Jacek Wilczur

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jacek E. Wilczur
Data i miejsce urodzenia

25 grudnia 1925
Lwów

Data i miejsce śmierci

25 września 2018
Warszawa

Przebieg służby
Lata służby

od 1941

Siły zbrojne

Orzel AK.jpg Armia Krajowa,
POL Krzyż Batalionów Chłopskich.svg Bataliony Chłopskie

Jednostki

Świętokrzyskie Zgrupowania AK

Stanowiska

członek grupy egzekucyjnej

Główne wojny i bitwy

II wojna światowa

Odznaczenia
Krzyż Walecznych (od 1941, dwukrotnie)

Jacek Edward Wilczur (ur. 25 grudnia 1925 we Lwowie[1], zm. 25 września 2018 w Warszawie) – polski historyk, prawnik i politolog, specjalista w zakresie niemcoznawstwa, członek Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce, badacz podziemnego kompleksu Riese, żołnierz i egzekutor Armii Krajowej w Górach Świętokrzyskich oraz Batalionów Chłopskich.

Podziemia kompleksu „Riese” w Osówce
Kuźnia wodna w Starej Kuźnicy, w której ukrywał się dr Jacek E. Wilczur podczas wojny

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Całą rodzinę stracił podczas wojny. Był jednym z najmłodszych żołnierzy Zgrupowań Partyzanckich Kedywu Armii Krajowej w okręgu radomsko-kielieckim „Jodła” pod dowództwem Jana Piwnika ps. „Ponury” walczącego w Górach Świętokrzyskich oraz oddziału specjalnego Batalionów Chłopskich. W wieku 16 lat na swoją prośbę został wcielony do grupy egzekucyjnej, w której wykonywał wydane przez podziemne sądy wyroki śmierci na nazistach, kolaborantach oraz pospolitych przestępcach. Ukrywał się w kuźni wodnej w Starej Kuźnicy, w której został uratowany i operowany przez Adama Niewęgłowskiego, kowala ratującego od zagłady Polaków, Żydów oraz jeńców radzieckich zbiegłych z niewoli.

Dwukrotnie ranny w bezpośrednich starciach z Niemcami, dwukrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych. Dwukrotnie został skazany na karę śmierci i trafił do celi śmierci.

Po wojnie ukończył dwie wyższe uczelnie, uzyskał doktorat na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Pracował w Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce. W latach sześćdziesiątych eksplorował poniemiecki, podziemny kompleks Riese w Górach Sowich na Dolnym Śląsku. Przesłuchiwał tam świadków oraz badał przeznaczenie tego największego projektu górniczo-budowlanego hitlerowskich Niemiec. Brał również udział w poszukiwaniu zrabowanej przez nazistów i do dzisiaj zaginionej Bursztynowej Komnaty. Opublikował w kraju i za granicą ponad trzydzieści książek poświęconych tematyce II wojnie światowej, ludobójstwu hitlerowskiemu, a także ok. 2000 artykułów prasowych, z czego ok. 600 poświęconych zagładzie narodów polskiego i żydowskiego, losom więźniów i jeńców wojennych w obozach niemieckich.

Przyczynił się do oskarżenia i skazania na śmierć w Jerozolimie w kwietniu 1988 ukraińskiego zbrodniarza wojennego, Iwana Demianiuka.

W maju 2015 wystąpił w krótkometrażowym filmie dokumentalnym pt. Wilczur wyprodukowanym przez telewizję TVN24, w którym pierwszy raz przed kamerą opowiedział o wykonywaniu wyroków śmierci oraz odkryciach dokonanych podczas ekspedycji w Góry Sowie.

Grób Jacka Wilczura na Cmentarzu Bródnowskim.

Zmarł 25 września 2018 r. w Warszawie[2] i został pochowany na cmentarzu Bródnowskim (kwatera 25H-7-24)[3].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Śmiertelny sojusz Hitler-Mussolini (Niewola i zagłada jeńców włoskich w niemieckich obozach jenieckich na ziemiach polskich, wrzesień 1943-maj 1945), Agencja Wydawnicza CB, Warszawa 2001 ISBN 83-86245-71-9

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zmarł Jacek Wilczur, żołnierz Armii Krajowej, badacz kompleksu Riese w Górach Sowich, „walbrzych.naszemiasto.pl”, 25 września 2018 [dostęp 2018-11-18] (pol.).
  2. Andrzej Szałkowski: Zmarł Jacek Wilczur, żołnierz Armii Krajowej, badacz kompleksu Riese w Górach Sowich. walbrzych.naszemiasto.pl, 25 września 2018. [dostęp 2018-09-25].
  3. Tomasz Urzykowski, W środę pogrzeb prof. Wilczura, egzekutora Armii Krajowej, który badał kompleks Riese i szukał Bursztynowej Komnaty, warszawa.wyborcza.pl, 2 października 2018 [dostęp 2018-10-03].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]