Jalu Kurek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jalu Kurek
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 27 lutego 1904
Kraków
Data i miejsce śmierci 10 listopada 1983
Rabka-Zdrój
Narodowość Polak
Dziedzina sztuki literatura
Epoka Awangarda Krakowska
Ważne dzieła
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Nagrody

nagroda młodych PAL (1935), nagroda m. Krakowa (1960), nagroda I stopnia ministra Kultury i sztuki (1977)

Jalu Kurek, ps. „mafarka”, Jan Skowron (ur. 27 lutego 1904 w Krakowie jako Franciszek Kurek, zm. 10 listopada 1983 w Rabce) – polski poeta i prozaik, przedstawiciel tzw. Awangardy Krakowskiej. Laureat Nagrody Młodych Polskiej Akademii Literatury za powieść społeczno-obyczajową z życia ówczesnej wsi małopolskiej Grypa szaleje w Naprawie (1934).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Autograf w Krakowie (maj 1979)

Syn Piotra. Absolwent I Liceum Ogólnokształcącego im. Bartłomieja Nowodworskiego w Krakowie oraz Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Jagiellońskiego (filologia polska i romańska). Studia pogłębił na uniwersytecie w Neapolu. Był wieloletnim przyjacielem F.T. Marinettiego.

Silnie związany z rodzinnymi Beskidami (jego matka pochodziła z Naprawy), którym poświęcił kilka powieści. Rozgłos przyniosły mu utwory Grypa szaleje w Naprawie z 1934 i Woda wyżej z 1935. Był autorem liryków, poematów, opowiadań i powieści. Pracował jako dziennikarz i redaktor, pozostawiając po sobie reportaże, felietony, eseje i artykuły. Autor przekładów poezji włoskiej (m.in. Sonetów do Laury Franciszka Petrarki); jako tłumacz przyczynił się do popularyzacji w Polsce dorobku włoskich futurystów. W latach 1931-33 był redaktorem awangardowej "Linii". Zajmował się również teatrem i filmem (OR - Obliczenia Rytmiczne z 1933, jeden z pierwszych polskich filmów eksperymentalnych). Malował obrazy, wędrował po górach (był taternikiem), uprawiał sport. W 1953 podpisał rezolucję ZLP poparcia dla stalinowskich władz PRL w sprawie tzw. procesu krakowskiego.

W 1955 został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski[1]. W 1960 otrzymał Nagrodę Miasta Krakowa.

Osobliwe imię Jalu było dziecięcym przezwiskiem pisarza, nadanym mu przypadkowo, ale używanym w domu (od Yalu, rzeki granicznej między Chinami i Koreą). Kurek używał go w pseudonimie literackim do czasu urzędowej zmiany imienia.

W 1957 wraz z żoną Hanną Ablewicz-Kurek (również pisarką) pisarz rozpoczął budowę drewnianego domu w Naprawie w miejscu, w którym stała kiedyś chałupa matki Kurka (Rozalii Kurek, z domu Panek). Miał dwoje dzieci: Ewę i Grzegorza[2].

Twórczość (wybrane edycje)[edytuj | edytuj kod]

  • Upały, 1925
  • Śpiewy o Rzeczypospolitej, 1929
  • Kim był Andrzej Panik? Andrzej Panik zamordował Amundsena, nakładem „Zwrotnicy”, Kraków 1926
  • SOS (Zbaw nasze dusze!), nakładem „Zwrotnicy”, Kraków 1927
  • Mount Everest 1924, Warszawa 1933
  • Mohigangas, 1934
  • Grypa szaleje w Naprawie, 1934
  • Woda wyżej, 1935
  • Drzewo boleści, 1938
  • Zamurowana rzeka, Lwów 1939
  • Młodości, śpiewaj!, wydawnictwo „Rój”, Warszawa 1939
  • Janosik. tom 1-3, 1945-48
  • Ocean Nie-Spokojny, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1951
  • Węzeł Garmo, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1953
  • Nad Czorsztynem się błyska, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1953
  • Dzień dobry, Toporna, Wydawnictwo Iskry, 1954
  • Księga Tatr, Wydawnictwo Iskry, Warszawa 1955
  • Wiersze wybrane, Kraków 1956
  • Strumień goryczy, Warszawa 1957
  • Gwiazda Spada, Wydawnictwo Iskry, 1959
  • Pepe kanarek, Wydawnictwo Iskry, 1961
  • Zabijcie Barabasza, PAX, 1961
  • Kantata profesora Wróbla, Wydawnictwo Literackie, 1962
  • Mój Kraków, Wydawnictwo Literackie, 1963
  • Eksplodują ogrody, 1964
  • Uważaj, żmija!, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1965
  • Rzecz niepodległa, Wydawnictwo Literackie, 1966
  • Posągi z wiatru, Warszawa 1966
  • Pod przełęczą, Wydawnictwo Literackie, Warszawa 1968
  • Świnia Skała, Warszawa 1970
  • Syn Róży, 1970
  • Wysoka Gierlachowska, Warszawa 1970
  • Bestia, 1973
  • Ludowa lutnia, Warszawa 1975
  • Planeta, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1975
  • Zmierzch natchnienia?, 1976
  • Godzina X. Rzecz o umieraniu, 1978
  • Księga Tatr wtóra, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1978
  • Boże mojego serca, Kraków 1983
  • Najkamienniejsze; Wiersze tatrzańskie, Warszawa 1984

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. M.P. z 1955 r. nr 96, poz. 1298
  2. Beata Firek. Grypa szaleje w Naprawie.... „Naprawska Jesień (bezpłatny dodatek Gazety Krakowskiej)”. 4 października 2006. s. 4. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]