Język ormiański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Հայերեն, Hayeren
Obszar Armenia, Rosja, Gruzja, Iran, Syria, Liban Irak
Liczba mówiących około 6 milionów
Klasyfikacja genetyczna języki indoeuropejskie
* język ormiański
Pismo/alfabet ormiańskie
Status oficjalny
język urzędowy  Armenia
 Górski Karabach
Regulowany przez Armeńska Akademia Nauk
Kody języka
Kod ISO 639-1 hy
Kod ISO 639-2 arm/hye
Kod ISO 639-3 hye
ISO 639-5 hyx
IETF hyx
Glottolog arme1241, nucl1235
GOST 7.75–97 арм 055
WALS arm, arw, arz
SIL ARM
Występowanie
Występowanie

Występowanie
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.
Słownik -polski, polsko-ormiański online

Język ormiański, język armeński (Հայերեն) – język należący do rodziny języków indoeuropejskich z grupy satem, stanowi jednak w niej samodzielną gałąź. Obecnie używany jest w Republice Armenii i Republice Górskiego Karabachu, gdzie jest językiem urzędowym, a także w Gruzji, Iranie, Syrii, Rosji, w Libanie i w 24 innych państwach przez około 6 milionów ludzi.

Współcześnie w użyciu są dwa standaryzowane dialekty języka ormiańskiego, różniące się wymową niektórych głosek, a także odmianą czasowników i czasami gramatycznymi. Nazwy dialektów pochodzą od miejsca ich powstania:

W liturgii Kościoła ormiańskiego używany jest starożytny język ormiański zwany grabar.

Ormianie polscy od XVII wieku, choć nie powszechnie, posługiwali się językiem zachodnioormiańskim. Na skutek postępującej polonizacji znajomość języka ormiańskiego niemal zanikła – przetrwała jedynie w kolonii ormiańskiej w Kutach nad Czeremoszem (do II wojny światowej). Do dziś żyje w Polsce kilka osób, które pamiętają używany tam język zachodnioormiański.

Pochodzenie języka[edytuj | edytuj kod]

Współcześnie język ormiański w zdecydowanej większości językoznawczych opracowań uważa się za język indoeuropejski, naznaczony silnym wpływem innych języków regionu, m.in. aramejskiego i średnioperskiego. Według najpopularniejszych teorii język ten, a ściślej jego wczesne stadium nazywane językiem protoormiańskim, oddzielił się w starożytności od głównego pnia języków indoeuropejskich wraz z kilkoma innymi językami zaliczanymi do ligi paleobałkańskiej. Za język najbliżej spokrewniony z ormiańskim uważano w przeszłości frygijski, dziś teoria ta jest mniej popularna. Istnieją też hipotezy o bliższym związku języka ormiańskiego z językiem greckim.

Zaproponowano też kilka innych, znacznie mniej popularnych hipotez, przeczących indoeuropejskiemu rodowodowi języka ormiańskiego. W myśl tych teorii język ormiański miałby nabrać cech indoeuropejskich pod wpływem interakcji z językami tej rodziny (zwłaszcza anatolijskimi), a genetyczne pokrewieństwo wykazywać raczej z niektórymi językami hipotetycznej grupy azjanickiej. Teorie te kwestionowane są przez zdecydowaną większość językoznawców. W 1875 roku niemiecki językoznawca Heinrich Hübschmann opublikował pracę Położenie języka ormiańskiego wśród języków indoeuropejskich, w której wykazuje, że język ormiański stanowi osobną gałąź wśród języków indoeuropejskich, a podobieństwa z językiem perskim i innymi starożytnymi językami są zapożyczeniami.

Alfabet ormiański[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: alfabet ormiański.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej Pisowicz: Gramatyka ormiańska (Grabar – Aszcharabar), Kraków 2001
  • Andrzej Pisowicz, Szuszanik Sedojan, Norajr Ter-Grigorian: Mały słownik ormiańsko-polski, polsko-ormiański, Kraków 2006
  • Robert Godel: An introduction to the study of Classical Armenian, Wiesbaden 1975 (po angielsku)
  • Jan Henrik Holst: Armenische Studien, Wiesbaden 2009 (po niemiecku)
  • Heinrich Hübschmann: Armenische Grammatik. Teil 1: Armenische Etymologie (Bibliothek indogermanischer Grammatiken, Band 6). Gebundene Ausgabe, 1895 (po niemiecku)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]