Język pendżabski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
ਪੰਜਾਬੀ / پنجابی
Obszar Indie (27 mln.), Pakistan, Stany Zjednoczone, Kanada, Wielka Brytania
Liczba mówiących ok. 28 mln [1]
Klasyfikacja genetyczna Języki indoeuropejskie
 Języki indoirańskie
  Języki indoaryjskie
   Język pendżabski
Pismo gurmukhi, szachmukhi,
Status oficjalny
język urzędowy Pendżab (Indie)
Kody języka
ISO 639-1 pa
ISO 639-2 pan
ISO 639-3 pan
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
logo Wikipedii
Wikipedia w języku pendżabskim
WiktionaryPl.svg
W Wikisłowniku: Słownik języka pendżabskiego
Słownik {{{z języka}}}-polski, polsko- online
Zasięg geograficzny języka pendżabskiego
Dialekty pendżabskie
Guru Granth Sahib, święta księga sikhów zapisana alfabetem gurmukhi
Tablica na stacji Southall w języku pendżabskim, pismo gurmukhi

Język pendżabski (ਪੰਜਾਬੀ pańdźabi), język wchodniopendżabski – język z centralnej grupy języków indoaryjskich indoeuropejskiej rodziny językowej, którym posługuje się ponad 28 mln osób, zamieszkujących historyczną krainę Pendżab na pograniczu indyjsko-pakistańskim. W indyjskim stanie Pendżab ma on status języka urzędowego, nie jest natomiast urzędowym w pakistańskiej prowincji Pendżab[2].

Niekiedy za odmianę języka pendżabskiego uważany jest również język lahnda, używany w zachodnim Pendżabie (stąd jego alternatywna nazwa język zachodniopendżabski, jednakże zasadniczo klasyfikowany jest on jako odrębny język, którym posługuje się ok. 60 mln osób[3]. Język zachodniopendżabski należy do grupy północno-zachodniej języków indoaryjskich, natomiast pendżabski język literacki, oparty na centralnym dialekcie madźhi, do grupy centralnej, wraz z hindi. Przyczyną częstego włączania dialektów lahnda do języka pendżabskiego jest to, iż pendżabski język literacki jest wspólny dla użytkowników zarówno wschodnich, jak i zachodnich dialektów Pendżabu[4]

Ponadto używany w okolicach miasta Dżammu język dogri, którym posługują się ok. 2 mln mówiących, niegdyś uważany za odmianę pendżabskiego[5], obecnie klasyfikowany jest jako jeden z tzw. języków pahari.

Pismo[edytuj | edytuj kod]

Do zapisu używa się, w zależności od państwa, szachmukhi (zmodyfikowanego pisma arabskiego) w Pakistanie, albo też gurmukhi, szachmukhi względnie dewanagari w Indiach.

Język pendżabski zapisywany pismem gurmukhi jest językiem tekstów i ceremonii religijnych dla ponad 15 mln sikhów - wyznawców sikhizmu.

Dialekty [6][edytuj | edytuj kod]

Zachodnie

  • multani - wyróżnia się odmiennym słownictwem, gramatycznie bliski dialektowi centralnemu, obecnie klasyfikowany jako odrębny język w ramach tzw. makrojęzyka lahnda[7]
  • pothohari - okolice miasta Rawalpindi
  • hindko - region Hazara, wyróżnia się odmiennym słownictwem

Centralny

  • madźhi - używany w okolicach dwóch ważnych centrów kulturalnych - Amritsaru i Lahauru; uważany za najczystszą odmianę pendżabskiego, stanowi podstawę języka standardowego[2].

Wschodnie

  • doabi
  • malwai - Ludhiana, zachodnia część dystryktu Patiala
  • puadhi - wschodnia część dystryktu Patiala; wykazuje cechy przejściowe między pandźabi a hindi

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Czterojęzyczna chrestomatia pendżabska, Wydawnictwo Akademickie DIALOG, Warszawa 1998, ISBN 83-88238-11-6
  • Sieklucka Anna: Język pendźabski, Wydawnictwo Akademickie DIALOG, Warszawa 1998, ISBN 83-86483-88-1

Przypisy

  1. Ethnologue report for language code: pan
  2. 2,0 2,1 Sieklucka Anna: Język pendźabski, str. 15
  3. Ethnologue report for language code: pnb
  4. Sieklucka Anna: Język pendźabski, str. 17-18
  5. Sieklucka Anna: Język pendźabski, str. 17
  6. wg. Sieklucka Anna: Język pendźabski, str. 14-18
  7. Ethnologue report for language code: skr