Jakub Bojko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jakub Bojko
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 7 lipca 1857
Gręboszów
Data i miejsce śmierci 7 kwietnia 1943
Gręboszów
Prezes Polskiego Stronnictwa Ludowego „Piast”
Okres od 1 lutego 1914
do 10 listopada 1918
Przynależność polityczna Polskie Stronnictwo Ludowe „Piast”
Następca Jan Sadlak
Wicemarszałek Sejmu Ustawodawczego
(II RP)
Okres od 14 lutego 1919
do 1 grudnia 1922
Przynależność polityczna Polskie Stronnictwo Ludowe „Piast”
Wicemarszałek Senatu I kadencji
(II RP)
Okres od 1 grudnia 1922
do 13 lipca 1928
Przynależność polityczna Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem (Zjednoczenie Ludu Polskiego)
Wicemarszałek Senatu III kadencji
(II RP)
Okres od grudnia 1928
do 10 lipca 1935
Przynależność polityczna Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski

Jakub Bojko (ur. 7 lipca 1857 w Gręboszowie, zm. 7 kwietnia 1943 tamże) – polski działacz, publicysta i pisarz ludowy, jeden z pionierów ruchu ludowego w Galicji, współtwórca Stronnictwa Ludowego w Galicji (1895), w II RP poseł na Sejm Ustawodawczy i na Sejm II kadencji oraz senator I i III kadencji, wójt Gręboszowa.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z rodziny chłopskiej. Był synem zbiega z Kongresówki Gabriela i jego drugiej żony – Elżbiety Kamysz, rodem z Woli Rogowskiej (zmarła, gdy Jakub miał 12 lat)[1]. W 1880 poślubił Julię z domu Świętek (zm. 1938).

Nauczycielem został dzięki samokształceniu, podczas którego pracował we własnym gospodarstwie rolnym (nauczał od 1877 do 1890). Pisał wiersze i opowiadania, publikowane w czasopismach: „Chata”, „Wieniec”, „Pszczółka”, „Przyjaciel Ludu”. Od 1896 był członkiem korespondentem Towarzystwa Muzeum Narodowego Polskiego w Rapperswilu[2].

Poseł do Sejmu Krajowego we Lwowie (1895) i do parlamentu austriackiego – Rady Państwa (1897). Był m.in. wiceprezesem SL. Od 1913 do 1918 prezes PSL „Piast”, którego był jednym z organizatorów. Wicemarszałek Sejmu Ustawodawczego (1919–1922), wicemarszałek Senatu (1922–1927). Do 1920 zasiadał w zarządzie głównym, a do 1924 w radzie naczelnej PSL „Piast”. W 1926 został honorowym prezesem partii. W październiku 1927 wystąpił z PSL „Piast” (po przewrocie majowym), tworząc prorządowe Zjednoczenie Ludu Polskiego (nie było ono popularne wśród ludności wiejskiej). Wstąpił też do BBWR. W 1928 był marszałkiem seniorem Sejmu II kadencji (1928–1930), przeprowadzając wybór na marszałka Ignacego Daszyńskiego (lidera PPS). Z życia politycznego wycofał się w 1935.

Odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski oraz Krzyżem Komandorskim tego orderu.

Jakub Bojko został określony przez Władysława Orkana mianem Chłopskiego Skargi[3].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Z inicjatywy Józefa Putka wydana została seria znaczków pocztowych, m.in. z podobizną Jakuba Bojki[4].

Na obszarze Sanoka imieniem Jakuba Bojko nazwano jedną z ulic[5].

W 2015 w Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku zrealizowano fabularyzowany film biograficzny pt. Chłopski Skarga, z Kazimierzem Kaczorem w roku Jakuba Bojko[6].

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • 1904 – Dwie dusze[7], publikacja dotyczy ewolucji tożsamości społecznej chłopów polskich po 1848 roku oraz zawiera elementy krytyki kleru[8].
  • 1907 – Flis do trzeciego króla – wspomnienia, wznowienie w Krakowie 2006
  • Pisma i mowy
  • Ze wspomnień, Warszawa 1959
  • Okruszyny z Gremboszowa, 1911[9]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Bogusław Kasperek, Jakub Bojko 1857–1943, Lublin 1998, s. 12–13.
  2. Sprawozdanie z Zarządu Muzeum Narodowego Polskiego w Rapperswylu za Rok ...., 1899, s. 8.
  3. Jakub Bojko – chłopski Skarga, genialny samouk, polskieradio.pl, 18 lutego 2015 [dostęp 2019-08-13].
  4. Słownik Biograficzny 1989 ↓, s. 335.
  5. Wykaz nazw ulic miasta Sanoka. sanok.pl, 2012-01-13. [dostęp 2015-08-15].
  6. Justyna Borek. Filmowy Skansen. „Ob.Sesja”. Nr 4 (32), s. 15, 2016. Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Jana Grodka w Sanoku. 
  7. Dwie dusze napisał Jakób Bojko, polona.pl [dostęp 2018-09-15].
  8. Michał Rękas, Z przeszłości chłopskiego antyklerykalizmu w Polsce, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza Warszawa 1953, s.112.
  9. Okruszyny z Gremboszowa napisał Jakób Bojko, polona.pl [dostęp 2018-09-15].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]