Język staroperski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Język staroperski
Obszar Starożytny Iran
Klasyfikacja genetyczna Języki indoeuropejskie
 Języki indoirańskie
  Języki irańskie
   Język staroperski
Kody języka
ISO 639-1 peo
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
logo Wikipedii
Wikipedia w języku staroperskim

Język staroperski – wymarły język irański, wraz z awestyjskim i medyjskim, używany w okresie staroirańskim.

Korpus języka staroperskiego zawiera głównie napisy na glinianych tabliczkach z Persji z okresu od ok. 600 p.n.e. do 300 p.n.e. Zapiski w języku staroperskim znalezione zostały również w dzisiejszym Iraku, Turcji i Egipcie[1]. Najważniejszym z nich jest inskrypcja z Behistun.

Nie wiadomo, kiedy dokładnie zaczęto posługiwać się staroperskim. Zgodnie z założeniami historyków, językiem staroperskim posługiwało się plemię znane jako Parsuwash, które na początku pierwszego tysiąclecia p.n.e. dotarło na Płaskowyż Irański, a następnie przemieściło się na teren obecnej prowincji Fars. Język ten stał się oficjalnym językiem dynastii Achemenidów. Źródła asyryjskie z IX wieku p.n.e., choć stanowią najwcześniejszą dokumentację perskiej i medyjskiej obecności na Płaskowyżu Irańskim i dostarczają wiele informacji nt. chronologii, przedstawiają jednak rozmieszczenie geograficzne starożytnych Persów jedynie ogólnikowo. Gdy Parsuwash pojawiają się po raz pierwszy w dokumentach z czasów Salmanasara III, umiejscowieni są w okolicach jeziora Urmia. Dokładna tożsamość plemienia Parsuwash nie została jeszcze określona, ale z lingwistycznego punktu widzenia wyraz ten odpowiada staroperskiemu wyrazowi pārsa, wywodzącemu się z wcześniejszego *pārćwa[2]. Ponieważ staroperski zawiera wiele zapożyczeń z innego staroirańskiego języka, medyjskiego, jest prawdopodobne że staroperskim posługiwano się przed czasami Achemenidów i przez większość pierwszej połowy pierwszego tysiąclecia p.n.e[3].

Porównanie z nowoperskim[edytuj | edytuj kod]

Praindoirański Staroperski Średnioperski Nowoperski Polski
- Ahuramazda Ohrmazd Ormazd ارمزد Ahura Mazda
*açva aspa asp asp اسب koń
*kāma kāma kām kâm کام pożytek
*daiva daiva dēv div دیو demon
 ? drayah drayā daryâ دریا morze
*hasta- dasta dast dast دست ręka
*bhāgī bāji bāj bâj باج/باژ bogactwo
*bhrātr- brātar brādar barâdar برادر brat
*bhūmī būmi būm bum بوم region, kraina
*martya martya mard mard مرد mężczyzna
*māsa māha māh mâh ماه miesiąc, księżyc
*vāsara vāhara bahār bahâr بهار wiosna
stūpā stūnā stūn sotun ستون kolumna
 ? šiyāta šād šâd شاد szczęśliwy
*asha arta ard ord اُرد porządek
*druj- droga drōgh dorugh دروغ kłamstwo

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]