Jałowiec kolczasty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jałowiec kolczasty
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klad nagonasienne
Rząd cyprysowce
Rodzina cyprysowate
Rodzaj jałowiec
Gatunek jałowiec kolczasty
Nazwa systematyczna
Juniperus oxycedrus L.
Sp. Pl. 1038 1753[2]
Synonimy
  • Juniperus glauca Salisb.
  • Juniperus heterocarpa Timb.-Lagr. ex Nyman
  • Juniperus heterocarpa Timb.-Lagr. ex Loret & Barrandon
  • Juniperus oxycedrina St.-Lag.
  • Juniperus rufescens Link
  • Juniperus souliei Sennen
  • Juniperus tenella Antoine
  • Juniperus wittmanniana Fisch. ex Lindl.
  • Oxycedrus echinoformis Carrière
  • Oxycedrus ericoides Pandiani
  • Oxycedrus withmanniana Carrière
[2]
Mapa zasięgu
Jałowiec kolczasty: zasięg występowania na mapie

Jałowiec kolczasty (Juniperus oxycedrus L.) – gatunek rośliny z rodziny cyprysowatych (Cupressaceae). Jest pospolity w basenie Morza Śródziemnego, na wschodzie spotykany po Kaukaz i północny Iran[3]. W rejonie Morza Śródziemnego jest najbardziej rozpowszechnionym gatunkiem jałowca[4]. W Polsce przemarza i nie może być uprawiany w gruncie[3]. Bardzo trwałe drewno tego gatunku używane jest w rzeźbiarstwie i meblarstwie. Stosowane jest także do wyrobu węgla drzewnego[4]. Jest wonne i wraz z młodymi pędami służyło we francuskich Alpach Nadmorskich do destylacji olejku wykorzystywanego do celów medycznych; głównie w leczeniu chorób skóry[5].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Igły i szyszkojagody
Pokrój
Krzew lub niewielkie drzewo osiągające do 6–10 m wysokości (rzadko do 14 m[4]), o pniu do 1 m średnicy. Kora czerwonobrązowa do jasnoszarej. Początkowo gładka, z wiekiem łuszczy się długimi, wąskimi pasmami[6].
Liście
Igłowate (brak łusek), równowąskie, zielone, o długości od 12 do 18 mm i szerokości od 1 do 1,5 mm[6]. Z dwoma białymi paskami na górnej powierzchni[7]. Wyrastają w okółkach po 3. Są sztywne i bardzo kłujące – mają długo zaostrzony wierzchołek[6].
Kwiaty
Rozdzielnopłciowe (rośliny dwupienne). Kwiaty pręcikowe w kulistawych strobilach o długości 1 mm rozwijających się na końcach gałązek[6], pojedynczo w kątach liści, po 2–3 w każdym z okółków[5]. Kwiaty żeńskie także w kulistawych strobilach wspartych 6 łuskami[6]. Po zapyleniu formują się szyszkojagody dojrzewające w kolejnym roku[5] o średnicy od 6 do 12 mm, w stanie dojrzałym są czerwonobrązowe. Zawierają po 2–3 nasiona, rzadko 1 lub 4[6].

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Gatunek jest bardzo zmienny z natury i wśród roślin dziko rosnących opisano różne odmiany i formy[5], jednak współcześnie nie są uznawane i w znacznej części stanowią synonimy nazwy gatunkowej[2].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek występuje w garigu, w makii, w lasach sosnowych, porasta górskie stoki[4]. Na obszarach górskich rośnie do 3150 m n.p.m.[6] Kwitnie od marca do maja[7]. Bardzo często na pędach tego jałowca rozwija się półpasożyt – Arceuthobium oxycedri[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2017-03-07].
  2. a b c The Plant List. [dostęp 2017-03-08].
  3. a b Włodzimierz Seneta: Drzewa i krzewy iglaste. I. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 231. ISBN 83-01-05225-2.
  4. a b c d e Marjorie Blamey, Christopher Grey-Wilson: Wild Flowers of Mediterranean. London: A & C Black, 2008, s. 28. ISBN 07136-7015-0.
  5. a b c d W. Dallimore, A. Bruce Jackson: A handbook of coniferae. London: Edward Arnold & Co., 1931, s. 250.
  6. a b c d e f g John Silba: Encyclopedia coniferae. Corvallis, Oregon: Phytologia Memoirs, 1986, s. 95.
  7. a b M. Blamey, C. Grey-Wilson: Toutes les fleurs de Méditerranée. Paris: Delachaux & Niestlé, 2009, s. 29. ISBN 978-2-603-01657-2. (fr.)