Język tahitański

reo Tahiti
reo Māʻohi
Obszar	Polinezja Francuska
Liczba mówiących	ok. 120 tys.
Pismo/alfabet	łacińskie
Klasyfikacja genetyczna
	Języki austronezyjskie; Języki malajsko-polinezyjskie; Grupa centralno-wschodnia; Grupa wschodnia; Języki oceaniczne; Języki polinezyjskie; Język tahitański;
Status oficjalny
język urzędowy	Polinezja Francuska (z wyjątkiem Markizów)
Ethnologue	1 narodowy↗
Kody języka
ISO 639-1	ty
ISO 639-2	tah
ISO 639-3	tah
IETF	ty
Glottolog	tahi1242
Ethnologue	tah
GOST 7.75–97	тая 647
WALS	tah
W Wikipedii
	Zobacz też: język, języki świata
	Wikipedia w języku tahitańskim
	Słownik języka tahitańskiego; w Wikisłowniku
	Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Język tahitański^[1] (tahiti) – język z grupy języków polinezyjskich, używany przez około 120 tys. mówiących, głównie na wyspach Polinezji Francuskiej (z wyjątkiem archipelagu Markizów), gdzie ma status języka urzędowego (obok języka francuskiego). Najbliżej spokrewniony z językiem rarotongańskim, wykazuje też duże podobieństwo do języków hawajskiego oraz maoryskiego. Zapisywany alfabetem łacińskim.

Bywa uważany za zagrożony wymarciem, ze względu na napór języków francuskiego i angielskiego wraz ze współczesnym rozwojem techniki^[2]. Do 1971 roku jedynym językiem edukacji był język francuski, a tahitański przez długi czas pozostawał praktycznie nieobecny w sferach życia publicznego^[3].

Ortografia i wymowa

Litera	Nazwa	IPA
Litera	Nazwa	IPA	Uwagi
a	ʻā	/a /, /ɑ ː /
e	ʻē	/e /, /e ː /	długie „e”
f	fā	/f /	dwuwargowa ([ɸ]) po „o” i „u”
h	hē	/h /	wymawiana jako [ʃ] po „i” oraz przed „o" i „u”
i	ʻī	/i /, /i ː /
m	mō	/m /
n	nū	/n /
o	ʻō	/ɔ /, /o ː /
p	pī	/p /
r	rō	/r /
t	tī	/t /
u	ʻū	/u /, /u ː /
v	vī	/v /	dwuwargowa ([β]) po „o” i „u”
’	ʻeta	/ʔ /	zwarcie krtaniowe na początku sylaby

Składnia

Język tahitański operuje szykiem zdania VSO (orzeczenie-podmiot-dopełnienie), który jest typowy dla języków polinezyjskich.

Słownictwo

W języku tahitańskim przeważa słownictwo o podłożu austronezyjskim. Istnieje także wiele internacjonalizmów związanych z realiami życia współczesnego.

Przykłady podstawowych wyrażeń:

Polski	Tahitański
Witamy	Maeva
Dzień dobry, cześć	ʻIa ora na ʻoe
Do widzenia	Pārahi
Dziękuję	Māuruuru
Tak	ʻē, ʻae
Nie	ʻaita, eʻita, eʻere
Dobrze, w porządku	Maitaʻi
Dom	Fare
Biały cudzoziemiec	Popaʻā

Liczebniki
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10
tahi, hōʻē	piti	toru	maha	pae	ono	hitu	vaʻu	iva	hōʻē ʻahuru

Przypisy

↑ Alfred F.A.F. Majewicz Alfred F.A.F., Języki świata i ich klasyfikowanie, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1989, s. 95, ISBN 83-01-08163-5, OCLC 749247655 [zarchiwizowane] (pol.).
↑ JozefJ. Genzor JozefJ., Jazyky sveta: história a súčasnosť, Bratislava: Lingea, 2015, s. 564, ISBN 978-80-8145-114-0, OCLC 950004358 (słow.).
↑ StewartS. Firth StewartS., Karin vonK. Strokirch Karin vonK., A Nuclear Pacific, [w:] DonaldD. Denoon (red.), The Cambridge History of the Pacific Islanders, Cambridge: Cambridge University Press, 2004, s. 324–358, DOI: 10.1017/CHOL9780521441957.011, ISBN 0-521-00354-7, OCLC 316869258 (ang.), patrz s. 351.

Linki zewnętrzne

Tahitian, [w:] Ethnologue: Languages of the World, Dallas: SIL International [dostęp 2009-06-25] (ang.).
Słowniki języka taitańskiego
Słowniczek Webstera

[j1989-1] Alfred F.A.F. Majewicz Alfred F.A.F., Języki świata i ich klasyfikowanie, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1989, s. 95, ISBN 83-01-08163-5, OCLC 749247655 [zarchiwizowane] (pol.).

[j2015-2] JozefJ. Genzor JozefJ., Jazyky sveta: história a súčasnosť, Bratislava: Lingea, 2015, s. 564, ISBN 978-80-8145-114-0, OCLC 950004358 (słow.).

[history2004-3] StewartS. Firth StewartS., Karin vonK. Strokirch Karin vonK., A Nuclear Pacific, [w:] DonaldD. Denoon (red.), The Cambridge History of the Pacific Islanders, Cambridge: Cambridge University Press, 2004, s. 324–358, DOI: 10.1017/CHOL9780521441957.011, ISBN 0-521-00354-7, OCLC 316869258 (ang.), patrz s. 351.

[1]

[2]

[3]