James Stewart

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy aktora filmowego. Zobacz też: James Stewart – koszykarz; Jimmy Stewart – kierowca wyścigowy.
James Stewart
Ilustracja
Imię i nazwisko James Maitland Stewart
Data i miejsce urodzenia 20 maja 1908
Indiana (Pensylwania)
Data i miejsce śmierci 2 lipca 1997
Los Angeles
Zawód aktor
Współmałżonek Gloria McLean (1949-1994)
Odznaczenia
United States Aviator Badge
Distinguished Service Medal  (Stany Zjednoczone)
Bronze oakleaf-3d.svg
Zaszczytny Krzyż Lotniczy - dwukrotnie (Stany Zjednoczone)
Bronze oakleaf-3d.svg
Bronze oakleaf-3d.svg
Bronze oakleaf-3d.svg
Air Medal - czterokrotnie (Stany Zjednoczone)
Medal Pochwalny Sił Lądowych  (Stany Zjednoczone) USAF Presidential Unit Citation Prezydencki Medal Wolności (Stany Zjednoczone) American Defense Service Medal Medal za Kampanię Europejsko-Afrykańsko-Bliskowschodnią (trzykrotnie) Medal Zwycięstwa II Wojny Światowej National Defense Service Medal Air Force Longevity Service Award (USA) Armed Forces Reserve Medal ze srebrną klepsydrą (USA)
FR CdG palm br.png
Krzyż Wojenny 1939–1945 z brązową palmą (Francja)
Kim Novak i James Stewart
w filmie Zawrót głowy, 1958
Generał brygady James Stewart, 1960

James Maitland „Jimmy” Stewart (ur. 20 maja 1908 w Indianie, zm. 2 lipca 1997 w Beverly Hills)[1]amerykański aktor filmowy i teatralny. Weteran II wojny światowej i wojny w Wietnamie, który czynną służbę wojskową w US Air Force zakończył w randze generała brygady (ang. Brigadier General).

Życiorys[edytuj]

Syn pochodzących ze Szkocji Alexandra Maitlanda Stewarta i Elizabeth Ruth z d. Jackson. Ukończył studia architektoniczne na Uniwersytecie Princeton, zafascynował go jednak teatr. Pierwsze ważniejsze role zagrał na Broadwayu. W połowie lat 30. przeniósł się do Hollywood, gdzie zaczynał od małych ról – sympatycznych, najczęściej zagubionych w nowym otoczeniu, prowincjuszy. Wylansował go Frank Capra w swoich optymistycznych komediach (Pan Smith jedzie do Waszyngtonu, To wspaniałe życie). W 1941 zdobył swego jedynego Oscara (w dorocznych kategoriach aktorskich) za kreację dziennikarza plotkarskiego pisma w Filadelfijskiej opowieści. Ponadto był nominowany do tej nagrody czterokrotnie.

W marcu 1941 zaciągnął się do Korpusu Powietrznego Armii Stanów Zjednoczonych. Pomimo ukończenia kursu pilotażu i uzyskania stopnia podporucznika, był utrzymywany z dala od akcji – służył jako instruktor pilotażu B-17. Występował również w filmach instruktażowych. W sierpniu 1943 został oficerem operacyjnym w 445 Grupie Bombowej w Sioux City, a następnie dowódcą 703 Dywizjonu Bombowego. W grudniu Grupa Bojowa przebazowała swoje Liberatory do Tibenham w Anglii i przystąpiła do operacji bojowych.

Stewart brał udział (17 października 1943) jako dowódca dywizjonu w słynnym nalocie na Schweinfurt. W tym czasie awansowany został do stopnia majora i przeniesiony (marzec 1944) do 453 Grupy Bombowej. W 1944 dwukrotnie odznaczono go Distinguished Flying Cross za udział w akcjach bojowych oraz otrzymał francuski Croix de Guerre, a także Medal Lotniczy z trzema liśćmi dębowymi. W lipcu 1944, po wykonaniu dwudziestu misji bojowych, został szefem sztabu 2 Skrzydła Bombowego. Przed końcem wojny awansował do stopnia pułkownika. Po wojnie pozostał w rezerwie USAF i w 1959 dosłużył się stopnia generała brygady. Po 27 latach służby odszedł z USAF w maju 1968. Będąc już w stanie spoczynku, został awansowany do rangi generała dywizji (ang. Major General) przez prezydenta Ronalda Reagana.

Do Hollywood wrócił tuż po wojnie. W 1949 ożenił się z Glorią Hatrick McLean, tworzyli udane małżeństwo przez niemal pół wieku, do śmierci Glorii w 1994.

Na przełomie lat 40. i 50. zmienił się charakter ról odgrywanych przez Stewarta. Grał już nie tylko w komediach i melodramatach (Sklep za rogiem), ale także w westernach (u Anthony’ego Manna) oraz dreszczowcach. Zabłysnął kreacją unieruchomionego przez opatrunek gipsowy fotografa w Oknie na podwórze Alfreda Hitchcocka czy łowcy nagród w Nagiej ostrodze. W 1960 zdobył swoją ostatnią nominację do Oscara, za pierwszoplanową rolę w Anatomii morderstwa Otto Premingera.

W latach 70. Stewart występował głównie w filmach telewizyjnych. W 1973 został nagrodzony Złotym Globem jako najlepszy aktor w serialu dramatycznym. W 1985 otrzymał Honorowego Oscara za całokształt pracy aktorskiej.

Od 1949 był żonaty z Glorią McLean, z którą miał 2 dzieci, a kolejne 2 dzieci adoptował; żona zmarła w 1994.

Wybrana filmografia[edytuj]

Rose Marie – John Flower
Destry znowu w siodle (Destry Rides Again) – Tom Destry Jr.
Filadelfijska opowieść (The Philadelphia Story) – Macaulay Connor
Harvey – Elwood P. Dowd
Winchester ’73 – Lin McAdam
Zatoka Sztormów (Thunder Bay) – Steve Martin
Historia Glenna Millera (The Glenn Miller Story) – Glenn Miller
Zawrót głowy (Vertigo) – John „Scottie” Ferguson
Jak zdobywano Dziki Zachód (How the West Was Won) – Linus Rawlings
Pan Hobbs jedzie na wakacje (Mister Hobbs Takes a Vacation) – Roger Hobbs
Bandolero! – Mace Bishop
  • 1973-1974 Hawkins (serial TV) – Billy Jim Hawkins
  • 1976 Rewolwerowiec (The Shootist) – dr E. W. Hostetler
  • 1977 Port lotniczy ’77 (Airport '77) – Philip Stevens
  • 1978 Wielki sen (The Big Sleep) – gen. Sternwood
The Magic of Lassie – Clovis Mitchell

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj]