Jan Żaryn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jan Żaryn
Jan Żaryn udzielający wywiadu w Radiu Wnet
Jan Żaryn udzielający wywiadu w Radiu Wnet
Data i miejsce urodzenia 13 marca 1958
Warszawa
Zawód nauczyciel akademicki, historyk, publicysta
Tytuł naukowy profesor nauk humanistycznych
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”

Jan Krzysztof Żaryn (ur. 13 marca 1958 w Warszawie[1]) – polski historyk, zajmujący się w szczególności historią Kościoła katolickiego w Polsce w XX wieku, historią obozu narodowego oraz dziejami emigracji politycznej po 1945, nauczyciel akademicki, profesor nauk humanistycznych.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wykształcenie i działalność naukowa[edytuj | edytuj kod]

W 1984 ukończył studia na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego ze specjalnością historia archiwalna. Rok później ukończył studia podyplomowe i uzyskał specjalność pedagogiczną. W latach 1980–1984 był członkiem zarządu samorządu studenckiego na Wydziale Historycznym UW[2].

W latach 1984–1990 pracował jako nauczyciel historii w warszawskich liceach ogólnokształcących. Od 1997 do 2006 zatrudniony w Instytucie Historii Polski Polskiej Akademii Nauk im. Tadeusza Manteuffla[2]. W 1996 doktoryzował się tam na podstawie pracy pt. Stosunki między władzą państwową a Kościołem katolickim w Polsce w latach 1945–1950[3]. W grudniu 2000 został zatrudniony w Biurze Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej. W 2003 został również wykładowcą Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, początkowo jako kierownik katedry Historii Kościoła w Czasach Najnowszych, później jako profesor w tej katedrze oraz w Instytucie Nauk Historycznych UKSW. Od 2003 do 2006 wykładał także na Uniwersytecie Warszawskim[2][4][3]. W 2004, na podstawie rozprawy Dzieje Kościoła katolickiego w Polsce 1944–1989, uzyskał w Instytucie Historii PAN stopień doktora habilitowanego[3].

11 stycznia 2006 został dyrektorem Biura Edukacji Publicznej IPN. 9 kwietnia 2009 usunięto go z tego stanowiska. Decyzję tę podjęto po tym, jak w wywiadzie dla radia Tok FM Jan Żaryn stwierdził, że Lech Wałęsa otrzymał tzw. status pokrzywdzonego bezprawnie[5]. Objął następnie funkcję doradcy prezesa IPN Janusza Kurtyki, którą pełnił do jego śmierci w 2010.

Postanowieniem prezydenta RP z dnia 26 lutego 2013 otrzymał tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych[6].

Jego publikacje ukazały się m.in. w „Acta Poloniae Historica”, „Kwartalniku Historycznym”, „Biuletynie IPN”, „Przeglądzie Katolickim”, „Ładzie”, „Gazecie Niedzielnej” w Londynie, „Gazecie Polskiej”, „Arcanach”, „W Sieci”, „Gazecie Polskiej Codziennie” i „Więzi”. W okresie 1995–1998 był redaktorem naczelnym pisma kombatantów NSZ „Szaniec Chrobrego”[2]. W 2012 został redaktorem naczelnym miesięcznika „Na Poważnie”[7], a w 2013 objął stanowisko redaktora naczelnego miesięcznika „W Sieci Historii”, który powstał w wyniku przekształcenia tego pisma[8].

Działalność polityczna i społeczna[edytuj | edytuj kod]

W latach 80. współpracował z opozycją demokratyczną. 10 listopada 1982 został zatrzymany przez funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej podczas nielegalnej demonstracji patriotycznej pod zarzutem brania udziału w zbiegowisku i stawiania czynnego oporu, a następnie aresztowany na okres miesiąca[1]. W 1989 był jednym ze współtwórców Katolickiego Stowarzyszenia Wychowawców, był również długoletnim prezesem oddziału warszawskiego KSW. W 1989 został członkiem NSZZ „Solidarność”. W latach 90. został filistrem Korporacji Akademickiej Arkonia.

W wyborach parlamentarnych w 1993 bezskutecznie ubiegał się o mandat poselski z warszawskiej listy komitetu wyborczego Porozumienie Centrum-Zjednoczenie Polskie (jako protegowany Wojciecha Ziembińskiego[4]).

W 1998 wstąpił do Towarzystwa Miłośników Historii, a także został członkiem komitetu redakcyjnego „Biblioteki im. św. Jadwigi Królowej”, powołanej przez Towarzystwo im. Stanisława ze Skarbimierza. W 1999 objął funkcję sekretarza Komitetu dla Upamiętnienia Polaków Ratujących Żydów, a w 2004 został przewodniczącym Komisji Historycznej tego komitetu. W latach 2000–2003 był członkiem rady programowej Fundacji Dzieło Nowego Tysiąclecia. W 2007 wszedł w skład rady fundatorów Fundacji „Żołnierzy Wyklętych”[9]. Zasiadł również w radzie historycznej Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych[10].

W 2011 objął funkcję prezesa Stowarzyszenia Polska Jest Najważniejsza, powołanego przez członków warszawskiego komitetu poparcia Jarosława Kaczyńskiego w wyborach prezydenckich w 2010[11]. Został również koordynatorem mazowieckich struktur Ruchu Społecznego im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego. W wyborach parlamentarnych w 2011 bez powodzenia startował do Senatu z ramienia Prawa i Sprawiedliwości w okręgu nr 85[12]. W 2012 objął funkcję przewodniczącego Społecznego Komitetu Obchodów Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”[13].

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

W 2005 otrzymał Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[14]. W 2009, za wybitne zasługi w dokumentowaniu i upamiętnianiu prawdy o najnowszej historii Polski, został odznaczony przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[15]. W 2010 Klub Jagielloński im. Św. Kazimierza przyznał mu wyróżnienie dla historyków zajmujących się dziejami najnowszymi w okresie III RP[16]. W 2014 wyróżniony medalem Polonia Mater Nostra Est[17]. Otrzymał również m.in. Nagrodę im. Jerzego Łojka, Nagrodę im. Ireny i Franciszka Skowyrów, Medal Komitetu Powązkowskiego i Medal Pamiątkowy „10 lat IPN”.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Syn Stanisława i Aleksandry z domu Jankowskiej. Żonaty z Małgorzatą, z zawodu historykiem, ma troje dzieci: Annę, Stanisława i Krzysztofa[4].

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Głębokie. Historia i zabytki (współautor z Małgorzatą Żaryn), 1992
  • Historia Polski do roku 1795 (współautor z Alicją Dybkowską), 1995
  • Polskie dzieje od czasów najdawniejszych do współczesność (współautor z Alicją Dybkowską i Małgorzatą Żaryn), 1995
  • Kościół a władza w Polsce. 1945–1950, 1997
  • Stolica Apostolska wobec Polski i Polaków w latach 1944–1958 w świetle materiałów ambasady RP przy Watykanie. Wybór dokumentów, 1998
  • Leszek Prorok – człowiek i twórca, 1999
  • Kościół w Polsce w latach przełomu (1953–1958). Relacje ambasadora RP przy Stolicy Apostolskiej, 2000
  • Dzieje Kościoła katolickiego w Polsce (1944–1989), 2003
  • Kościół w PRL, 2004
  • Kościół, naród, człowiek, czyli opowieść optymistyczna o Polakach w XX wieku, 2013
  • Polska na poważnie, 2013

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Dane osoby z katalogu osób rozpracowywanych. katalog.bip.ipn.gov.pl. [dostęp 2014-09-28].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Dr hab. Jan Żaryn. ipn.gov.pl. [dostęp 2015-08-23].
  3. 3,0 3,1 3,2 Jan Żaryn w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI). [dostęp 2015-08-23].
  4. 4,0 4,1 4,2 Nota biograficzna na stronie prywatnej. [dostęp 2015-08-23].
  5. Jan Żaryn odwołany z IPN za słowa o Wałęsie. wp.pl, 9 kwietnia 2009. [dostęp 2015-08-23].
  6. M.P. z 2013 r. poz. 176
  7. Już jest! Prof. Jan Żaryn zaprasza do kupna i lektury nowego miesięcznika „Na poważnie”. Pisma o Polsce, historii i kulturze. wpolityce.pl, 11 kwietnia 2012. [dostęp 2015-08-23].
  8. Miesięcznik „Sieci Historii” debiutuje w cenie 4,90 zł. wirtualnemedia.pl, 16 marca 2013. [dostęp 2013-05-20].
  9. O nas. lastsoldiers.pl. [dostęp 2013-11-14].
  10. Władze ZŻ NSZ. nsz.com.pl. [dostęp 2015-08-23].
  11. Jan Żaryn przewodniczącym stowarzyszenia Polska Jest Najważniejsza. interia.pl, 17 marca 2011. [dostęp 2015-08-23].
  12. Serwis PKW – Wybory 2011. [dostęp 2015-08-23].
  13. Piotr Mazurek, Żołnierze wyklęci... przez III RP, „W Sieci Historii” nr 3/2014, s. 79
  14. Historycy odznaczeni medalami „Gloria Artis”. naukawpolsce.pap.pl, 14 grudnia 2005. [dostęp 2013-02-12].
  15. M.P. z 2009 r. Nr 35, poz. 536
  16. Prestiżowe wyróżnienie dla trzech profesorów UKSW. uksw.edu.pl. [dostęp 2013-11-22].
  17. Order Polonia Mater Nostra Est dla prof. Jana Żaryna. wpolityce.pl, 17 maja 2014. [dostęp 2014-05-18].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]