Jan Ciechanowski (historyk)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy polskiego historyka emigracyjnego. Zobacz też: inne osoby o takim samym imieniu i nazwisku.
Jan Mieczysław Ciechanowski
Data i miejsce urodzenia 16 kwietnia 1930
Warszawa
Data i miejsce śmierci 13 stycznia 2016
Londyn
Profesor nauk humanistycznych
Specjalność: europeistyka
Alma Mater London School of Economics and Political Science
Doktorat 1968 – historia
Nauczyciel akademicki
Uczelnia University College London
Uczelnia Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (od 1941, dwukrotnie)

Jan Mieczysław Ciechanowski pseud. Jastrząb (ur. 16 kwietnia 1930 w Warszawie[1], zm. 13 stycznia 2016 w Londynie[2]) – polski historyk, nauczyciel akademicki, profesor nauk humanistycznych, powstaniec warszawski, od 1946 na emigracji w Wielkiej Brytanii[3].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Bolesława Ciechanowskiego[4]. W 1943 został żołnierzem Armii Krajowej w zgrupowaniu „Siekiera”, używał pseudonimu Jastrząb. Dwukrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych. Walczył w powstaniu warszawskim, w trakcie którego został ranny. Po jego upadku znalazł się w niewoli niemieckiej[1]. Po wojnie osiadł w Wielkiej Brytanii, gdzie w późniejszych latach zajął się pracą naukową jako historyk, dochodząc do stanowisk profesorskich na University College London[5]. Publikował m.in. prace naukowe poświęcone powstaniu warszawskiemu. W wydanej po raz pierwszy w Londynie w 1971 i następnie wielokrotnie wznawianej książce sprzeciwiał się przekonaniu o konieczności wybuchu powstania, które ocenił jako błąd i klęskę[6]. Krytykował również Normana Daviesa za jego podejście do powstania warszawskiego zaprezentowane w publikacji Powstanie '44[7][8]. W latach 90. Jan Ciechanowski brał udział w pracach Polsko-Brytyjskiej Komisji Historycznej. Brał udział w założeniu Wyższej Szkoły Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku[7], został dyrektorem Centrum Studiów Europejskich i wykładowcą Wydziału Nauk Politycznych tej uczelni[9]. Był współpracownikiem „Zeszytów Historycznych[10].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

W 1944 odznaczony dwukrotnie Krzyżem Walecznych[1].

W 2005, w uznaniu wybitnych zasług w propagowaniu polskiej historii i tradycji narodowych, za osiągnięcia w upamiętnianiu polsko-brytyjskiej współpracy wywiadowczej w czasie II wojny światowej, prezydent Aleksander Kwaśniewski odznaczył go Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski[11].

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Powstanie warszawskie: zarys podłoża politycznego i dyplomatycznego, Londyn: Odnowa 1971 (wydania krajowe: przedmową poprzedził Aleksander Skarżyński, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1984, wyd. 2 – 1984, wyd. 3 – 1987, wyd. 4 – 1989; przekład angielski: The Warsaw Rising of 1944, Londyn: Cambridge University Press 1974, wyd. 2 – Cambridge: Cambridge University Press 2002; przekład japoński: Warushawa Hōki 1944, Tokio: Chikuma-shobo 1989).
  • O genezie i upadku II Rzeczypospolitej, Londyn: Odnowa 1981 (wyd. w drugim obiegu – Lublin: CiS 1986).
  • Tadeusz Bór-Komorowski, Trzy wykłady o A.K., oprac. Jan Mieczysław Ciechanowski, Warszawa: „Signum” 1981 (wyd 2 – Wrocław: „Wyzwolenie” 1982).
  • Na tropach tragedii – Powstanie Warszawskie 1944: wybór dokumentów wraz z komentarzem, Warszawa: BGW 1992.
  • Pomoc lotnicza Wielkiej Brytanii dla powstania warszawskiego: raport pułkownika H.M. Threlfalla, oprac. Jan Ciechanowski, Warszawa: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych 1994.
  • Powstanie Warszawskie. Zarys podłoża politycznego i dyplomatycznego, Pułtusk: WSH im. Aleksandra Gieysztora 2004 (wyd. 2 uzup. i poszerz. – Pułtusk: Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora 2009, wyd. 3 – 2012, wyd. 4 – Pułtusk: Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora – Warszawa, Bellona – Oficyna Wydawnicza Aspra-Jr 2014).
  • General Władysław Anders. Soldier and Leader of the Free Poles in Exile, red. Joanna Pyłat, Jan Ciechanowski, Andrzej Suchcitz, w przekładzie Barbary Herchenreder, Londyn: Polish University Abroad 2008.
  • Wielka Brytania i Polska. Od Wersalu do Jałty: wybór artykułów, dokumentów i recenzji, Pułtusk: Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora, 2008.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Jan Ciechanowski. 1944.pl. [dostęp 2012-04-12].
  2. Jan Mieczysław Ciechanowski. wyborcza.pl, 15 stycznia 2016. [dostęp 2016-01-15].
  3. Michał Kozłowski. Jan Mieczysław Ciechanowski (1930–2016). „Archiwum Emigracji”. z. 1/2 (22/23), s. 257–260, 2015. [dostęp 2017-09-15]. 
  4. Jan M. Ciechanowski: Powstanie Warszawskie. Zarys podłoża politycznego i dyplomatycznego. Pułtusk: Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora, 2009, s. 619.
  5. Ewa Winnicka: Superszpieg Halina. Rozmowa z prof. Janem Ciechanowskim o polsko-brytyjskiej współpracy wywiadowczej podczas II wojny światowej. polityka.pl, 20 marca 2010. [dostęp 2012-04-12].
  6. Prof. Ciechanowski: Powstanie Warszawskie było klęską i błędem. dzieje.pl, 24 lipca 2009. [dostęp 2012-04-12].
  7. a b Historyk słów niełatwych. rp.pl, 21 września 2005. [dostęp 2012-04-12].
  8. „Zeszyty Historyczne” z. 149/2004, s. 100-117.
  9. Jan Ciechanowski w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI). [dostęp 2012-04-12].
  10. Wywiad z płk. dypl. Janem Rzepeckim, „Zeszyty Historyczne” z. 27/1974, s. 159–168; Wywiad z płk. dypl. Januszem Bokszczaninem, „Zeszyty Historyczne” z. 27/1974, s. 130–158; Wywiad z płk. dypl. Kazimierzem Irankiem-Osmeckim, „Zeszyty Historyczne” z. 84/1988, s. 221–226; Wywiad z gen. bryg. Tadeuszem Pełczyńskim, „Zeszyty Historyczne” z. 93/1990, s. 77–95; Stosunek rządu brytyjskiego do powstania warszawskiego, „Zeszyty Historyczne” z. 42/1977, s. 27; Przystąpienie Anglii do wojny, „Zeszyty Historyczne” z. 91/1990, s. 17–36; Brytyjskie służby wywiadowcze i specjalne, „Zeszyty Historyczne” z. 143/2003, s. 4–41.
  11. M.P. z 2005 r. Nr 78, poz. 1095

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]