Jan Henryk Klawe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dom Jana Henryka Klawe przy ulicy Marszałkowskiej nr. hip. 1398; fragment ryciny Wojciecha Gerson.

Jan Henryk Klawe (ur. 1792 w Baniach na Pomorzu, zm. 14 września 1874 w Warszawie) – piekarz, piwowar, działacz społeczny, filantrop.

Życiorys[edytuj]

Jan Henryk Klawe, zwany często Henrykiem, urodził się w 1792 roku w Baniach (Bahn) na obecnym Pomorzu Zachodnim. Był najstarszym synem młynarza też Jana Henryka i Anny Elżbiety z Nauwaldtów pochodzących z Mieszkowic (Bärwalde) położonych przy obecnej granicy niemieckiej. Jego ojciec przed 1797 rokiem przeniósł się z rodzinnego Pomorza na ziemie polskie. Początkowo osiedlił się w okolicach miasta Warta, później przeniósł się do Iwicznej i Pruszkowa gdzie zmarł w 1825 roku.

Jan Henryk Klawe syn przybył do Warszawy w 1811 roku, jak wynika z zachowanych dokumentów warszawskiej parafii ewangelicko-augsburskiej. W stolicy zdał egzamin mistrzowski na majstra piekarskiego.

W latach 1818–1835 prowadził piekarnię przy ulicy Marszałkowskiej pod nr hipotecznym 1377, a w latach 1832–1846 piekarnię znajdującą się po drugiej stronie ulicy, na znacznie większej działce pod nr hipotecznym 1398 (obecnie róg ulicy Moliera, wtedy jeszcze nieistniejącej). Według niektórych opracowań w tym czasie (1825-1829) był starszym warszawskiego cechu piekarzy[1][2].

Prowadząc dużą piekarnię, Jan Henryk Klawe mógł sobie pozwolić na prowadzenie działalności filantropijnej na rzecz ubogich mieszkańców Warszawy. Wypiekał część bochenków chleba w powiększonych rozmiarach a sprzedawał je ubogim po cenach zgodnych z taksą marszałkowską na pieczywo. W czasie częstych w tych czasach klęsk żywiołowych, dostarczał za darmo pieczywo dla powodzian i pogorzelców.

Reklama browaru Haberbusch, Schiele i Klawe z 1849 roku

W roku 1846 Jan Henryk Klawe wraz z piwowarem Błażejem Haberbuschem kupują nieczynny browar licytowany przez bank za długi[3] i przybrawszy do spółki Konstantego Schiele uruchamiają produkcję nowego, na polskim rynku, gatunku piwa tzw. bawarskiego, a kilka miesięcy później również porteru. Nowa spółka z czasem wyrośnie na największy browar warszawski, jednak wtedy nie będzie już w niej Klawego.

Jan Henryk Klawe wyszedł ze spółki w 1865 roku przyjmując odstępnego 42 tysiące rubli srebrem[4].

Wyprowadził się do swojego majątku ziemskiego, który nabył w 1850 roku w Duchnicach pod Ożarowem[5].

Jan Henryk Klawe zmarł w Warszawie i pochowany został na cmentarzu ewangelicko-augsburskim przy ulicy Młynarskiej.

Po sobie pozostawił 10 dzieci: Emilię Kuhn (1827-1889), Annę Haberbusch (1829-1893), Dorotę Schiele (1831-1900), Henryka Klawe (1832-1926), Aleksandrę Brukalską (1835-1915), Edwarda Klawe (1837-po 1876), Adelę Gładyszewską (1844-1933), Leona Klawe (1846-1933), Henryka Karola Klawe (1848-1926), Paulinę Klawe, później Jagielską (1859-1937).

Przypisy

  1. Klawe, „Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej – Polacy z wyboru” [dostęp 2017-10-23] (pol.).
  2. Klawe, „Stiftung für deutsch-polnische Zusammenarbeit” [dostęp 2017-10-23] (pol.).
  3. Sąd Hipoteczny w Warszawie, Archiwum, Księga hipoteczna 1003 w Warszawie, k. 7. Cytat za: Maria Klawe-Mazurowa, Z Meklemburgii do Warszawy, dzieje potomków Jana Henryka Klawe, Warszawa 2017, s. 194.
  4. Archiwum Państwowe w Warszawie, Kancelaria Notariusza Warszawskiego Józefa Żbikowskiego, sygn. 82/805/0/-/17, akt 1940/519. Cyt. za M. Klawe-Mazurowa, dzieło cytowane, s. 247.
  5. Archiwum Państwowe w Warszawie oddział Grodzisk Mazowiecki, Hipoteka Warszawska, sygn. 72/662/0/-/191, Księga Hipoteczna Duchnice, k. 3 i n. Cyt. za: M. Klawe-Mazurowa, dzieło cytowane, s. 218–219.

Bibliografia[edytuj]

  • Maria Klawe-Mazurowa, Z Meklemburgii do Warszawy, dzieje Potomków Jana Henryka Klawe, Warszawa 2017 (praca oparta na materiałach archiwalnych).
  • „Kurier Warszawski” 1811-1874
  • „Kłosy” 1867
  • http://www.polacyzwyboru.pl [dostęp 2017-10-23] (pol. de.)