Jacek Baluch

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jacek Baluch
Data i miejsce urodzenia 17 marca 1940
Kraków
Zawód literaturoznawca, nauczyciel akademicki
Tytuł naukowy profesor nauk humanistycznych
Alma Mater Uniwersytet Jagielloński
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Order Podwójnego Białego Krzyża III Klasy (Słowacja) Medal Za Zasługi I stopnia (Czechy)

Jacek Baluch (ur. 17 marca 1940 w Krakowie) – polski slawista, literaturoznawca, tłumacz literatury czeskiej, profesor nauk humanistycznych, nauczyciel akademicki Uniwersytetu Jagiellońskiego i Uniwersytetu Opolskiego, działacz „Solidarności” internowany w stanie wojennym, w latach 1990–1995 ambasador RP w Czechosłowacji i Czechach.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz na Uniwersytecie Karola w Pradze. W 1962 uzyskał magisterium z zakresu slawistyki na Uniwersytecie Jagiellońskim, następnie był na studiach doktoranckich w Instytucie Literatury Czeskiej Czechosłowackiej Akademii Nauk. W 1968 został doktorem nauk humanistycznych. W 1982 uzyskał stopień doktora habilitowanego w specjalności literatur słowiańskich. 31 stycznia 2008 uzyskał tytuł profesora nauk humanistycznych.

Pracował jako asystent i adiunkt na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego (1962–1989), następnie jako docent i na stanowiskach profesorskich. W latach 1973–1974 był lektorem języka polskiego i czeskiego na Uniwersytecie w Würzburgu, następnie m.in. w 1991 wykładowcą na Uniwersytecie Karola w Pradze. W 2001 objął stanowisko kierownika Katedry Filologii Czeskiej i Łużyckiej w Instytucie Filologii Słowiańskiej UJ, do 2002 był kierownikiem tego instytutu. Zajmował stanowisko profesora w Instytucie Polonistyki i Kulturoznawstwa oraz w Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu Opolskiego.

Jest członkiem czeskiego i polskiego PEN Clubu. Powołany w skład prezydium Komitetu Słowianoznawstwa Polskiej Akademii Nauk oraz na przewodniczącego Polsko-Czeskiego Towarzystwa Naukowego. Został też przewodniczącym Polsko-Słowackiej Komisji do spraw Nauk Humanistycznych[1].

Specjalizuje się literaturze czeskiej XX wieku, teorii literatury, teorii przekładu i wersyfikacji. Zajmował się też publicystyką z zakresu kultury czeskiej i publicystyką polityczną dotyczącą spraw czeskich i słowackich oraz Europy Środkowej. Jest autorem wiernego pierwowzorowi tłumaczenia Lokomotywy Juliana Tuwima na język czeski[2].

W latach 80. działał w NSZZ „Solidarność”[3], był członkiem komisji zakładowej związku na Uniwersytecie Jagiellońskim (1980–1981). Był internowany w Załężu od 31 grudnia 1981 do 7 kwietnia 1982[4]. Jest współautorem (z Krzysztofem Bryniarskim i Bogdanem Klichem) jednej z popularnych w czasie stanu wojennego piosenek pt. „Zielona WRONa”[5]. W okresie od 5 kwietnia 1990 do 12 września 1995 był ambasadorem RP w Czechosłowacji i Czechach.

W latach 2017–2018 toczył się proces w wyniku zarzucenia przez IPN Jackowi Baluchowi tzw. kłamstwa lustracyjnego w oświadczeniu lustracyjnym złożonym 14 stycznia 2008. W 2017 Sąd Okręgowy w Krakowie uznał, że nie były spełnione przesłanki współpracy z SB, a po apelacji złożonej przez prokuratora IPN w kwietniu 2018 Sąd Apelacyjny w Krakowie utrzymał w mocy ten wyrok[6][7].

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Opublikował między innymi monografię międzywojennej czeskiej poezji awangardowej Poetyzm. Propozycja czeskiej awangardy lat dwudziestych (Wrocław 1969), opracowanie Język krytyczny F.X. Šaldy (Kraków 1982), antologię poezji modernistycznej Czescy symboliści, dekadenci, anarchiści przełomu XIX i XX wieku (Wrocław 1983), Wybór poezji Františka Halasa (Wrocław 1975), antologię czeskiej miłosnej liryki średniowiecznej Drzewo się liściem odziewa (Kraków 1981), przekłady powieści Cierpienia księcia Sternenhocha Ladislava Klímy i Historia Partii Umiarkowanego Postępu (w Granicach Prawa) Jaroslava Haška, a także zbiory limeryków. Wraz z Piotrem Gierowskim opracował Czesko-polski słownik terminów literackich (Kraków 2016). Wydał również quasi-słownik języka czeskiego pt. Powiedz coś po czesku! Igraszki językowo-literackie (Kraków 2018).

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim (2001)[8] i Krzyżem Oficerskim (2014)[9] Orderu Odrodzenia Polski, słowackim Orderem Podwójnego Białego Krzyża III klasy (1998), czeskim Medalem Za Zasługi I stopnia (1997) oraz Złotą Odznaką „Zasłużony dla PZKO”. W 2017 został uhonorowany medalem „Dziękujemy za wolność”[10][11].

22 października 2018 w auli Collegium Novum UJ odbyła się uroczystość odnowienia doktoratu Jacka Balucha[12].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Sąsiad bliski, a nieznany. e-krakow.com, 5 października 2005. [dostęp 2018-12-08].
  2. Leszek Mazan. Lokomotywa: Pára jí dmýchá z horkého břicha.... „Przekrój”. Nr 14/2963, s. 26–27, 7 kwietnia 2002. 
  3. 200 lat filologii słowiańskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim. filg.uj.edu.pl. [dostęp 2018-10-22].
  4. Lista internowanych: Małopolska. 13-grudnia.pl. [dostęp 2015-04-05].
  5. Zielona WRONa. bibliotekapiosenki.pl. [dostęp 2018-12-08].
  6. Artur Drożdżak: Kraków. Lustracja prof. Jacka B. Były kontakty, ale czy współpraca?. gazetakrakowska.pl, 3 marca 2017. [dostęp 2018-12-08].
  7. Artur Drożdżak: Prof. Baluch nie był agentem SB. Sąd mówi, że jest czysty jak łza. gazetakrakowska.pl, 5 kwietnia 2018. [dostęp 2018-12-08].
  8. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 listopada 2001 r. o nadaniu orderów i odznaczeń (M.P. z 2002 r. nr 8, poz. 143).
  9. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 maja 2014 r. o nadaniu orderów (M.P. z 2014 r. poz. 762).
  10. Tomasz Kwoka: „Dziękujemy za wolność” – medale dla ludzi nauki. uj.edu.pl, 18 września 2017. [dostęp 2018-12-08].
  11. Łukasz Wspaniały: Medale „Dziękujemy za wolność” dla przedstawicieli świata nauki. uj.edu.pl, 4 września 2017. [dostęp 2018-12-08].
  12. Dwa wieki filologii słowiańskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim. uj.edu.pl, 22 października 2018. [dostęp 2018-10-23].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]