Języki łużyckie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Dwujęzyczna tabliczka z nazwą ulicy w Chociebużu
Zasięg języków łużyckich na przestrzeni lat

Języki łużyckie – grupa obejmująca dwa blisko spokrewnione języki zachodniosłowiańskie: górnołużycki i dolnołużycki.

Używane są one przez Łużyczan (łącznie ok. 150 tys. osób, większość z nich posługuje się jednak wyłącznie językiem niemieckim) na terenie Łużyc we wschodnich Niemczech. Obydwa języki łużyckie są zagrożone wymarciem (przede wszystkim dolnołużycki, którego liczbę aktywnych użytkowników szacuje się na kilka tysięcy, i którym na co dzień posługuje się w zasadzie tylko najstarsza generacja, podczas gdy górnołużyckiego używa ok. 55 tys. osób). Dolnołużycki jest bardziej zbliżony do polskiego, a górnołużycki do czeskiego i słowackiego. W obydwu językach występuje gramatyczna liczba podwójna. Na Łużycach wytworzył się także pośredni język pomiędzy jęz. niemieckim a dolnołużyckim – Ponaschemu. Polskie głoski ć dź, w dolnołużycczyźnie zmieniają się w ś, ź. Por. być – byś, dzieci – źiśi. Grupy spółgłosek tr i pr zmieniają się w tš, pś i pš, np. prawy – pšawy, straszny – tšašny.

Alfabet dolnołużycki[edytuj | edytuj kod]

Alfabet dolnołużycki
a b c č ć d e ě f g h ch i j k ł l m n ń o p r ŕ s š ś t u w y z ž ź
A B C Č D E F G H Ch I J K Ł L M N O P R S Š Ś T U W Y Z Ž Ź

Alfabet górnołużycki[edytuj | edytuj kod]

Alfabet górnołużycki
a b c č ć d e ě f g h ch i j k ł l m n ń o ó p (q) r ř s š t u (v) w (x) y z ž
A B C Č Ć D E F G H Ch I J K Ł L M N O P (Q) R S Š T U (V) W (X) (Y) Z Ž

Uwaga: W nowszej wersji "ć" znajduje się po "č". Do 2005 można spotkać "ć" w alfabecie po "t".

polski dolnołużycki górnołużycki czeski słowacki rosyjski połabski drzewiański kaszubski
człowiek cłowjek čłowjek člověk človek человек [czieławiék] clawak, clôwak człowiek
wieczór wjacor wječor večer večer вечер [wiéczier] vicer wieczór
brat bratš bratr bratr brat брат [brat] brot brat
dzień źeń dźeń den deň день [dień] dôn dzéń
ręka ruka ruka ruka ruka рука [ruká] ręka rãka
jesień nazymje nazyma podzim jeseň осень [ósień] prenja zaima, jisin jeséń
śnieg sněg sněh sníh sneh снег [snieg] sneg snieg
lato lěśe lěćo léto leto лето [liéta] lato lato
siostra sotša sotra sestra sestra сестра [siestrá] sestra sostra
ryba ryba ryba ryba ryba рыба [rýba] ryba rëba
ogień wogeń woheń oheň oheň огонь [agóń] widin òdżiń
woda woda woda voda voda вода [wadá] wôda wòda
wiatr wětš wětřik, wětr vítr vietor ветер [wiétier] wjôter wiater
zima zymje zyma zima zima зима [zimá] zaima zëma

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło łużycki w Wikisłowniku

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]