Przejdź do zawartości

Jacqueline Kennedy Onasis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Jacqueline Lee Bouvier Kennedy Onasis
Ilustracja
Jacqueline Kennedy (1961)
Data i miejsce urodzenia

28 lipca 1929
Southampton

Data i miejsce śmierci

19 maja 1994
Nowy Jork

Pierwsza dama Stanów Zjednoczonych
Okres

od 20 stycznia 1961
do 22 listopada 1963

Poprzedniczka

Mamie Eisenhower

Następczyni

Lady Bird Johnson

Faksymile
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

Jacqueline Lee „Jackie” Bouvier Kennedy Onasis (ur. 28 lipca 1929 w Southampton, zm. 19 maja 1994 w Nowym Jorku) – amerykańska dziennikarka. Jako żona 35. prezydenta Stanów Zjednoczonych Johna F. Kennedy’ego, w latach 1961–1963 pełniła rolę pierwszej damy USA.

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Rodzina i edukacja

[edytuj | edytuj kod]

Jacqueline Lee Bouvier urodziła się 28 lipca 1929 w Southampton na Long Island w stanie Nowy Jork[1]. Była córką maklera giełdowego Johna Vernona Bouviera III i jego żony, Janet Norton Lee[2]. Miała młodszą siostrę, Caroline Lee (1933–2019), z którą żyła w dostatnich warunkach[2]. Dorastała w majętnej rodzinie[3]. W 1936 jej rodzice się rozstali i rozwiedli cztery lata później, a jej matka w 1942 wyszła za Hugh Dudleya Auchinclossa jr.[4], maklera i dziedzica fortuny[5], dzięki czemu jej rodzina żyła w jeszcze większym luksusie i dostatku[6]; Jacqueline mieszkała w posiadłości Hammesmith Farm w Newport (Rhode Island) lub w rezydencji Merrywood w Wirginii[7]. Pomimo rozstania rodziców, pozostawała w ciepłych relacjach z ojcem, spędzała z nim każdy weekend i coroczne wakacje w East Hampton, aż do jego śmierci w 1957[4][6]. Matka zmarła w 1989, przed śmiercią zapadła na chorobę Alzheimera i pozostawała pod stałą opieką córki[8].

Jacqueline Bouvier(1935)

Była katoliczką[9]. Od dzieciństwa była nazywana „Jackie”[2], choć wolała, by zwracano się do niej pełnym imieniem[5]. Była rozpieszczonym dzieckiem, sprawiała problemy wychowawcze w domu i szkole, cechowała ją wysoka inteligencja i błyskotliwość[1], jak też upartość i zuchwałość[5]. Lubiła jeździć konno oraz czytać książki o historii sztuki i historii Francji, literaturę piękną i poezję[5]. Podstawową edukację odebrała w ekskluzywnej, prywatnej szkole Chapin School[6]. Dalsze nauki pobierała w kolejnych szkołach prywatnych: Holton-Amrs w Waszyngtonie i Farmington/Miss Porter’s School w Connecticut[6][5]. W okresie szkolnym brała udział w warsztatach teatralnych, była dziennikarką w szkolnej gazetce i kontynuowała naukę jazdy konno[10]. Dzięki talentowi lingwistycznemu posługiwała się językami obcymi: francuskim, hiszpańskim i łaciną[6].

W 1947 podjęła naukę w Vassar College, w którym – na koszt ojca – studiowała szekspirologię i historię religii[10]. Dwa lata później wyjechała do Paryża, gdzie studiowała sztukę i literaturę francuską na Sorbonie[11]. Po powrocie do Stanów Zjednoczonych podjęła studia na Uniwersytecie George’a Washingtona, które ukończyła w 1951 ze stopniem magistra sztuki[10]. Następnie podjęła studia z zakresu historii USA w Georgetown School of Foreign Service[9].

Kariera dziennikarska

[edytuj | edytuj kod]

W 1951 zwyciężyła w konkursie zorganizowanym przez redakcję czasopisma „Vogue”, na który napisała artykuł o modzie i esej pt. „People I Wish I Had Known” (pol. Ludzie, których chciałabym znać), w którym wymieniła Charles’a Baudelaire’a, Siergieja Diagilewa i Oscara Wilde’a[12][13], lecz zrezygnowała z nagrody, którą był roczny staż w redakcji na stanowisku młodszej redaktorki magazynu w Nowym Jorku i Paryżu[13]. Zamiast tego, dzięki protekcji Arthura Krocka, dołączyła do redakcji gazety „Washington Times-Herald”, w której pracowała jako fotoreporterka[11], fotograficzka śledcza[13] i dziennikarka[14]. Przeprowadziła wywiady m.in. z Richardem Nixonem i Johnem Kennedym[15][16], a w 1953 relacjonowała uroczystości koronacyjne królowej Elżbiety II w Londynie[17][16].

Pierwsza dama Stanów Zjednoczonych

[edytuj | edytuj kod]
Ślub Kennedych (1953)

W maju 1952 na przyjęciu w domu Charlesa Bartletta, felietonisty „Chattanooga Times”, poznała senatora Johna F. Kennedy’ego, za którego wyszła 12 września 1953[18]. Jej rodzina była związana z Partią Republikańską, jednak po jej ślubie z Kennedym zaczęto wywierać na nią naciski, by zmieniła poglądy i otwarcie poparła Partię Demokratyczną[19]. Uczestniczyła w konwencjach partyjnych i wiecach wyborczych męża[20][21]. Jej spotkania z wyborcami, organizacjami kobiecymi, a także konferencje prasowe miały walny wpływ na wynik wyborów prezydenckich w 1960[22].

Jacqueline Kennedy (1962)

Po zwycięstwie męża w wyborach prezydenckich przeprowadziła się z nim do Białego Domu[23], który wkrótce odrestaurowała, poza tym opracowała przewodnik turystyczno-historyczny Historic Guide of the White House (który w ciągu 16 miesięcy po premierze rozszedł się w nakładzie 60 tys. egzemplarzy), po czym przekonała Kongres, aby uznał siedzibę prezydencką za obiekt muzealny i ustanowiła stałego kuratora[24][25].

Jako nowa pierwsza dama została ciepło przyjęta i dzięki wydawanym przyjęciom szybko zyskała poparcie waszyngtońskiej elity[23]. Zapraszała do Białego Domu nie tylko polityków i dyplomatów, ale też naukowców i artystów[23], a także młodych muzyków, początkujących śpiewaków operowych, muzyków jazzowych i nowoczesnych tancerzy[26]; gościli u niej m.in. Ernest Hemingway, John Steinbeck, Isaac Stern, Pau Casals, Igor Strawinski i Andrew Wyeth[27][23].

Zorganizowała zbiórkę pieniędzy na budowę John F. Kennedy Center for Performing Arts(inne języki), ponieważ uważała sytuację kulturalną stolicy za mierną[23]. Zwracała uwagę na zaniedbania socjalne w regionach opóźnionych technologicznie i aktywnie działała w sprawie ochrony przestrzeni miejskich[28]. Zwracała uwagę na znaczenie ochrony dziedzictwa historycznego[29], toteż opowiadała się za odrestaurowaniem Pennsylvania Avenue i uchroniła przed wyburzeniem kilku XIX-wiecznych budynków w Lafayette Square[30]. Założyła Komitet Sztuk Pięknych i Towarzystwo Historyczne Białego Domu, których celem było zgromadzenie stałych kolekcji amerykańskich dzieł malarskich i sztuki dekoracyjnej[26]. Była odpowiedzialna za wystawienie obrazu Leonarda Da Vinci Mona Liza w Stanach Zjednoczonych, co było wówczas precedensem, ponieważ dzieło nigdy nie opuściło Luwru[31].

Jako pierwsza dama odbyła sporo podróży zagranicznych, podczas których m.in. spotkała się z Nikitą Chruszczowem w Wiedniu w 1961 i uczestniczyła w prywatnej audiencji z papieżem Janem XXIII w Rzymie w 1962[32]. Jej wizyta w Indiach i Pakistanie okazała się tak dużym sukcesem, że Agencja Informacyjna nakręciła propagandowy film pt. Jacqueline Kennedy’s Asian Tour[32].

Nie wpływała na polityczne decyzje męża[33], ale chętnie konsultowała z nim jego zajęcia i podróże oraz pomagała w opracowywaniu przemówień[20]. Uważała, że kobiety powinny odnaleźć swoje poczucie celu poprzez swoich mężów i że nie powinny zajmować się polityką[29]. Z czasem coraz niechętniej uczestniczyła w imprezach i balach, uważając je za nudne[33] i twierdząc, że jej podstawowym obowiązkiem jest dobre wychowanie dzieci[29]. Nie lubiła eksponować się publicznie[33], choć jednocześnie lubiła zainteresowanie swoją osobą[34]. Mocno kontrolowała i cenzurowała to, jak prezentowana jest w mediach, przez co odizolowała się od świata[35]. W 1963 towarzyszyła mężowi podczas podróży wyborczych do Teksasu i Kalifornii[29].

Kennedy Onasis na pokładzie Air Force One kilka godzin po zamachu na Johna F. Kennedy’ego, 22 listopada 1963

22 listopada 1963 o godz. 12:30 Kennedy został ofiarą zamachu[36][37]; Jacqueline towarzyszyła mężowi podczas przejazdu przez Dallas[36][37]. Po śmierci prezydenta zarządziła, by jego pogrzeb miał podobny przebieg do pochówku Abrahama Lincolna[38]. Kongres pod koniec 1963 uchwalił dla niej uposażenie w wysokości 10 tys. dol. rocznie[39][40]. Po śmierci męża popadła w depresję[41]. Kilka dni po zamachu na prezydenta wysłała list do Nikity Chruszczowa, prosząc o utrzymanie stosunków amerykańsko-radzieckich po kryzysie kubańskim[38]. Tydzień po zamachu udzieliła wywiadu Theodore’owi A. White’owi, który został opublikowany w czasopiśmie „Life”[42]. W styczniu 1964 zatwierdziła plan utrwalenia wspomnień o Kennedym, które zostały zebrane od ponad tysiąca osób, w tym członków rodziny, przyjaciół i współpracowników prezydenta[43]. 5 czerwca 1964 złożyła zeznania przed Prezydencką Komisją do wyjaśnienia zabójstwa prezydenta Johna F. Kennedy’ego[44].

Po opuszczeniu Białego Domu zamieszkała w domu przy 3017 N Street[45] w Georgetown[46]. Następnie przeniosła się do Nowego Jorku[38], gdzie zamieszkała w apartamencie w hotelu Carlyle na Madison Avenue, a latem 1964 przeniosła się do mieszkania na Piątej Alei[41][47]. 22 listopada 1964 napisała artykuł dla magazynu „Life” o Kennedym[48]; stwierdziła: „Tak więc stał się legendą, choć wolałby być człowiekiem. (…) Przynajmniej nigdy się nie dowie, jaki smutek mógł go jeszcze czekać w życiu”[49]. Mimo że po zamachu na jej męża postanowiła już nigdy nie odwiedzać Białego Domu, to w 1971 złożyła prywatną wizytę prezydentowi Richardowi Nixonowi i jego rodzinie[13].

Z uwagi na swoją wielką popularność, w latach 60. otrzymała propozycje kandydowania na wiceprezydenta, ambasadora lub senatora, ale wszystkie odrzuciła[50]. Przekonała prezydenta Johnsona, by przemianować Cape Canaveral na Cape Kennedy[50]; w 1973 przywrócono oryginalną nazwę, a w zamian imieniem Kennedy’ego nazwano ośrodek badań kosmicznych[50]. W listopadzie 1967 złożyła wizytę Norodomowi Sihanoukowi, prezydentowi Kambodży, a swoim pobytem w tym kraju poprawiła jego napięte stosunki dyplomatyczne z USA[51]. Gdy w 1968 zamordowano Roberta F. Kennedy’ego, jej szwagra, planowała wyjechać ze Stanów Zjednoczonych, ponieważ obawiała się o bezpieczeństwo swoich dzieci[52][53].

Małżeństwo z Aristotelisem Onasisem i powrót do dziennikarstwa

[edytuj | edytuj kod]

20 października 1968 poślubiła Aristotelisa Onasisa[54], z którym zamieszkała w Grecji[53]. W maju 1971 jej nagie zdjęcia z wakacji na wyspie Scorpios zostały opublikowane we włoskim magazynie „Playmen”, a następnie – w czasopismach na całym świecie[55]. W maju 1972 udzieliła wywiadu dla irańskiego czasopisma „Kayham International”, w którym opowiedziała m.in. o rodzinie i dziennikarskiej przeszłości[56].

Hillary Clinton i Kennedy Onasis (1993)

Po śmierci Onasisa w 1975 wróciła do Stanów Zjednoczonych i znów zamieszkała przy Piątej Alei w Nowym Jorku[57]. Podjęła pracę na stanowisku reporterki w wydawnictwie Viking Press(inne języki)[58], z którego odeszła w październiku 1977 po dwóch latach pracy[59]. Wiosną 1978 rozpoczęła współpracę z wydawnictwem Doubleday and Company, w którym była redaktorką do 1994, a do jej obowiązków należało m.in. wyszukiwanie nowych pozycji książkowych do publikacji[60]. Nadal unikała rozgłosu i strzegła swojej prywatności[58][61]. ale w 1979 na prośbę redakcji czasopisma „Ms.” napisała artykuł, w którym wyjaśniła swoje pobudki do podejmowania przez nią pracy zawodowej[62]. Wiosną 1993 udzieliła wywiadu redakcji „Publishers Weekly” o swojej pracy dziennikarskiej[63][64]. Utrzymywała bliskie kontakty z Billem i Hillary Clintonami[64]. Za namową Andre’a Meyera inwestowała na giełdzie, a Maurice Tempelsman namówił ją do lokowania kapitału w metalach szlachetnych[65].

Choroba i śmierć

[edytuj | edytuj kod]

W styczniu 1994 rozpoznano u niej zaawansowanego chłoniaka nieziarniczego, co potwierdzono publicznie 10 lutego[66]. Zmarła 19 maja 1994 o godz. 22.15 w swoim nowojorskim apartamencie[67][64]. 23 maja odbył się pogrzeb Kennedy Onasis, w którym uczestniczyło ok. 700 osób, w tym osobistości świata polityki, kultury i sportu, m.in. Bill i Hillary Clintonowie, Lady Bird Johnson i Pierre Salinger[68]. Została pochowana obok pierwszego męża, Johna F. Kennedy’ego, na cmentarzu narodowym w Arlington[69][70].

Życie prywatne

[edytuj | edytuj kod]
Kennedy z mężem i dziećmi (1961)

Miała wielu adoratorów[16]. W latach 50. zaręczyła się z maklerem z Nowego Jorku, Johnem Hustedem[14]. W 1948 w pociągu do Waszyngtonu poznała Johna Kennedy’ego[13], ale zaczęła się z nim spotykać dopiero trzy lata później[16]. W 1953, gdy senator był zdecydowany na małżeństwo, Bouvier się wahała, mając na względzie skłonności polityka do romansów — ponieważ jej ojciec miał liczne związki pozamałżeńskie, to uważała wszystkich mężczyzn za kobieciarzy[16]. Zaręczyła się z Kennedym w maju 1953[71], a 12 września tego samego roku poślubiła go w kościele rzymskokatolickim pw. św. Marii w Newport[72]; ślubu udzielił im arcybiskup Bostonu Richard Cushing[9]. Po dwutygodniowej podróży poślubnej do Acapulco zamieszkała z mężem w Georgetown w Waszyngtonie, a w 1955 przeprowadziła się z nim do posiadłości w Hickory Hill (Kentucky)[73]. Zdaniem biografów, małżeństwo Kennedych było zawarte z rozsądku i dla korzyści majątkowych oraz podtrzymywane z przyzwyczajenia i wygody, a Jacqueline była świadoma romansów męża[74][75], lecz nie ma dowodów, które wskazywałyby na chęć rozwodu[76]. W 1955 poroniła ciążę z Kennedym[19]. W styczniu 1956 nawiązała romans z aktorem Williamem Holdenem[77]. W sierpniu tego samego roku urodziła martwe dziecko – córkę, której nadała imię Arabelle[78]. Po tych wydarzeniach przeprowadziła się z mężem do domu przy P Street NW w Waszyngtonie[79]. Z Kennedym miała troje dzieci: córkę Caroline (ur. 27 listopada 1957) oraz synów: Johna Fitzgeralda juniora (ur. 25 listopada 1960) i Patricka (ur. 7 sierpnia 1963, zm. 9 sierpnia 1963)[80].

W ciągu pięciu lat od śmierci Kennedy’ego w listopadzie 1963 pozostawała w nieformalnych związkach z sir Davidem Ormsby’em-Gore’em (brytyjskim ambasadorem w USA) i Roswellem Gilpatrickiem (podsekretarzem stanu ds. opieki społecznej)[81]. Miała romans z Robertem F. Kennedym[82]. 20 października 1968 wyszła za greckiego milionera Aristotelisa Onasisa[81][53]; ich ślub odbył się w obrządku greckoprawosławnym na prywatnej wyspie Skorpios na Morzu Jońskim[53]. Liczne konflikty po zaledwie kilku tygodniach małżeństwa sprawiły, że Onasis zaczął żałować swojej decyzji i najpierw obniżył kieszonkowe rozrzutnej żonie z 30 na 20 tys. dol.[83], a następnie zmienił swój testament, pomniejszając udział żony w spadku ze 100 mln dol. na 200 tys. dol. rocznie[84]. Kennedy Onasis w trakcie małżeństwa odnowiła romans z Roswellem Gilpatrikiem[83]. Para rozważała rozwód[85], ale 15 marca 1975 Onasis zmarł[58]. Po śmierci męża procesowała się o majątek z Christiną Onasis[86][87][88]; sąd przyznał jej w spadku 26,5 mln dol. i pamiątki (m.in. antyki i obrazy) o szacowanej wartości 8,5 mln dol., poza tym została zobowiązana do zachowania nazwiska Onasisa po kolejnym ślubie[89].

Po śmierci Onasisa spotykała się m.in. z byłym senatorem George’em S. McGovernem, przedsiębiorcą Henrym Plattem, piosenkarzem Frankiem Sinatrą i dziennikarzem Pete’em Hamillem[90]. Od końca lat 70. jej życiowym partnerem był przedsiębiorca Maurice Tempelsman[91] (ur. 26 sierpnia 1929, zm. 23 sierpnia 2025)[92][93].

Wizerunek i styl

[edytuj | edytuj kod]
Słynny różowy kostium, który nosiła podczas zamachu

Mierzyła ok. 156 cm wzrostu[15]. W dorosłym życiu utrzymywała wagę ok. 55 kg[94]. Miała naturalnie kręcone włosy, które regularnie przez lata prostowała[95]. Często pokazywała się także w wytapirowanych włosach, a w ostatnim okresie życia przefarbowała włosy z ciemnego koloru na jasnobrązowy z pasemkami[96]. Miała wysokie czoło, szeroko rozstawione oczy, długą szyję i małe piersi[97]. W 1979 przeszła całościowy lifting twarzy[94].

Zazwyczaj mówiła uwodzicielskim, lekko zdyszanym głosem, zbliżonym do szeptu[95]. Częścią jej publicznej osobowości był także szeroki uśmiech[95].

Od czasu wyborów prezydenckich styl Jacqueline Kennedy był w centrum uwagi. Została okrzyknięta przez miliony kobiet ikoną mody lat 60. i 70. XX wieku[98]. Zapoczątkowała modę na sukienki o szerokich ramiączkach, ze specyficznym wycięciem w łódkę, dopasowane w talii[99], jak także na spódnice mini, okrągłe toczki, chodzenie bez pończoch i podtrzymywanie włosów okularami słonecznymi[100]. W okresie prezydentury męża korzystała z usług projektanta Olega Cassiniego[39]. Dzięki wsparciu finansowemu Aristotelisa Onasisa zaczęła pokazywać się w kreacjach m.in.Valentino, Giorgio Armaniego, Caroliny Herrery, Chanel, Lacoste czy Zoran. Nosiła biżuterię z kolekcji domów jubilerskich Tiffany & Co. czy Van Cleef & Arpels[39]. Włoski dom mody Gucci zaprojektował torebkę nazwaną „Jackie” w hołdzie Kennedy Onasis. Rocznie wydawała od 75 do 100 tys. dol. na ubrania, za co była krytykowana w prasie[101]. Często nosiła rękawiczki, szczególnie po ukończeniu 50. roku życia, by ukryć wątrobiane plamy na dłoniach[94].

Jej różowa sukienka, wykonana według wykroju stworzonego w domu mody Chanel i uszyta w salonie Chez Ninon(inne języki), oraz kapelusz, które miała na sobie w chwili zamachu na Johna F. Kennedy’ego, stały się jednym z obrazów lat 60. XX wieku[102]. W tej stylizacji pokazywała się publicznie jeszcze kilka dni po zamachu[103].

Wpływ na popkulturę

[edytuj | edytuj kod]

W 1961 zajęła drugie miejsce w rankingu na najbardziej podziwianą kobietę na świecie sporządzonym na podstawie badań Gallupa, w latach 1962–1966 plasowała się na szczycie tego zestawienia, w latach 1977–1979 zajmowała 10. miejsce, a w 1992 – ósme miejsce[104]. W 1985 według danych „Good Housekeeping” zajmowała 50. miejsce na liście najbogatszych kobiet Ameryki (jej ówczesny majątek oszacowano na 25 mln dol.), przy czym była jedyną, która miała stałą pracę[105].

Krótko po zabójstwie Johna Kennedy’ego serię portretów Jacqueline wykonał Andy Warhol, a prace z tej serii znajdują się m.in. w zbiorach Metropolitan Museum of Art i Philadelphia Museum of Art[106].

Pablo Larraín poświęcił jej pełnometrażowy film fabularny Jackie (2016) ukazujący krótki okres życia Jaqueline po zamachu na Johna F. Kennedy’ego. Tytułową rolę zagrała Natalie Portman[107].

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ a b David 1994 ↓, s. 33.
  2. ↑ a b c Pastusiak 2012 ↓, s. 462.
  3. ↑ David 1994 ↓, s. 34.
  4. ↑ a b David 1994 ↓, s. 34–35.
  5. ↑ a b c d e Kennedy i Schlesinger 2012 ↓, s. 19.
  6. ↑ a b c d e Pastusiak 2012 ↓, s. 463.
  7. ↑ David 1994 ↓, s. 35.
  8. ↑ David 1994 ↓, s. 22.
  9. ↑ a b c Pastusiak 2012 ↓, s. 466.
  10. ↑ a b c David 1994 ↓, s. 36.
  11. ↑ a b Pastusiak 2012 ↓, s. 464.
  12. ↑ David 1994 ↓, s. 50.
  13. ↑ a b c d e Kennedy i Schlesinger 2012 ↓, s. 20.
  14. ↑ a b David 1994 ↓, s. 37.
  15. ↑ a b David 1994 ↓, s. 41.
  16. ↑ a b c d e Pastusiak 2012 ↓, s. 465.
  17. ↑ David 1994 ↓, s. 43.
  18. ↑ David 1994 ↓, s. 41–44.
  19. ↑ a b Pastusiak 2012 ↓, s. 467.
  20. ↑ a b David 1994 ↓, s. 54–55.
  21. ↑ Pastusiak 2012 ↓, s. 468.
  22. ↑ Pastusiak 2012 ↓, s. 469.
  23. ↑ a b c d e Pastusiak 2012 ↓, s. 470.
  24. ↑ David 1994 ↓, s. 61–65.
  25. ↑ Pastusiak 2012 ↓, s. 470–471.
  26. ↑ a b Kennedy i Schlesinger 2012 ↓, s. 16.
  27. ↑ David 1994 ↓, s. 58.
  28. ↑ David 1994 ↓, s. 55, 156–161.
  29. ↑ a b c d Kennedy i Schlesinger 2012 ↓, s. 26.
  30. ↑ Kennedy i Schlesinger 2012 ↓, s. 16, 27.
  31. ↑ Kennedy i Schlesinger 2012 ↓, s. 17.
  32. ↑ a b Pastusiak 2012 ↓, s. 472.
  33. ↑ a b c Pastusiak 2012 ↓, s. 473.
  34. ↑ David 1994 ↓, s. 19.
  35. ↑ David 1994 ↓, s. 18–19.
  36. ↑ a b David 1994 ↓, s. 68.
  37. ↑ a b Pastusiak 2012 ↓, s. 477.
  38. ↑ a b c Pastusiak 2012 ↓, s. 478.
  39. ↑ a b c Evans 2005 ↓, s. 164.
  40. ↑ Pastusiak 2012 ↓, s. 478, 479.
  41. ↑ a b David 1994 ↓, s. 77.
  42. ↑ David 1994 ↓, s. 52.
  43. ↑ Kennedy i Schlesinger 2012 ↓, s. 12–13, 22.
  44. ↑ David 1994 ↓, s. 71.
  45. ↑ Kennedy i Schlesinger 2012 ↓, s. 22.
  46. ↑ David 1994 ↓, s. 75.
  47. ↑ Kennedy i Schlesinger 2012 ↓, s. 30.
  48. ↑ David 1994 ↓, s. 79.
  49. ↑ Kennedy i Schlesinger 2012 ↓, s. 31.
  50. ↑ a b c Pastusiak 2012 ↓, s. 479.
  51. ↑ David 1994 ↓, s. 57.
  52. ↑ David 1994 ↓, s. 89.
  53. ↑ a b c d Pastusiak 2012 ↓, s. 480.
  54. ↑ Evans 2005 ↓, s. 262.
  55. ↑ David 1994 ↓, s. 24.
  56. ↑ David 1994 ↓, s. 93–94.
  57. ↑ David 1994 ↓, s. 123.
  58. ↑ a b c Pastusiak 2012 ↓, s. 481.
  59. ↑ David 1994 ↓, s. 139.
  60. ↑ David 1994 ↓, s. 16, 124–125, 140–143.
  61. ↑ Kennedy i Schlesinger 2012 ↓, s. 31–32.
  62. ↑ David 1994 ↓, s. 144.
  63. ↑ David 1994 ↓, s. 143.
  64. ↑ a b c Pastusiak 2012 ↓, s. 482.
  65. ↑ David 1994 ↓, s. 152–153.
  66. ↑ David 1994 ↓, s. 9.
  67. ↑ David 1994 ↓, s. 163–165.
  68. ↑ David 1994 ↓, s. 166, 170.
  69. ↑ David 1994 ↓, s. 169.
  70. ↑ Pastusiak 2012 ↓, s. 483.
  71. ↑ David 1994 ↓, s. 43–44.
  72. ↑ David 1994 ↓, s. 44.
  73. ↑ David 1994 ↓, s. 44–45.
  74. ↑ David 1994 ↓, s. 46, 48–51.
  75. ↑ Evans 2005 ↓, s. 45.
  76. ↑ Pastusiak 2012 ↓, s. 468, 475.
  77. ↑ Evans 2005 ↓, s. 47.
  78. ↑ David 1994 ↓, s. 45.
  79. ↑ David 1994 ↓, s. 45–46.
  80. ↑ David 1994 ↓, s. 46, 51.
  81. ↑ a b David 1994 ↓, s. 84.
  82. ↑ Evans 2005 ↓, s. 165.
  83. ↑ a b Evans 2005 ↓, s. 295.
  84. ↑ Evans 2005 ↓, s. 365.
  85. ↑ Evans 2005 ↓, s. 304, 356.
  86. ↑ David 1994 ↓, s. 101.
  87. ↑ Evans 2005 ↓, s. 366.
  88. ↑ Jackie Kennedy i jej małżeństwo z wyrachowania. Przegląd Dziennikarski. [dostęp 2024-06-30]. [zarchiwizowane z tego adresu]. (pol.).
  89. ↑ Evans 2005 ↓, s. 370.
  90. ↑ David 1994 ↓, s. 128.
  91. ↑ David 1994 ↓, s. 128–129, 135.
  92. ↑ Zmarł ostatni partner Jackie Kennedy. Byli razem do końca jej życia [online], Plejada.pl, 25 sierpnia 2025 [dostęp 2025-08-26].
  93. ↑ Ihre letzte Liebe ist gestorben [online], gala.de, 26 sierpnia 2025 [dostęp 2025-08-26] (niem.).
  94. ↑ a b c David 1994 ↓, s. 126.
  95. ↑ a b c David 1994 ↓, s. 15.
  96. ↑ David 1994 ↓, s. 25, 126.
  97. ↑ David 1994 ↓, s. 40–41.
  98. ↑ Pastusiak 2012 ↓, s. 461.
  99. ↑ Return of the Jackie Look--Sort Of Fashion From A-Line Dresses To Fitted Jackets. Newsweek. [dostęp 2016-11-29]. [zarchiwizowane z tego adresu]. (ang.).
  100. ↑ David 1994 ↓, s. 25.
  101. ↑ David 1994 ↓, s. 26–27.
  102. ↑ Elizabeth Ford, Deborah C. Mitchell: The Makeover in Movies: Before and After in Hollywood Films, 1941–2002. Jefferson: McFarland, 2004, s. 149. ISBN 978-0-7864-1721-6. (ang.).
  103. ↑ David 1994 ↓, s. 68–69.
  104. ↑ David 1994 ↓, s. 28–29.
  105. ↑ David 1994 ↓, s. 152.
  106. ↑ Jackie (Four Jackies) (Portraits of Mrs. Jacqueline Kennedy). Philadelphia Museum of Art. [dostęp 2024-06-30]. [zarchiwizowane z tego adresu]. (ang.).
  107. ↑ Jackie w bazie IMDb (ang.)

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Pierwsze damy Stanów Zjednoczonych

Pieczęć prezydentów USA

Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Jacqueline_Kennedy_Onasis&oldid=78141425”