Jan Ansgary Czapski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jan Ansgary Czapski
Ilustracja
Herb
Leliwa
Rodzina Czapscy
Data urodzenia 1699
Data i miejsce śmierci 7 października 1742
Warszawa
Ojciec Piotr Aleksander Czapski
Matka Teresa z d. Kos
Żona

Teresa z Zamoyskich

Dzieci

Maria Czapska
Anna Czapska
Brygida Czapska

Odznaczenia
Order Orła Białego

Jan Ansgary Czapski herbu Leliwa (ur. w 1699 roku – zm. 7 października 1742 roku w Warszawie) – podskarbi wielki koronny, marszałek Trybunału Głównego Koronnego w 1734 roku[1], starosta bratiański w latach 1723-1742[2].

Urodził się w rodzinie Piotra Aleksandra, kasztelana chełmińskiego i Teresy z domu Kos. Uczył się w kolegium jezuickim w Toruniu lub Grudziądzu, w 1713 roku kształcił się w gimnazjum w Braniewie. Przed 1722 rokiem ożenił się z Teresą z Zamoyskich, co skoligaciło go z czołowymi rodami polskiej magnaterii i przyniosło w posagu kilka starostw (m.in. bratiańskie i łąkorskie). Działalność polityczną rozpoczął w 1720 roku, kiedy wybrano go komisarzem z województwa chełmińskiego do Trybunału Skarbowego w Radomiu. W 1732 został w zamian za poparcie kandydatury Augusta III Sasa łowczym wielkim koronnym i wojewodą chełmińskim. Został kawalerem Orderu Orła Białego. Jako legat królewski 19 września 1734 odebrał hołd od Torunia. W 1735 roku podpisał uchwałę Rady Generalnej konfederacji warszawskiej[3]. W latach 1735-1736 pełnił funkcję marszałka Trybunału Głównego Koronnego. W 1738 został podskarbim wielkim koronnym. Rozpoczął działania mające na celu zwiększenie liczby wojska Rzeczypospolitej. Wniósł projekt cła generalnego w wysokości 3% od krajowców i 6% od obcych. Był głównym doradcą Augusta III Sasa w sprawach Prus Królewskich. Był zwolennikiem ograniczenia uprzywilejowanej pozycji Żydów. Był jednym z największych magnatów w Prusach Królewskich (około 40 osad w województwie chełmińskim).

W 1742 roku był komisarzem z Senatu Trybunału Skarbowego Koronnego[4]

Zbudował pałace w Warszawie i Gzinie oraz rozbudował pałac w Nowej Wsi Szlacheckiej. Zmarł w Warszawie, pochowano go w Łąkach Bratiańskich, zaś serce w kościele reformatów w stolicy. Zostawił majątek rzędu 1 miliona złotych. Z małżeństwa z Teresą z Zamoyskich miał trzy córki: Marię (późniejszą żonę Tomasza Czapskiego), Annę i Brygidę.

Przypisy

  1. Herbarz polski, t. I, Lipsk 1839-1846, s. 383.
  2. Senatorowie świeccy, podskarbiowie i starostowie Prus Królewskich : 1454-1772. Toruń 1921, s. 62.
  3. Uchwała Rady Generalnej Konfederacji, 1735, s. 21.
  4. Trybunał Skarbu Koronnego z Duchem S. wszystkim na dobre wychodzący, kazaniem w Poniedziałek świąteczny podczas wotywy na zaczęciu tegoż J. O. Trybunału w kościele farnym Radomskim pokazany. JJ. WW. PP. utriusque subsellii senatus et equestris ordinis kommissarzom z powinną wielkich imion rekognicyą dedykowany przez X. Samuela od S. Floryana Sch. Piar. ordynaryusza Katedr. Krak. y Kommissarskiego kaznodzieję Roku 1742. W Warszawie w druk. JKM. y Rzpltey XX. Schol. Piarum fol., 10 ark." WYSOCKI Samuel, Warszawa 1742, [b.n.s]

Bibliografia[edytuj]

  • A.Korecki, Ludzie Ziemi Nowomiejskiej. Nowe Miasto Lubawskie 2000. s.87-89.