Jadwiga Szczawińska-Dawidowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jadwiga Szczawińska-Dawidowa
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 1 października 1864
Warszawa
Data i miejsce śmierci 26 lutego 1910
Góra Kalwaria

Jadwiga Szczawińska-Dawidowa[1] (ur. 1 października 1864 w Warszawie, zm. 26 lutego 1910 w Górze Kalwarii) – postępowa działaczka oświatowa i społeczna, publicystka, założycielka Uniwersytetu Latającego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jadwiga Szczawińska urodziła się w 1864 w Warszawie, jej rodzicami byli Wojciech Szczawiński i Bronisława z Gumbrychtów[1]. Miała następujące rodzeństwo: siostrę Helenę[2] – żonę kompozytora Henryka Melcera Szczawińskiego[3][4], siostrę Wandę Marię, która była lekarzem i biologiem[5] i brata Gustawa Stefana Szczawińskiego[6][7], działacza społecznego, wydawce Przeglądu Społecznego[8], właściciela folwarku Szczawin w Sułkowie. W roku 1889 zawarła związek małżeński z pedagogiem i psychologiem Janem Władysławem Dawidem[1][9][10].

Na początku lat osiemdziesiątych XIX wieku uczęszczała na wykłady Józefa Siemaszki, Stanisława Norblina, Piotra Chmielowskiego i Władysława Smoleńskiego[9].

W 1883 zorganizowała nieformalną szkołę wyższą dla kobiet pod nazwą Uniwersytet Latający [9][11][12] (wykładów na nim słuchały między innymi Maria Skłodowska-Curie, Stefania Sempołowska, Zofia Nałkowska). W roku 1906 Uniwersytet przekształcił się w jawnie działające Towarzystwo Kursów Naukowych. Utworzyła pierwszą bibliotekę publiczną i czytelnię naukową w Warszawie (obecnie Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy)[13]. W 1890 roku napisała broszurę „Kółka rolnicze w Galicji”[14] nawołującą do zakładania Kół Gospodyń Wiejskich[15], której celem było szerzenia oświaty na wsi. Napisała „Historie Pożytecznego Człowieka”[16][17] wydaną w ogromnym nakładzie. Pisała artykuły prasowe w Przeglądzie Społecznym i Głosie [7][10]. We wsi Tokary pod Płockiem założyła szkołę koszykarstwa dla ludu[18], w której nauczano literatury, historii i geografii w języku polskim. Przez całe życie walczyła o równouprawnienie kobiet i dostęp każdego człowieka do oświaty[9].

26 lutego 1910 roku w Górze Kalwarii Jadwiga popełniła samobójstwo[9]. Pochowana na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Marek Jerzy Minakowski, Jadwiga Szczawińska ze Szczawina Małego h. Prawdzic, Sejm-Wielki.pl [dostęp 2017-12-28].
  2. Marek Jerzy Minakowski, Helena Szczawińska ze Szczawina Małego h. Prawdzic, Sejm-Wielki.pl [dostęp 2017-12-28].
  3. M.J. Minakowski, M.J. Minakowski, Genealogia potomków Sejmu Wielkiego, Cytat: Mąż (ślub: w roku 1894, Warszawa, par. św. Aleksandra): Henryk Melcer, bohater PSB 1869-1928 (Rodzice: Karol Melcer 1840 & Zofia Bronisława Bochenek 1840).
  4. Magdalena Bajer, Melcerowie Szczawińskie Stromengerowie, Cytat: Z poślubioną w roku 1894 Heleną Szczawińską wyjechał do Helsinek na stanowisko profesora wyższego kursu pianistyki w konserwatorium. Tam przyszła na świat pierwsza z trzech córek, Wanda..
  5. l, Wanda Szczawińska, www.ipsb.nina.gov.pl [dostęp 2017-12-28] (pol.).
  6. Marek Jerzy Minakowski, Gustaw Stefan Szczawiński ze Szczawina Małego h. Prawdzic, Sejm-Wielki.pl [dostęp 2017-12-28].
  7. a b Maria Stokowa, „Przegląd Społeczny”: 1906-1907 : bibliografia zawartości ; Społeczeństwo: 1907-1910 : bibliografia zawartości, 1954.
  8. Szczawiński, Stefan. Red., Przegląd Społeczny. Tygodnik naukowo-literacki, społeczny i polityczny. 1906, nr 34, 3 listopada 1906 [dostęp 2017-12-28] (ang.).
  9. a b c d e Dorota Kuszyńska, Tryptyk Dawida. Część 1 Jan Władysław Dawid – życie (nie)znane, 26 marca 2017.
  10. a b Justyna Myszkowska, Listy do Jana Władysława Dawida : (marzec - kwiecień - maj 1905) / Jadwiga Szczawińska-Dawidowa ; z rękopisu do druku przygotowała, wstępem i komentarzami opatrzyła Justyna Myszkowska, Warszawa: Biblioteka Publiczna Miasta Stołecznego Warszawy - Biblioteka Główna Województwa Mazowieckiego, 2017, ISBN 978-83-87407-29-2.
  11. Ewa Furgał, Natalia Sarata, Kobiety w polskim życiu politycznym.Informator, 2009, s. 13, Cytat: 1883 – Jadwiga Szczawińska-Dawidowa tworzy tajne kursy dla kobiet, od 1885 roku działające jako tzw. Uniwersytet Latający..
  12. Apolonia Klepacz, Liga Kobiet Polskich ma 100 lat.Jak ewoluowała aktywność społeczno-polityczna kobiet w Polsce., 2012, Cytat: Pierwszy kobiecy tajny uniwersytet, zwany latającym, założyła w roku 1883 Jadwiga Szczawińska-Dawidowa (wykładów na nim słuchały m.in. Maria Curie-Skłodowska, Stefania Sempołowska)..
  13. Zapraszamy do oglądania wystawy poświęconej Jadwidze Szczawińskiej-Dawidowej – Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy – Biblioteka Główna Woj. Mazowieckiego, www.koszykowa.pl [dostęp 2017-12-28].
  14. Polona, polona.pl [dostęp 2018-03-09].
  15. Mateusz Perowicz, Siłaczki z Warszawy. Sylwetka Kobiecego Koła Oświaty Ludowej, 4 czerwca 2017, Cytat: Pomogła w tym publikacja Jadwigi Szczawińskiej-Dawidowej. W 1890 roku napisała broszurę Kółka rolnicze w Galicji nawołującą do zakładania Kół Gospodyń Wiejskich, które miały umożliwić wiejskim kobietom podążanie z duchem czasu..
  16. Mateusz Perowicz, Siłaczki z Warszawy. Sylwetka Kobiecego Koła Oświaty Ludowej, 4 czerwca 2017, Cytat: Z czasem grono zasiliły też Jadwiga Szczawińska-Dawidowa, autorka wydanej w tysiącach egzemplarzy Historii pożytecznego człowieka i współorganizatorka osławionego Uniwersytetu Latającego.
  17. Jadwiga Dawid, Wojciech Kłos. Historja pożytecznego człowieka, Wilno 1900 [dostęp 2017-12-28].
  18. Mateusz Perowicz, Siłaczki z Warszawy. Sylwetka Kobiecego Koła Oświaty Ludowej | Jagielloński24 [dostęp 2017-12-28] (pol.).