Jan II Doskonały
| |
.svg)
| |
| Król Portugalii | |
| Okres |
od 28 sierpnia 1481 |
|---|---|
| Koronacja |
31 sierpnia 1481 |
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Dane biograficzne | |
| Dynastia | |
| Data urodzenia | |
| Data śmierci | |
| Ojciec | |
| Matka | |
| Żona |
Eleonora de Viseu |
| Dzieci | |
| Odznaczenia | |
   
| |
Jan II, port. João II; zw. Księciem Doskonałym (port. O Príncipe Perfeito) (ur. 3 marca 1455, zm. 25 października 1495) – król Portugalii w latach 1481–1495. Syn króla Portugalii Alfonsa V i Izabeli, księżniczki Coimbry.
Walka z arystokracją i reformy państwa
[edytuj | edytuj kod]Został ogłoszony królem Portugalii 31 sierpnia 1481. Jego pierwszą decyzją było zwołanie Kortezów w Évorze[1]. Podejmował działania osłabienia pozycji arystokracji w państwie. Na jego polecenie urzędnicy zaczęli badać nadużycia oraz przemoc, jakich dopuszczała się szlachta na swoich ziemiach[2]. Władca zniósł Adiantados, urzędy zarządzane przez szlachtę, które zostały ustanowione podczas panowania Alfonsa V[3]. Doprowadził również do zniesienia niektórych przywilejów arystokracji, m.in. contos (zwolnienia niektórych majątków od opodatkowania) czy reguengos (dzierżawy królewszczyzn)[potrzebny przypis].
Jan II wprowadził zmiany w herbie królestwa w zgodzie z ówczesnymi zasadami heraldyki, m.in. usunął krzyż zakonu Aviz. Zarządził również wybicie nowych monet zwanych Justos i Espadins. Justos miały być złotymi monetami o wartości 600 reis, które miały upamiętniać stłumienie buntu możnych (fidalgos). Espadins również miały być złotymi monetami, jednak wyceniano je na połowę wartości Justos[4].
W 1483 r. uwięził Ferdynanda, księcia Braganzy. Po tym wydarzeniu jego żona, dzieci i, mimo zakazu opuszczania królestwa, brat uciekli do Kastylii[5]. Król zorganizował trybunał, który postawił księciu 22 zarzuty. Cała sprawa trwała 22 dni, po tym czasie trybunał zarządził karę śmierci dla Ferdynanda, którą wykonano 20 czerwca 1483 r[6].
W tym samym roku zawiązał się spisek przeciwko Janowi, na którego czele stał Diogo, książę Viseu oraz biskup Évory, Garcia de Menzes. Książę Viseu postanowił pomścić zamordowanie księcia Braganzy oraz ogłosił się wybawicielem z tyranii króla Portugalii[7]. Władca został poinformowany o spisku przez brata kochanki biskupa oraz przez brata jednego ze spiskowców[7]. 23 sierpnia 1484 r. król wezwał do Setúbal buntującego się poddanego i zamordował go przy użyciu sztyletu[8]. Po tym wydarzeniu król nakazał aresztowanie wszystkich biorących udział w spisku. Do więzienia trafił m.in. drugi organizator spisku, wraz ze swoim bratem. Garcia de Menzes nie dożył osądzenia, gdyż zmarł w lochu wskutek spożycia trucizny[9].
Ekspansja i nowe odkrycia
[edytuj | edytuj kod]Król Portugalii planował kontynuować podboje Alfonsa V Afrykańczyka w Afryce. Za jego panowania w 1484 r. odkrywca Diogo Cão podczas I podróży odkrył rzekę Kongo, a podczas II podróży odkrył w 1486 r. Królestwo Konga, Angolę, Benguelę i Mossamedes[10]. W trakcie II ekspedycji król Konga przyjął katolicyzm oraz przyjął portugalskich misjonarzy, w zamian Portugalczycy pomogli władcy stłumić powstania tubylców[11]. 7 maja 1487 r. Jan II wysłał ekspedycję, której celem było dotarcie do Indii[12]. W 1488 r. portugalski odkrywca Bartolomeu Dias podczas swojej wyprawy opłynął przylądek, który nazwał Przylądkiem Burz. Jan II nakazał zmianę nazwy na Przylądek Dobrej Nadziei[13]. Władca odmówił sfinansowania wyprawy proponowanej przez Krzysztofa Kolumba do Indii przez Ocean Atlantycki. Na tę decyzję wpłynęła negatywna opinia komisji morskiej[14].
Współzawodnictwo morskie prowadziło do sporów między Portugalią i Kastylią, do czasu uregulowania wzajemnych roszczeń w traktacie z Tordesillas 7 czerwca 1494[15].
.png)
Sukcesja i śmierć
[edytuj | edytuj kod]W listopadzie 1490 r. syn władcy, Alfonso ożenił się z córką Izabeli Kastylijskiej i Ferdynanda Aragońskiego – Izabelą z Asturii[16]. Po śmierci Alfonsa w 1491 r. król chciał przeforsować jego nieślubnego syna Jorga de Lencastre na swojego następcę. Na to jednak nie było zgody ze strony jego żony[17]. Ostatecznie jego następcą został Manuel, książę Beji, co zostało potwierdzone w jego testamencie z 30 września 1495 r[18]. Jan II zmarł 25 października 1495 roku[19].
Potomstwo
[edytuj | edytuj kod]Z żoną Eleonorą, księżniczką Viseu (1458–1525), infantką Portugalii, poślubioną w styczniu 1471, Jan miał dwóch synów:
- Afonso (1475–1491), zmarłego na skutek upadku z konia[20],
- Jana (1483)[potrzebny przypis].
Z Aną de Mendonça (ok. 1460–?), Jan miał syna Jorge de Lencastre (1481–1550), księcia Coimbry[17]. Z Brites Anes (ok. 1460–?) – miał córkę Brites Anes de Santarém (ok. 1485–?)[potrzebny przypis].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ McMurdo 1889 ↓, s. 1.
- ↑ McMurdo 1889 ↓, s. 4.
- ↑ McMurdo 1889 ↓, s. 8.
- ↑ McMurdo 1889 ↓, s. 25.
- ↑ McMurdo 1889 ↓, s. 14-15.
- ↑ McMurdo 1889 ↓, s. 16-17.
- ↑ a b McMurdo 1889 ↓, s. 20.
- ↑ McMurdo 1889 ↓, s. 21-22.
- ↑ McMurdo 1889 ↓, s. 22.
- ↑ McMurdo 1889 ↓, s. 25-27.
- ↑ McMurdo 1889 ↓, s. 28.
- ↑ McMurdo 1889 ↓, s. 31-33.
- ↑ McMurdo 1889 ↓, s. 29-31.
- ↑ McMurdo 1889 ↓, s. 45.
- ↑ McMurdo 1889 ↓, s. 47-48.
- ↑ McMurdo 1889 ↓, s. 35.
- ↑ a b McMurdo 1889 ↓, s. 37.
- ↑ McMurdo 1889 ↓, s. 40-43.
- ↑ McMurdo 1889 ↓, s. 48.
- ↑ McMurdo 1889 ↓, s. 36.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]Edward McMurdo, The History of Portugal: The history of Portugal from the reign of D. João II to the reign of D. João V, 1889.
| Hrabstwo Portugalii |
| ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Królestwo Portugalii |
|