Jack Elam
 Jack Elam (lata 50.) | |
| Imię i nazwisko |
William Scott Elam |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia | |
| Data i miejsce śmierci | |
| Zawód |
aktor |
| Współmałżonek |
Jean Elam |
| Lata aktywności |
1944–1995 |
William Scott „Jack” Elam (ur. 13 listopada 1920 w Miami, zm. 20 października 2003 w Ashland) – amerykański aktor charakterystyczny.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się w Miami w stanie Arizona jako syn Alice Amelii Kerby Elam i Millarda Elama[1]. Miał starszą siostrę Mildred Alyce (1919–1977)[1]. Jego matka zmarła, gdy miał prawie cztery lata. Był wychowywany przez krewnych w środowisku dalekim od ideału. Dorastając, zbierał bawełnę w pobliżu domu. Jako harcerz stracił wzrok w lewym oku, gdy inny harcerz rzucił w niego ołówkiem podczas zebrania drużyny[2]. Uczęszczał do Miami High School w hrabstwie Gila w Arizonie i Phoenix Union High School w hrabstwie Maricopa w Arizonie, które ukończył pod koniec lat 30. XX wieku. Naukę kontynuował w Santa Monica Junior College w Kalifornii. Pracował jako księgowy w Standard Oil Company i u potentata Metro-Goldwyn-Mayer, Samuela Goldwyna, w Hollywood w Kalifornii.
Zanim został aktorem, zarządzał również teatrem przy Hollywood Boulevard i hotelem Bel Air w Los Angeles w Kalifornii. Po raz pierwszy trafił przed kamery w roli zabójcy w 20–minutowym westernie Wędrówka na zachód (Trailin' West, 1944) u boku Chilla Willsa. Stał się znany z charakterystycznych ról drugoplanowych. Warunki zewnętrzne oraz niezwykłe oczy i spojrzenie sprawiły, że był obsadzany zwykle w rolach tzw. czarnych charakterów; głównie w westernach, w tym Vera Cruz (1954; reż. Robert Aldrich), Ostatni zachód słońca (1961; reż. Robert Aldrich), Pewnego razu na Dzikim Zachodzie (1968; reż. Sergio Leone) czy Pat Garrett i Billy Kid (1973; reż. Sam Peckinpah). Elam pojawił się w sumie w blisko 100 filmach i dziesiątkach seriali telewizyjnych. Z aktorstwa wycofał się ostatecznie w 1995.
Zmarł 20 października 2003 w wieku 82 w swoim domu w Ashland w stanie Oregon[3]. Bezpośrednią przyczyną śmierci była niewydolność serca[4].
Wybrana filmografia
[edytuj | edytuj kod]- Amerykańska partyzantka na Filipinach (1950) – lektor
- Podróż do Tomahawk (1950) jako Fargo
- Napad w Rawhide (1951) jako Tevis
- W samo południe (1952) jako pijak Charlie
- Ranczo złoczyńców (1952) jako Geary
- Jedź, kowboju (1953) jako Barton
- Vera Cruz (1954) jako Tex
- Daleki kraj jako Newberry
- Śmiertelny pocałunek (1955) jako Charlie Max
- Księżycowa flotylla (1955) jako Damen
- Mściciel z Laramie (1955) jako Chris Boldt
- Ranczo w dolinie (1957) jako McCoy
- Pojedynek w Corralu O. K. (1957) jako Tom McLowery
- Arystokracja podziemi (1961) jako Cheesecake
- W kraju Komanczów (1961) jako Horseface
- Ostatni zachód słońca (1961) jako Ed Hobbs
- Czworo z Teksasu (1963) jako Dobie
- Zachodni szlak (1967) jako wielebny Weatherby
- Szeryf z Firecreek (1968) jako Earl Norman
- Pewnego razu na Dzikim Zachodzie (1968) jako Snaky
- Popierajcie swego szeryfa (1969) jako Jake
- Rio Lobo (1970) jako Phillips
- Popierajcie swego rewolwerowca (1971) jako Jug May
- Pat Garrett i Billy Kid (1973) jako Alamosa Bill/Kermit
- Kaktus Jack (1978) jako Avery Simpson
- Wyścig armatniej kuli (1981) jako dr Nikolas Van Helsing
- Zły urok (1982) jako Otto
- Uroczysko (1983) jako Lum Witcher
- Wyścig armatniej kuli II (1984) jako dr Nikolas Van Helsing
- Pewnego razu w pociągu do Teksasu (1988) jako Jason Fitch
- Kosmita z przedmieścia (1991) jako płk. Dustin „Dusty” McHowell
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b William Bjornstad: Jack Elam (1920–2003). Find a Grave. [dostęp 2025-11-02]. (ang.).
- ↑ Tiffany McCormack: Jack Elam Biography (1920–2003). Oregon Encyclopedia. [dostęp 2025-11-02]. (ang.).
- ↑ Dennis McLellan, Jack Elam, 82; Actor Played Many Villains in Long Career, „Los Angeles Times”, 23 października 2003 [dostęp 2025-11-02] (ang.).
- ↑ Douglas Martin, Jack Elam, Lazy-Eyed Movie Villain, Is Dead, „The New York Times”, 23 października 2003 [dostęp 2025-11-01] (ang.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Jack Elam (1920–2003) w bazie IMDb (ang.)
- Jack Elam w bazie Filmweb
- Jack Elam w bazie Notable Names Database (ang.)