Jacek Wilczur

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jacek E. Wilczur
Data i miejsce urodzenia 25 grudnia 1925
Lwów
Data i miejsce śmierci 25 września 2018
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby od 1941
Siły zbrojne Armia Krajowa, Bataliony Chłopskie
Jednostki Świętokrzyskie Zgrupowania AK
Stanowiska członek grupy egzekucyjnej
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Walecznych (od 1941, dwukrotnie)

Jacek Edward Wilczur (ur. 25 grudnia 1925 we Lwowie, zm. 25 września 2018 w Warszawie) – polski historyk, prawnik i politolog, specjalista w zakresie niemcoznawstwa, członek Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce, badacz podziemnego kompleksu Riese, żołnierz i egzekutor Armii Krajowej w Górach Świętokrzyskich oraz Batalionów Chłopskich.

Podziemia kompleksu „Riese” w Osówce
Kuźnia wodna w Starej Kuźnicy, w której ukrywał się dr Jacek E. Wilczur podczas wojny

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Całą rodzinę stracił podczas wojny. Był jednym z najmłodszych żołnierzy Zgrupowań Partyzanckich Kedywu Armii Krajowej w okręgu radomsko-kielieckim „Jodła” pod dowództwem Jana Piwnika ps. „Ponury” walczącego w Górach Świętokrzyskich oraz oddziału specjalnego Batalionów Chłopskich. W wieku 16 lat na swoją prośbę został wcielony do grupy egzekucyjnej, w której wykonywał wydane przez podziemne sądy wyroki śmierci na nazistach, kolaborantach oraz pospolitych przestępcach. Ukrywał się w kuźni wodnej w Starej Kuźnicy, w której został uratowany i operowany przez Adama Niewęgłowskiego, kowala ratującego od zagłady Polaków, Żydów oraz jeńców radzieckich zbiegłych z niewoli.

Dwukrotnie ranny w bezpośrednich starciach z Niemcami, dwukrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych. Dwukrotnie został skazany na karę śmierci i trafił do celi śmierci.

Po wojnie ukończył dwie wyższe uczelnie, uzyskał doktorat na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Pracował w Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce. W latach sześćdziesiątych eksplorował poniemiecki, podziemny kompleks Riese w Górach Sowich na Dolnym Śląsku. Przesłuchiwał tam świadków oraz badał przeznaczenie tego największego projektu górniczo-budowlanego hitlerowskich Niemiec. Brał również udział w poszukiwaniu zrabowanej przez nazistów i do dzisiaj zaginionej Bursztynowej Komnaty. Opublikował w kraju i za granicą ponad trzydzieści książek poświęconych tematyce II wojnie światowej, ludobójstwu hitlerowskiemu, a także ok. 2000 artykułów prasowych, z czego ok. 600 poświęconych zagładzie narodów polskiego i żydowskiego, losom więźniów i jeńców wojennych w obozach niemieckich.

Przyczynił się do oskarżenia i skazania na śmierć w Jerozolimie w kwietniu 1988 ukraińskiego zbrodniarza wojennego, Iwana Demianiuka.

W maju 2015 wystąpił w krótkometrażowym filmie dokumentalnym pt. Wilczur wyprodukowanym przez telewizję TVN24, w którym pierwszy raz przed kamerą opowiedział o wykonywaniu wyroków śmierci oraz odkryciach dokonanych podczas ekspedycji w Góry Sowie.

Zmarł 25 września 2018 r. w Warszawie[1] i został pochowany na Cmentarzu Bródnowskim[2].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Śmiertelny sojusz Hitler-Mussolini (Niewola i zagłada jeńców włoskich w niemieckich obozach jenieckich na ziemiach polskich, wrzesień 1943-maj 1945), Agencja Wydawnicza CB, Warszawa 2001 ​ISBN 83-86245-71-9

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Andrzej Szałkowski: Zmarł Jacek Wilczur, żołnierz Armii Krajowej, badacz kompleksu Riese w Górach Sowich. walbrzych.naszemiasto.pl, 25 września 2018. [dostęp 2018-09-25].
  2. Tomasz Urzykowski, W środę pogrzeb prof. Wilczura, egzekutora Armii Krajowej, który badał kompleks Riese i szukał Bursztynowej Komnaty, warszawa.wyborcza.pl, 2 października 2018 [dostęp 2018-10-03].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]