Jakub Prawin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jakub Prawin
Data i miejsce urodzenia 18 kwietnia 1901
Tarnów
Data i miejsce śmierci 7 lipca 1957
Świdry Małe
Wojewoda Olsztyński
Okres od 1945
do 1945
Poprzednik brak
Następca Zygmunt Robel
Szef Polskiej Misji Wojskowej w Niemczech
Okres od 1945
do 1950
Następca Alfred Friedman
Wiceprezes Narodowego Banku Polskiego
Okres od 1950
Odznaczenia
Order Czerwonej Gwiazdy Order Wojny Ojczyźnianej II klasy Medal „Za obronę Stalingradu” Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Order Sztandaru Pracy I klasy Krzyż Walecznych (1943–1989) Złoty Krzyż Zasługi Medal za Warszawę 1939–1945 Medal 10-lecia Polski Ludowej

Jakub Prawin (ur. 18 kwietnia 1901 w Tarnowie, zm. 7 lipca 1957 w Świdrach Małych) – doktor praw, generał brygady Wojska Polskiego, wysoki urzędnik państwowy. Polski komunista pochodzenia żydowskiego.

Wuj i wychowawca Daniela Passenta, dziennikarza tygodnika „Polityka”, dyplomaty.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Grób Jakuba Prawina na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie

Syn Adolfa, zawiadowcy stacji kolejowej, i Bronisławy z Erlichów. W czerwcu 1919 ukończył gimnazjum w Tarnowie. Pod wpływem nauczyciela historii Włodzimierza Jarosza stał się socjalistą. W 1920 uniknął poboru do wojska i przedostał się do Wiednia, gdzie ukończył studia prawnicze (uzyskał tytuł doktora nauk prawnych), a także studia w Wyższej Szkole Handlu Zagranicznego w Wiedniu. Studiował równolegle biologię i antropologię. W Wiedniu związał się z ruchem komunistycznym – w 1920 wstąpił do Związku Młodzieży Komunistycznej (Kommunistischer Jugend-Verband). Interesował się muzyką. Grał na skrzypcach i fortepianie.

Po powrocie do Polski w 1928 (skorzystał z amnestii), pracował w firmach ubezpieczeniowych, we włoskiej firmie handlowej jako przedstawiciel na Polskę. Bronił praw związków zawodowych. W 1931 wstąpił do Komunistycznej Partii Polski (KPP), gdzie był m.in. sekretarzem Komitetu Dzielnicowego (KD) Śródmieście i Wola oraz sekretarzem Wydziału Propagandy Komitetu Warszawskiego (KW) i członkiem KW KPP. Od maja 1935 do stycznia 1936 i od stycznia do maja 1937 był osadzony w Berezie Kartuskiej za działalność wywrotową.

We wrześniu 1939 uciekając przed Niemcami trafił do Lwowa, gdzie działał na rzecz komunistów. Przyjęty do WKP(b) z zaliczeniem stażu w KPP od 1931.

W 1941 uciekał przed Niemcami, wcielony do Armii Czerwonej. Jako żołnierz Armii Czerwonej walczył w bitwie pod Stalingradem. Za bitwę mianowany do stopnia majora i odznaczony Medalem za Obronę Stalingradu[1]. W 1943 w stopniu majora odkomenderowany do 1 DP. Służył jako politruk współpracujący z NKWD[2] w kwatermistrzostwie, w wydziale oświatowym 1 Dywizji, następnie zastępca dowódcy 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki ds. polityczno-wychowawczych. Ranny w bitwie pod Lenino. W 1944 awansowany do stopnia pułkownika.

Po wypadku samochodowym, w którym został ranny we wrześniu 1944, odkomenderowany do służby państwowej. W latach 1944–1945 był dyrektorem departamentu w Ministerstwie Skarbu i dyrektorem departamentu ds. kolejnictwa w Ministerstwie Komunikacji.

Jako Pełnomocnik Rządu Polskiego (mianowany 26 lutego 1945) przy 3 Froncie Białoruskim, a następnie Pełnomocnik Rządu na Okręg Warmińsko-Mazurski w dniu 23 marca 1945 o godz. 12.00 przejął administrację Warmii i Mazur. Od 23 maja 1945 do listopada 1945 był pierwszym wojewodą olsztyńskim.

W listopadzie 1945 skierowany do Berlina na stanowisko szefa Polskiej Misji Wojskowej w Niemczech. Na tym stanowisku w 1946 mianowany generałem brygady. W Berlinie inicjował działania rewindykacji zrabowanych Polsce dóbr materialnych i kulturalnych, polskich archiwów wywiezionych do Niemiec i niemieckich Archiwów Ziem Odzyskanych. W tym celu ściągnął do Berlina dyrektora Archiwum Głównego Akt Dawnych. Sprowadził do Polski 19 wagonów akt z Warszawy, Gdańska, Torunia, Szczecina, Bydgoszczy, Elbląga, Pelplina oraz Malborka.

Od lipca 1950 był wiceprezesem Narodowego Banku Polskiego.

Utonął w Wiśle w Świdrach Małych 7 lipca 1957. Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie. Jego imieniem nazwano park wokół Zamku w Olsztynie[potrzebny przypis].

Odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, Orderem Czerwonej Gwiazdy, Złotym Krzyżem Zasługi, Orderem Wojny Ojczyźnianej II stopnia, Medalem za Obronę Stalingradu, Krzyżem Walecznych, Medalem za Warszawę 1939–1945, Medalem 10-lecia Polski Ludowej i pośmiertnie Orderem Sztandaru Pracy I klasy.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dorota Kania, Jerzy Targalski, Maciej Marosz: Resortowe dzieci. Media. Warszawa: Wydawnictwo Fronda, 2013, s. 103. ISBN 978-83-64095-09-2.
  2. E. Kospath-Pawłowski, Sławomir Cenckiewicz: Długie ramię Moskwy, s. 44

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]