Jałowęsy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jałowęsy
Miejscowość na mapie gminy Opatów
Miejscowość na mapie gminy Opatów
Państwo  Polska
Województwo świętokrzyskie
Powiat opatowski
Gmina Opatów
Liczba ludności (2010) 418
Strefa numeracyjna (+48) 15
Kod pocztowy 27-500[1]
Tablice rejestracyjne TOP
SIMC 0801326
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Jałowęsy
Jałowęsy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jałowęsy
Jałowęsy
Ziemia50°48′27″N 21°21′47″E/50,807500 21,363056

Jałowęsywieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie opatowskim, w gminie Opatów[2][3].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnobrzeskiego.

Etymologia nazwy wsi[edytuj]

Na przestrzeni wieków nazwa wsi ewoluowała. W materiałach źródłowych, poza wspomnianymi, można znaleźć takie nazwy jak: Jalowansz, Jalowansi, Jałowansy, Jalowąssy, Ialowązy, a nawet Yallowassy czy Jałowęty. Nazwa wsi pochodzi od nazwy osobowej Jałowąs, czyli imienia mężczyzny mającego rzadki zarost twarzy lub pozbawionego go w ogóle[4][5].

Części wsi[edytuj]

Integralne części wsi Jałowęsy[6]
SIMC Nazwa Rodzaj
0801332 Karsy część wsi
0801349 Kolonie część wsi
0801355 Rudki część wsi
0801361 Wrzosy część wsi

Historia[edytuj]

Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z 1328 r. Wówczas wieś nazywała się Ialovans i wchodziła w skład włości biskupów lubuskich. Według Jana Długosza w XV w. wieś składała się z 21 łanów ziemi, w tym 2 sołtysich. Miejscowi kmiecie oddawali biskupowi dziesięcinę w wysokości do 20 grzywien. Była tu także karczma. W 1578 r. w źródłach pojawiła się nazwa Ialowaszy. Rejestr poborowy powiatu sandomierskiego z 1629 r. wskazuje, że ówczesnym właścicielem wsi był Władysław Dominik Zasławski-Ostrogski. W 1827 r. wieś liczyła 27 domostw. Pod koniec XIX w. dobra Jałowęs składały się z folwarku Jałowęsy i Karsy. Wieś liczyła 48 domostw.

Zabytki[edytuj]

Park dworski, wpisany do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.525 z 11.12.1957 i z 25.10.1991)[7].

Ciekawostki[edytuj]

O Jałowęsach, w swojej powieści Jadwiga i Jagiełło wspomina Karol Szajnocha.

Przypisy

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2014-03-09]. s. według wyboru.
  2. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2015-11-18].
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013-02-15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2014-03-09]. 
  4. M. Kamińska, Nazwy miejscowe dawnego województwa sandomierskiego. Wydawnictwo PAN, Wrocław-Warszawa-Kraków 1964, s. 77.
  5. K. Rymut (red.), Nazwy miejscowe Polski. Historia, pochodzenie, zmiany. Wydawnictwo Naukowe DWN, Kraków 2001.
  6. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych: Urzędowy wykaz nazw miejscowości (2012,2015) (pol.). Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części (xls) opublikowany [w:] Dz.U. z 2013 r. poz. 200 ze zmianami w Dz.U. z 2015 r. poz. 1636. [dostęp 2017-06-19].
  7. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie. 30 września 2017; 2 miesiące temu. [dostęp 2015-12-03]. s. 37.

Linki zewnętrzne[edytuj]