Jan Andrzej Borch

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Józef Borch
Ilustracja
Herb
Trzy Kawki
Rodzina Borchowie
Data urodzenia 1713
Data i miejsce śmierci 3 października 1780
Warszawa
Ojciec Jerzy Gotard Borch
Matka Ludwika von Stock
Żona

Ludwika Anna Zyberk

Dzieci

Michał Jan Borch
Józef Henryk Borch
Izabela Ludwika

Odznaczenia
Orderu Świętego Stanisława (Rzeczpospolita Obojga Narodów) Order Orła Białego

Jan Jędrzej Józef Borch herbu Trzy Kawki (ur. 1713, zm. 3 października 1780 w Warszawie) – kanclerz wielki koronny w 1780 roku, podkanclerzy koronny w latach 1767-1780, wojewoda inflancki w latach 1765-1767, podkomorzy inflancki w latach 1744-1765, starosta brodajski w 1746 roku, starosta człuchowski w latach 1771-1773, starosta ludecki w 1761 roku, starosta lucyński w latach 1762-1772, starosta markowski w 1746 roku, starosta wilczański w 1746 roku[1].


Życiorys[edytuj]

Pochodził ze spolszczonej rodziny inflanckiej. Był posłem w 1735, 1758, 1760, 1761, 1762.

Na sejmiku inflanckim przed sejmem konwokacyjnym (luty 1764) został wybrany posłem jako reprezentant Wielkiego Księstwa Litewskiego (był wtedy podkomorzym inflanckim). W obradach sejmu nie wziął jednak udziału[2].

Od 1758 związał się z księciem Kurlandii Karolem Krystianem.

W 1763 posłował do Rosji w sprawach kurlandzkich. W roku 1740 książę Kurlandii i Semigalii Ernest Jan Biron został wygnany na Sybir, a Kurlandia dostała się pod wpływy Sasów. Wprawdzie stany kurlandzkie powołały (1741) na tron Ludwika Ernesta Brunszwickiego, ale reakcja Polski na tę decyzję była negatywna. Po walkach doszło do wyboru (1758) księcia saskiego Karola Krystiana, polskiego królewicza (syna Augusta III). Tymczasem Biron powrócił z wygnania, a gdy Katarzyna II Wielka zażądała zwrócenia mu wszystkich urzędów, Karol został zmuszony do ustąpienia (1763).

Borch bezskutecznie protestował przeciw usunięciu Karola w Petersburgu, przy okazji przekonując się naocznie o poparciu jakim cieszy się w u Katarzyny II, Stanisław Poniatowski, (niedługo już (1764) król Polski). W 1764 Polska nadała tytuł księcia Kurlandii Bironowi. W 1764 roku na sejmie koronacyjnym wyznaczony do komisji do compositio inter status[3]. 23 października 1767 wszedł w skład delegacji Sejmu, wyłonionej pod naciskiem posła rosyjskiego Nikołaja Repnina, powołanej w celu określenia ustroju Rzeczypospolitej. [4] Był członkiem konfederacji radomskiej 1767 roku[5].

W 1767 przyjął podkanclerstwo koronne. W 1767 został kawalerem Orderu Świętego Stanisława.[6] W 1768 odznaczony Orderem Orła Białego. [7] Biernie popierał konfederację barską, sprzeciwił się sekwestracji dóbr Pułaskich przez Rosjan. Gdy poseł rosyjski Michaił Wołkoński groził mu aresztem, Borch replikował mu głośno : "zginąć od miecza konfederacji byłoby hańbą, od miecza ambasadorskiego zaszczytem". W 1770 jego dobra zasekwestrowali Rosjanie. Jako członek delegacji na Sejmie Rozbiorowym 1773-1775 był przedstawicielem opozycji. [8]W 1775 został wojewodą inflanckim. 18 września 1773 roku podpisał traktaty cesji przez Rzeczpospolitą Obojga Narodów ziem zagarniętych przez Rosję, Prusy i Austrię w I rozbiorze Polski[9]. Członek konfederacji Andrzeja Mokronowskiego w 1776 roku i poseł na sejm 1776 roku[10].

W 1780 mianowany został kanclerzem wielkim koronnym.

Przypisy

  1. Urzędnicy inflanccy XVI-XVIII wieku. Spisy". Oprac. Krzysztof Mikulski i Andrzej Rachuba. Kórnik 1994, s. 216.
  2. T. Szwaciński, Sejmiki poselskie przed konwokacją 1764 r., Kwartalnik Historyczny, Rocznik CXIII, 2006, 1, s. 44
  3. Volumina Legum, t. VII, Petersburg 1850, s. 150.
  4. Volumina Legum t. VII, Petersburg 1860, s. 244-248.
  5. Korwin [Kossakowski] S., Trzeci Maj i Targowica, Kraków 1890, s. 225.
  6. Zbigniew Dunin-Wilczyński, Order Świętego Stanisława, Warszawa 2006, s. 179.
  7. Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 208.
  8. Ryszard Chojecki, Patriotyczna opozycja na sejmie 1773 r., w: Kwartalnik Historyczny, LXXIX, nr 3, 1972, s. 557, 559.
  9. Volumina Legum t. VIII, Petersburg 1860, s. 20-48.
  10. Volumina Legum, t. VIII, Petersburg 1860, s. 529.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Literatura dodatkowa[edytuj]