Język wernakularny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Język wernakularny (ang. vernacular) – forma mowy (język, dialekt, rejestr) używana do kontaktów codziennych przez przedstawicieli pewnej wspólnoty[1][2]. Mowa wernakularna może przeciwstawiać się językowi szerzej stosowanemu jak lingua franca (np. języki narodowe a łacina w renesansie), językowi urzędowemu (np. język kurdyjski a język turecki w Turcji), dialektowi standardowemu (np. dialekt bawarski a język ogólnoniemiecki) czy też nomenklaturze naukowej (por. biologiczne nazewnictwo wernakularne). Mową wernakularną jest zwykle język autochtoniczny, służący przede wszystkim do komunikacji ustnej i z zasady uchodzący za mniej prestiżowy od innych wariantów mowy[3].

Na przykład w Europie Zachodniej aż do XVII wieku większość prac naukowych była pisana w języku łacińskim, który służył jako lingua franca. Prace napisane wówczas w językach romańskich określane są w tym kontekście jako napisane w języku wernakularnym.

Pojęcie języka wernakularnego bywa definiowane na różne sposoby. W innym znaczeniu pod pojęciem tym rozumie się język pozbawiony standardowej postaci, form kodyfikacji czy też wypracowanej tradycji literackiej[4][5]. W podobnym kontekście mowa niekiedy o „językach potocznych”[6][7]. W kontekście normalizacji językowej określenie vernacular funkcjonuje również jako synonim dialektu niestandardowego (nieliterackiego)[8].

Termin pochodzi od łacińskiego vernaculus („rodzimy, domowy”) i od vernus – tak nazywano niewolnika, który urodził się w domu pana. Znaczenie przenośne zostało rozszerzone od zdrobnienia od słów vernaculus, vernacula. Varro, klasyczny gramatyk łaciński, używał terminu vocabula vernacula („słownictwo wernakularne”) dla odróżnienia słownictwa języka narodowego od leksyki obcej[9].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Asmah Haji Omar, Perancangan bahasa dengan rujukan khusus kepada perancangan bahasa Malaysia, Dewan Bahasa dan Pustaka, Kementerian Pelajaran Malaysia, 1985, s. 28 (malajski).
  2. „Jurnal dewan bahasa”, 42 (1–6), Dewan Bahasa dan Pustaka, 1998, s. 226 (malajski).
  3. George Yule, The Study of Language, wyd. 6, Cambridge University Press, 2016, s. 559, ISBN 978-1-316-77678-0 (ang.).
  4. B. Suhardi, B. Cornelius Sembiring, Aspek sosial bahasa [w:] Kushartanti, Untung Yuwono, Multamia R.M.T. Lauder (red.), Pesona bahasa: langkah awal memahami linguistik, Dżakarta: Gramedia Pustaka Utama, 2007, s. 61–62, ISBN 979-22-1681-2, OCLC 156874430 (indonez.).
  5. Jean E. Van Keulen, Gloria Toliver Weddington, Charles E. DeBose, Speech, Language, Learning, and the African American Child, Allyn and Bacon, 1998, s. 50, ISBN 978-0-205-15268-1 (ang.).
  6. Viliam Mruškovič, Európa jazykov a národov na prahu tretieho tisícročia, wyd. 1, Martin: Matica slovenská, 2008, s. 8, ISBN 978-80-7090-858-7 (słow.).
  7. Josef Hrbáček, Úvod do studia českého jazyka, Praga: Uniwersytet Karola, 1994, s. 54 (cz.).
  8. Natalie Schilling-Estes, Walt Wolfram, American English: dialects and variation, wyd. 3 (Language in Society), Hoboken: John Wiley & Sons, 2015, s. 13–16, ISBN 978-1-118-39145-7, OCLC 919202335 (ang.).
  9. vernaculus [w:] Felix Gaffiot, Dictionnaire Illustré Latin Français, Paryż: Librairie Hachette, 1934 (fr.).