Jan Gwalbert Pawlikowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy ekonomisty. Zobacz też: Jan Pawlikowski – konsyliarz konfederacji targowickiej.
Jan Gwalbert Pawlikowski
Ilustracja
Data urodzenia 1860
Data śmierci 1939
Zawód, zajęcie ekonomista
Narodowość polska
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Wawrzyn Akademicki

Jan Gwalbert Pawlikowski (ur. 18 marca 1860 w Medyce, zm. 5 marca 1939 we Lwowie) – polski ekonomista, encyklopedysta, publicysta i polityk, historyk literatury, taternik, jeden z pionierów ochrony przyrody.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W latach 1891–1904 profesor ekonomii Akademii Rolniczej w Dublanach. Prezes Rady Nadzorczej Banku Parcelacyjnego we Lwowie (1893–1905), wiceprezes Rady Nadzorczej Banku Melioracyjnego we Lwowie (1902–1912). Członek Ligi Narodowej od 1902, w Komitecie Centralnym Ligi Narodowej od roku 1905. Współorganizator Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego w Galicji (1904) i jego prezes w latach 1907–1915. Od 1919 członek Rady Naczelnej Związku Ludowo-Narodowego. Założyciel i redaktor (do 1935 redaktor naczelny) czasopisma "Wierchy", poświęconego Tatrom. Autor wielu prac o Juliuszu Słowackim i jego poezji mistycznej.

Był encyklopedystą oraz edytorem Encyklopedii zbiór wiadomości z wszystkich gałęzi wiedzy - polskiej encyklopedii wydanej w latach 1898-1907 przez społeczną organizację edukacyjną Macierz Polska, która działała w Galicji w okresie zaboru austriackiego. Opisał w niej zagadnienia z zakresu ekonomii, skarbowości i polityki rolniczej[1].

W latach 1876–1881 uprawiał taternictwo, dokonując szeregu nowych wejść. Prawie zawsze wspinał się z przewodnikiem Maciejem Sieczką. Do najwybitniejszych należą: drugie wejście na Wysoką z pierwszym zejściem przez Pazdury (1876 z Sieczką i Adamem Asnykiem), pierwsze wejście na Szatana (1880), pierwsze wejście na Mnicha (1879 lub 1880), wejście nową drogą na Łomnicę (1878), wejście nową drogą z Doliny Dzikiej na Durny Szczyt (1881). Prowadził też badania speleologiczne w Tatrach, jako pierwszy opisując jaskinie w Dolinie Kościeliskiej, m.in. pierwszy zbadał Jaskinie Pawlikowskiego. Był jednym z głównych orędowników utworzenia na terenie Tatr parku narodowego.

Od 1913 członek honorowy Towarzystwa Tatrzańskiego, w 1927 otrzymał honorowe obywatelstwo Zakopanego, a w 1931 honorowe członkostwo w Związku Górali.

Jego synem był Michał Gwalbert Pawlikowski, synową (żoną drugiego syna Jana Gwalberta Henryka) – Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, wnukami – profesor filozofii Karol Tarnowski oraz profesor historii sztuki i pisarz – Jacek Woźniakowski, a prawnukami – Róża Thun i Henryk Woźniakowski.

Pochowany został na Cmentarzu Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem.

W 1925 r. „za zasługi na polu literatury i ochrony przyrody w Polsce” otrzymał Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski[2]. W 1935 r. został odznaczony Złotym Wawrzynem Akademickim Polskiej Akademii Literatury[3].

Został patronem gimnazjum w Medyce[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Finkel 1898 ↓.
  2. M.P. z 1925 r. Nr 102, poz. 434.
  3. Rocznik Polskiej Akademii Literatury, Warszawa 1937, s. 255.
  4. Gimnazjum im. J. G. Pawlikowskiego w Medyce

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]