Plauta Poenulus (Kartagińczyk) znajduje się 10 wierszy w języku fenickim. Ze źródeł tych wynika, że język fenicki był co prawda odrębny, ale mało różnił się od hebrajskiego i moabickiego, również zaliczanych do rodziny semickiej[potrzebne źródło].

Język ten był używany poza Fenicją w hetyckim Sam'al (Zincirli i Karatepe). W basenie centralnym i zachodnim Morza Śródziemnego pojawiła się jego odmiana kartagińska – punicka i nowopunicka, będąca formą kursywną fenickiego i używana od przełomu XIV–XIII wieku p.n.e. aż do III wieku n.e.[2]

Przypisy

  1. M. L. Uberti, Wprowadzenie do historii starożytnego Bliskiego Wschodu..., s. 38.
  2. M. L. Uberti, Wprowadzenie do historii starożytnego Bliskiego Wschodu..., s. 38–39.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Uberti M. L., Wprowadzenie do historii starożytnego Bliskiego Wschodu, Warszawa 2010. ISBN 978-83-235-0680-5.