Jan Młodożeniec
 Jan Młodożeniec (1989) | |
| Data i miejsce urodzenia |
8 listopada 1929 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
12 grudnia 2000 |
| Narodowość |
polska |
| Alma Mater | |
| Dziedzina sztuki | |
| Nagrody | |
| |
Jan Młodożeniec (ur. 8 listopada 1929 w Warszawie, zm. 12 grudnia 2000 tamże) – polski grafik; zajmował się grafiką użytkową, w tym zwłaszcza plakatem i grafiką książkową; jeden z najwybitniejszych przedstawicieli polskiej szkoły plakatu[1]; malarz.
Życiorys
[edytuj]
Jan Młodożeniec był synem Stanisława Młodożeńca, poety, i Wandy z domu Arlitewicz, malarki[2]. W 1948 roku ukończył Państwowe Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie[3]. W latach 1948–1955 odbył studia w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, na Wydziale Grafiki, w katedrze grafiki i plakatu prof. Henryka Tomaszewskiego.
Od 1953 projektował plakaty i grafiki, współpracując z wydawnictwami: Czytelnik, Iskry, Wydawnictwem Artystyczno-Graficznym, centralą Wynajmu Filmów oraz teatrami i muzeami. Zdaniem krytyków sztuki jego prace wyróżniały: bogata, żywa kolorystyka, humor i umiejętność zamknięcia tematu pracy w jednym znaku.
Tworzył projekty plakatów filmowych (m.in. Dawno temu w Ameryce, Ojciec chrzestny, Gremliny Rozrabiają, Wielki Gatsby), teatralnych (do sztuk Czechowa, Fredry, Wyspiańskiego), z okazji wydarzeń kulturalnych (X Zamojskie Lato Teatralne, wystawy plakatów, grafiki) reklamowych oraz okładek książek (Stanisław Młodożeniec Kreski i futureski, Agnieszka Osiecka Szpetni czterdziestoletni, Witold Gombrowicz Trans-Atlantyk).
W 1962 odbyła się jego pierwsza wystawa indywidualna w warszawskiej Galerii Kordegarda, później w Wiedniu (1964), Pradze (1966), Poitiers (1968). W ciągu całego życia Jan Młodożeniec miał ponad 40 wystaw indywidualnych.
W latach 1962–2000 brał udział w wielu wystawach polskiego plakatu w kraju i za granicą, w Międzynarodowych Biennale Plakatu w Warszawie, USA, Toyamie. Od 1974 był członkiem Alliance graphique internationale.
Mieszkał w Warszawie przy ul. Nowoparkowej 13[4]. Pochowany został w alei zasłużonych (grób 93) na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie[5].
Jego prace są w kolekcjach m.in.:
- Stedelijk Museum w Amsterdamie;
- Kunstbibliothek w Berlinie;
- Biblioteque Forney w Paryżu;
- Morawskiej Galerii w Brnie;
- Museum of Modern Art w Toyamie;
- Museum of Modern Art w Nowym Jorku;
Po jego śmierci we Wrocławiu w 2001 odbyła się wystawa monograficzna.
Był ojcem grafika Piotra i malarza Stanisława.
Nagrody
[edytuj]- I nagroda na Międzynarodowej Wystawie Sztuki Młodych (Warszawa 1955)[4]
- Nagroda II stopnia Ministra Kultury i Sztuki na Wystawie Książki i Ilustracji w XV-lecie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Warszawa 1962)[4]
- srebrny medal na IBA w Lipsku (1965, 1985);
- Nagroda Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek za wybitne osiągnięcia w kształtowaniu szaty graficznej książek (1978);
- złoty medal na VIII Międzynarodowym Biennale Plakatu w Warszawie (1980);
- I nagroda na Biennale Plakatu w Lahti (1983);
- Nagrody Roku w konkursie na Najlepszy Plakat Warszawy (1965, 1966, 1970, 1972, 1973, 1979, 1981, 1983, 1985, 1989);
Przypisy
[edytuj]- ↑ Andrzej K. Olszewski: Dzieje sztuki polskiej 1890–1980 w zarysie. Warszawa: Wydawnictwo „Interpress”, 1988, s. 125. ISBN 83-223-2124-4.
- ↑ Weronika Kołacz: Wanda Arlitewicz-Młodożeniec - korzenie i skrzydła. W: Henryk Czubała (red.), Justyna Gorzkowicz (red.), Joanna Kulczyńska-Kruk (red.): „Wszędzie jedna ziemia”: Stanisław Młodożeniec: miejsca - ludzie - teksty. Warszawa, Londyn: Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego; PUNO Press, 2025, s. 570. ISBN 978-83-7901-495-8.
- ↑ Edmund Kujawski (red.), Witold Grabski (red.): „Pochodem idziemy...” Dzieje i legenda Szkoły im. Stefana Batorego w Warszawie. Warszawa: Stowarzyszenie Wychowanków Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie, 2003, s. II 112. ISBN 83-06-02325-0.
- ↑ a b c Polska ilustracja książkowa = Polish book illustrations, Michał Bylina, Józef Czerwiński, Roman Tomaszewski (red.), Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1964, s. 100 (pol.).
- ↑ Jan Młodożeniec. cmentarz.stare-powazki.pl. [dostęp 2026-04-23].
Linki zewnętrzne
[edytuj]- Jan Młodożeniec, [w:] Twórcy [online], Culture.pl [dostęp 2024-03-21].
- Jan Młodożeniec, plakaty
- Galeria Polskiego Plakatu: Jan Młodożeniec. poster.com.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-12-28)].
- strona zafryki-Jan Młodożeniec
- Jan Młodożeniec Galeria Plakatu w Warszawie
- Jan Młodożeniec w galerii plakatu filmowego Filmoteki Narodowej „Gapla”