Jan Bienias (działacz społeczny)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy biogramu. Zobacz też: Jan Bienias (cichociemny).
Jan Bienias
Data i miejsce urodzenia 1839
Święcany
Data i miejsce śmierci 1915
Jasło
Radny do c.k. rady powiatu jasielskiego
Okres od 1894
do 1900
Wójt gminy Święcany
Okres od 1884
do 1896
Poprzednik Jakub Wenc
Następca Paweł Setlik
Członek rady gminy Święcany
Okres od 1878
do 1884
Kościół św. Anny w Święcanach
Budynek C.K. Rady Powiatowej w Jaśle

Jan Bienias (ur. 1839 w Święcanach, zm. 1915 w Jaśle) – polski działacz społeczny, spółdzielczy i samorządowy działający na terenie Galicji w Cesarstwie Austro-Węgierskim, członek rady gminy Święcany w latach 1878–1884, a następnie wójt gminy Święcany w latach 1884–1896, radny Cesarsko – Królewskiej Rady Powiatowej w Jaśle w latach 18941900.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w 1839 w Święcanach koło Biecza (obecnie województwo podkarpackie, wówczas kresy wschodnie Galicji Zachodniej), jako syn Wawrzyńca (ur. 1789) i jego drugiej żony – Anny (ur. 1808)[1], która pochodziła z rodziny młynarzy. Został ochrzczony kilka dni po narodzinach przez ks. Jana Rządzkiego[2]. Jego dziadek i ojciec byli zamożnymi kowalami[3]. Jedna z gałęzi rodziny mieszkała w Czermnej[4], jednakże korzenie ich przodków po mieczu wywodzą się z obszaru Wielkiego Księstwa Litewskiego, gdzie piastowali głównie stanowiska zarządców majątków dworskich i ekonomów folwarków pańszczyźnianych.

Przez dwie kadencje, od 1878 do 1884 zasiadał w radzie gminy wiejskiej Święcany. Od 1881 wchodził w skład Zwierzchności gminnej. Po wyborach w 1884 został wybrany na wójta gminy Święcany, na terenie której wraz z przyrodnim bratem Józefem (ur. 1826, syn Wawrzyńca z pierwszego małżeństwa, które zawarł w 1812 z Katarzyną Setlik) prowadził znaną w okolicy kuźnię. Do 1851 kuźnia należała do ich ojca – Wawrzyńca. Tam w trakcie powstania styczniowego wraz z członkami rodziny wykonywał m.in. broń białą, którą poprzez pochodzącego z Siepietnicy powstańca Aleksandra Paszkiewicza (ur. 1837, zm. 1908, syn Michała)[5] oraz Stefana Wilczkiewicza z Libuszy (ur. 1844, syn Józefa i Salomei) i Rylskiego z Biecza dostarczano polskim, walczącym oddziałom powstańczym[3]. Od 1876 był właścicielem dużego gospodarstwa rolnego[3]. Opowiadał się za ruchem ludowym. Od 1894 do 1900 zasiadał w Cesarsko – Królewskiej Radzie Powiatowej w Jaśle (wybrany z grupy przedstawicieli gmin wiejskich)[6]. Za jego kadencji w gremium tejże rady, w 1897 wzniesiono neorenesansowy budynek stanowiący siedzibę tego urzędu[7], który w kwietniu 1898 został oddany do użytku. Zabiegał o wzniesienie murowanego budynku szkoły w Święcanach. Po przekazaniu działki pod budowę przez Felicję z hr. Bobrowskich Pruszyńską budynek szkolny został ukończony w 1898[8]. W 1900 wszedł w skład delegacji samorządowej witającej cesarza Franciszka Józefa na największych w historii Galicji manewrach wojskowych odbywających się w Jaśle i okolicach. Jego kandydatura była rozważana odnośnie objęcia mandatu posła do Sejmu Krajowego Galicji po przedwczesnym złożeniu urzędu przez ks. Karola Krementowskiego w 1904[9]. Od momentu założenia na początku XX wieku był członkiem Kółka Rolniczego, a dodatkowo od 1906 członkiem Związku Katolicko–Społecznego[10], na zebraniu którego, 26 listopada 1909 stał się jednym z postulatorów utworzenia Wiejskiej Kasy Oszczędnościowo–Pożyczkowej Raiffeisena w Święcanach. Ostatecznie po blisko miesięcznych konsultacjach z działaczem spółdzielczym i ekonomistą Franciszkiem Stefczykiem założono Kasę Stefczyka[3], której był współudziałowcem.

Zmarł w 1915, w 76 roku życia[3]. Ceremonię pogrzebową prowadził ks. Józef Śliwiński, ówczesny proboszcz święcański i inicjator powstania miejscowej jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej. Został pochowany na cmentarzu parafialnym w Święcanach.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Kilkukrotnie żonaty. Z małżeństwa z Karoliną Nigborowicz (córką Antoniego i Małgorzaty z domu Pawłowicz) miał kilkoro dzieci, w tym Piotra, Pawła (1874–1934, zmarł w USA) i Mariannę (1878–1955). Jego wnukami byli m.in. Władysław (1913–2000) i Franciszek Bienias (1900–1964) – synowie Pawła, uczestnicy kampanii wrześniowej oraz synowie Marianny: Michał Wacław Suski (1913–1994) i Jan Fryderyk Suski ps. „Ryś” (1916–2004) – właściciel młynu w Tokach, żołnierz AK i dowódca pułku zbrojnego na ziemi żmigrodzkiej[11].

Jego bliskim przyjacielem był ksiądz prałat Karol Krementowski (1839-1909), powołany przez biskupa Józefa Sebastiana Pelczara na urząd kanonika przemyskiego i proboszcza parafii katedralnej, poseł na VIII kadencję Sejmu Krajowego Galicji z okręgu Jasło, a także Romuald Palch i Jan Data.

Wywód genealogiczny[edytuj | edytuj kod]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Krzysztof Bienias (zm. 1789)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Wawrzyniec Bienias (ur. 1789)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Zofia Radecka
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Jan Bienias (1839–1915)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Sebastian Gunia
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Anna Gunia (ur. 1808)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Katarzyna Depczyńska
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Genealodzy.PL Genealogia :: Zobacz temat - Szlachta wylegitymowana w Galicji / Galicji Zachodniej, genealodzy.pl [dostęp 2019-03-09].
  2. Genealodzy.PL Genealogia :: Polskie Towarzystwo Genealogiczne (PNphpBB2), genealodzy.pl [dostęp 2019-03-18].
  3. a b c d e Tadeusz Ślawski, Święcany. Zarys monograficzny, 1995, ISBN 83-86744-10-3.
  4. Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego, geneteka.genealodzy.pl [dostęp 2019-03-05].
  5. Paszkiewicz - Katalog Powstańców Styczniowych, genealogia.okiem.pl [dostęp 2019-03-15].
  6. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskim, mtg-malopolska.org.pl, 1899 [dostęp 2019-03-05].
  7. Rys historyczny - Urząd Miasta w Jaśle [dostęp 2019-03-05] (pol.).
  8. Zespół i inni, Święcany. Gdzie się splata przeszłość z teraźniejszością, 2010, ISBN 978-83-7631-191-3.
  9. Praca zbiorowa, Stanisław Mendelowski, W Gminie Skołyszyn, 2000.
  10. Święty Biskup w obronie wiary, niedziela.pl [dostęp 2019-03-08] (pol.).
  11. Wirtualne Jasło - portal powiatu jasielskiego, wirtualnejaslo.pl [dostęp 2019-03-06].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • SZEMATYZM Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1894, Lemberg 1894
  • Ks. Andrzej Motyka - Ks. Karol Krementowski - przyjaciel świętego biskupa, Niedziela rzeszowska, 2012