Jan Górski (cichociemny)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy majora Wojska Polskiego. Zobacz też: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku.
Jan Górski
Mikołaj Bereśniewicz
Jan Florczak
Julian Szablewski

„Chomik”, „Deribas”, „Maciej”, „Samowar”
ilustracja
major dyplomowany saperów major dyplomowany saperów
Data i miejsce urodzenia 11 września 1905
Odessa
Data i miejsce śmierci 17 kwietnia 1945
Lengenfeld
Przebieg służby
Lata służby 19171945
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Poland badge.jpg Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie
Orzel AK.jpg Armia Krajowa
Jednostki Komenda Naczelna III POW – Okręg Czarnomorski
14 Pułk Piechoty Ziemi Kujawskiej
13 Pułk Piechoty
21 Pułk Piechoty „Dzieci Warszawy”
Oddział III Obszar Białystok Armii Krajowej
Stanowiska instruktor kompanii szkolnej
dowódca kompanii
oficer Oddziału III Naczelnego Wodza
szef Oddziału III obszaru
komendant obszaru
szef sztabu Biura Inspekcji Oddziału III KG AK
szef sztabu Grupy Operacyjnej „Odra”
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
kampania wrześniowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920-1941, dwukrotnie) Srebrny Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Zwycięstwa (międzyaliancki)
Tablica w kościele św. Jacka w Warszawie, upamiętniająca poległych cichociemnych, w tym Jana Górskiego

Jan Górski[1] ps. „Chomik”, „Deribas”, „Maciej”, „Samowar” (ur. 11 września 1905 w Odessie, zm. 17 kwietnia 1945 w Lengenfeld) – inżynier, kapitan dyplomowany saperów Wojska Polskiego, major saperów Polskich Sił Zbrojnych, jeden z inicjatorów utworzenia systemu łączności z Krajem, polegającego na zrzucaniu do Polski przeszkolonych (głównie w dywersji, łączności i wywiadzie) spadochroniarzy, zwanych „cichociemnymi[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jan Górski urodził się 11 września 1905 roku w Odessie, w rodzinie Ludwika, lekarza, i Konstanty z Pieńkowskich. Miał brata Michała. Kształcił się w Odessie i tam też podjął pracę. Był działaczem harcerstwa i współpracownikiem wywiadu Polskiej Organizacji Wojskowej. Po wybuchu wojny polsko-bolszewickiej wstąpił w 1920 roku do Korpusu Kadetów nr 2 w Modlinie, a następnie brał udział w walkach.

Od 1924 roku był słuchaczem Oficerskiej Szkoły Inżynierii w Warszawie. 29 września 1926 roku Prezydent RP mianował go podporucznikiem ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1926 roku w korpusie oficerów inżynierii i saperów, a Minister Spraw Wojskowych wcielił do kadry oficerów saperów. 25 sierpnia 1927 roku, po ukończeniu szkoły, został wcielony do Batalionu Elektrotechnicznego w Nowym Dworze Mazowieckim. 15 sierpnia 1928 roku awansował na porucznika ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1928 roku i 5. lokatą w korpusie oficerów inżynierii i saperów[3]. W 1935 roku ukończył studia na Politechnice Warszawskiej uzyskując tytuł inżyniera elektryka[4]. Na kapitana awansował ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1936 roku korpusie oficerów inżynierii i saperów. W latach 1938-1939 był słuchaczem XIX Kursu Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie.

Okres kampanii wrześniowej to przydział w Sztabie Naczelnego Wodza, a następnie po agresji ZSRR na Polskę ewakuacja przez Rumunię do Francji.

Był jednym z twórców systemu łączności lotniczej między Rządem emigracyjnym, Naczelnym Dowództwem Wojska Polskiego, a Związkiem Walki Zbrojnej. Idea powstania jednostki spadochronowej, która miała realizować także zadania udziału w akcjach bezpośrednich[2] została zgłoszona już we Francji 30 grudnia 1939 r., (pozostała bez odpowiedzi), następnie 21 stycznia 1940 roku została złożona bezpośrednio generałowi Kazimierzowi Sosnkowskiemu. Gdy skapitulowała Francja razem z kapitanem Maciejem Kalenkiewiczem w londyńskim sztabie kontynuował prace nad utworzeniem jednostki w Anglii. Współtworzył szczegółowe opracowania i raporty w celu realizacji tego przedsięwzięcia[2][5].

Po przeszkoleniu w marcu 1943 roku został przerzucony z Anglii w okolice Grodziska Mazowieckiego z przydziałem do Obszaru Białystok AK. Na majora awansował ze starszeństwem z dniem 15 marca 1943 roku w korpusie oficerów saperów. Później prowadził działalność konspiracyjną i dywersyjną na terenie Warszawy i Krakowa posługując się dokumentami na nazwiska: Mikołaj Bereśniewicz, Jan Florczak i Julian Szablewski.

Okoliczności śmierci Górskiego nie są dokładnie znane. Aresztowany w Krakowie w sierpniu 1944 roku[5] zginął z rąk okupantów. Według jednej wersji wydarzeń został rozstrzelany, według innej miał zginąć w trakcie próby ucieczki[6], z obozu Lengenfeld - filii obozu koncentracyjnego Flossenbürg, gdzie był więziony.

Jan Górski w 1933 roku zawarł związek małżeński z Natalią z Bereśniewiczów (ur. w 1905 roku), z którą miał troje dzieci: Wandę (ur. w 1936 roku) oraz bliźniaki: Bogdana i Halinę (ur. w 1939 roku).

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

W lewej nawie kościoła św. Jacka przy ul. Freta w Warszawie odsłonięto w 1980 roku tablicę Pamięci żołnierzy Armii Krajowej, cichociemnych – spadochroniarzy z Anglii i Włoch, poległych za niepodległość Polski. Wśród wymienionych 110 poległych cichociemnych jest Jan Górski.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. W ewidencji Wojska Polskiego występował jako Jan VI Górski w celu odróżnienia od innych oficerów noszących to samo imię i nazwisko.
  2. a b c Wojciech Jerzy Muszyńki: [w:] Encyklopedia "Białych Plam".. T. IV (​ISBN 83-912068-4-X​). Radom: Polskie Wydawnictwo Encyklopedyczne, 2004, s. 104-107. ISBN 83-912068-0-7.
  3. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 580, 606.
  4. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 1 z 19 marca 1936 roku, s. 12.
  5. a b Tobie Ojczyzno – Cichociemni. [dostęp 2010-10-25].
  6. Mirosław Bohdan: Cichociemni powracają nocą. [dostęp 2010-10-25].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

| biogram na stronie elita dywersji.org - kompendium wiedzy o 316 Cichociemnych spadochroniarzach Armii Krajowej