Język nawaho

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Diné bizaad
Obszar Stany Zjednoczone (Arizona, Nowy Meksyk, Utah i Kolorado)
Liczba mówiących ok. 100 000 (jako ojczysty)
Klasyfikacja genetyczna Języki na-dene
Pismo łacińskie
Kody języka
ISO 639-1 nv
ISO 639-2 nav
ISO 639-3 nav
Występowanie
Zasięg języka nawaho w Stanach Zjednoczonych

Zasięg języka nawaho w Stanach Zjednoczonych

W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
logo Wikipedii
Wikipedia w języku nawaho
WiktionaryPl.svg
W Wikisłowniku: Słownik języka nawaho
Słownik {{{z języka}}}-polski, polsko-nawaho online

Język nawaho (nazwa własna: Diné bizaad) – język z południowej gałęzi języków atapaskańskich, używany przez ponad 100 tysięcy Nawahów, głównie w amerykańskich stanach Arizona, Nowy Meksyk, Utah i Kolorado.

Język ten cieszy się największą liczbą użytkowników spośród wszystkich języków autochtonicznych Ameryki Północnej i służy ponad połowie populacji Nawahów za codzienny środek komunikacji. Mimo to jednak wśród młodego pokolenia, szczególnie w ośrodkach miejskich poza rezerwatami, coraz częściej zaczyna on być wypierany przez język angielski.

W czasie II wojny światowej język nawaho wykorzystywany był w amerykańskim wojsku przez indiańskich szyfrantów do przekazywania zakodowanych informacji, niezrozumiałych dla wroga.

Język nawaho zapisywany jest zmodyfikowanym alfabetem łacińskim. Bywa używany w lokalnej prasie i literaturze. Ogonek do zaznaczenia nosowości samogłoski został zapożyczony z grafii polskiej.

Cechy charakterystyczne[edytuj | edytuj kod]

Język nawaho reprezentuje typ aglutynacyjny i polisyntetyczny, jednak wiele afiksów zlewa się w jedną całość, podobnie jak w językach fleksyjnych. Typowy szyk zdania dla języka nawaho to SOV, jednak – co nie jest typowe w językach o takim szyku – słowa odmieniają się za pomocą przedrostków, nie zaś przyrostków.

Język nawaho jest stosunkowo bogaty w spółgłoski – posiada ich ok. 40, w tym pięć bocznych, zapisywanych l, ł, , tł' i dl oraz wiele szczelinowych i zwarto-szczelinowych. Nietypowy w tym kontekście jest natomiast brak w języku nawaho spółgłoski r. Wśród samogłosek zasadniczo wyróżnia się cztery: a, i, e i o, każda ma odpowiednik długi i nosowy. Występują też 4 tony: wysoki, niski, wznoszący i opadający.

W języku nawaho występuje duża liczba czasowników – znacznie większa niż w językach indoeuropejskich – ze względu na fakt, iż niektóre z nich pełnią funkcję odpowiadającą funkcji przymiotnika (którego brak jest w języku nawaho), a niektóre rzeczownika (których w nawaho jest znacznie mniej niż w językach europejskich). Właściwe rzeczowniki nie odmieniają się w języku nawaho przez liczby ani przypadki.

W koniugacji języka nawaho występuje 7 trybów:

  1. Imperfekt
  2. Perfekt
  3. Progressivus
  4. Prospectivus
  5. Usitativus
  6. Iterativus
  7. Optativus

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]