Przejdź do zawartości

Jan Nepomucen Piotr Kaszewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Jan Nepomucen Piotr Kaszewski
major
Data i miejsce urodzenia

27 listopada 1783
Kobylepole

Data i miejsce śmierci

24 września 1845
Warszawa

Przebieg służby
Lata służby

18111831

Siły zbrojne

Armia Księstwa Warszawskiego

Jednostki

15 Pułk Piechoty
4 Pułk Piechoty Liniowej

Główne wojny i bitwy

Inwazja na Rosję (1812)
Bitwa pod Lipskiem
Kampania francuska (1814)
Powstanie listopadowe

Późniejsza praca

nauczyciel muzyki

Okładka pierwszego wydania hymnu „Boże coś Polskę” (1818)
Grób Jana Nepomucena Piotra Kaszewskiego na cmentarzu Powązkowskim

Jan Nepomucen Piotr Kaszewski (ur. 27 listopada 1783 we wsi Kobylepole pod Poznaniem, zm. 24 września 1845 w Warszawie) – uczestnik kampanii napoleońskiej i powstania listopadowego, major w 4 Pułku Piechoty Liniowej, wirtuoz skrzypiec, kompozytor.

Zarys biografii

[edytuj | edytuj kod]

Ukończył gimnazjum w Trzemesznie. Jednocześnie z nauką w szkole doskonalił umiejętność gry na skrzypcach. Od 1802 roku był skrzypkiem w orkiestrze działającej przy Katedrze gnieźnieńskiej. Opanował również grę na fortepianie, flecie i gitarze[a]. Przez jakiś czas służył w 14 Pułku Kirasjerów płk. Stanisława Małachowskiego[1][2]. W 1811 roku zaciągnął się do 15 Pułku Piechoty i w jego szeregach odbył kampanię 1812 roku. Uczestniczył w bitwach pod Smoleńskiem, Możajskiem, Czerykowem (tu 29 września został ranny), Tarutinem, Wiaźmą i Berezyną. W kolejnym roku walczył pod Lipskiem (już jako podporucznik, awansowany w 1813)[3], a następnie brał udział w kampanii francuskiej 1814 roku[2]. W 1815 roku, po powrocie do kraju, zaciągnął się do 4 Pułku Piechoty Liniowej[4]. 8 kwietnia 1820 roku awansowany na porucznika[5][6], a 1 lutego 1830 na kapitana[7]. Co najmniej od 1817 roku należał do masonerii. W 1819 był jednym z 33. członków Loży Göttin von Eleusis[8]. Brał udział w powstaniu listopadowym. Po bitwie pod Grochowem został awansowany na majora[2][9]. Przez kilka lat po upadku powstania przebywał w Prusach[2]. Na wieść o amnestii dla powstańców wrócił do Królestwa, lecz nie uniknął postępowania sądowego i kary za „występowania zbrojnie przeciwko prawowitemu monarsze”[1]. Pozbawiono go możliwości służby publicznej. Jedynym źródłem utrzymania były lekcje muzyki[10][1]. Zmarł w Warszawie w wieku 62 lat[11]. Został pochowany na Starych Powązkach kwatera 34 rząd 2 grób 16[12][13].

Twórczość kompozytorska

[edytuj | edytuj kod]

Był autorem pierwotnej wersji melodii do hymnu Alojzego FelińskiegoBoże, coś Polskę” (1816), na której Fryderyk Chopin oparł swoje Largo Es-dur[14][15][16]. Komponował pieśni, msze i utwory na orkiestrę wojskową (marsze, polonezy). Te ostatnie grywała orkiestra 4 Pułku Piechoty w czasie rewii wojskowych na Placu Saskim. Orkiestra była powierzona specjalnej opiece Kaszewskiego. Nieliczne jego dzieła zachowały się do naszych czasów. W zbiorze pt. „Ośm śpiewek polskich z przygrywaniem klawikordu, wiersz Stanisława Okraszewskiego...” (Warszawa 1817), wydano cztery pieśni z muzyką Jana Nepomucena Kaszewskiego: Róża biała, I to minie, Pieśń Hafiza i Kupid zbłąkany. Melodie do dwóch innych pieśni z tego zbioru skomponował Walenty Kratzer, a po jednej Karol Kurpiński i Zofia z Czartoryskich Zamoyska[1].

Rodzina

[edytuj | edytuj kod]

Był synem szlachcica Jana Kaszewskiego i Agnieszki z Murkowskich[b]. Seweryn hr. Uruski[10], a za nim wszyscy kolejni autorzy[1], podają, że matką Jana Nepomucena była Agnieszka z Lemańskich. Informacja ta nie jest zgodna z zapisami metrykalnymi. Z rodziny Lemańskich pochodziła babka Jana Nepomucena – Rozalia, żona Macieja Murkowskiego[17]. Ich córką była Agnieszka, która w 1775 roku wyszła za Jana Kaszewskiego. Pobrali się w Buku i tam urodziło się troje najstarszych dzieci[c]. Jan Nepomucen i młodsza od niego Justyna, urodzili się we wsi Kobylepole pod Poznaniem[18].

Jan Nepomucen Kaszewski ożenił się z Teofilą z Iwańskich (1800–1838). Ich synem był Kazimierz Jan (1825–1910), krytyk literacki, tłumacz, dramaturg i publicysta.

  1. Talent odziedziczył zapewne po matce. Na przełomie XVIII i XIX stulecia w rodzinie Murkowskich z Buku było trzech muzyków.
  2. Ojciec Jana Nepomucena był ekonomem w majątku Kobylepole, a wcześniej pisarzem miejskim w Opalenicy (w latach siedemdziesiątych XVIII stulecia).
  3. Józef Święcicki (Pamiętnik ostatniego dowódcy pułku 4 piechoty liniowej), w biogramie Kaszewskiego pisze, że ten urodził się „w Buku w Wielkopolsce”. Stwierdzenie jest nieprawdziwe, lecz dowodzi związku rodziny Kaszewskich z Bukiem.

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. a b c d e J. Skowrońska, Kaszewskl Jan Nepomucen Piotr h. Janina (1783-1847), [w:] „Polski Słownik Biograficzny”, Tom 12, Kraków 1966, s. 200.
  2. a b c d J. Święcicki, Pamiętnik ostatniego dowódcy pułku 4 piechoty liniowej, Warszawa 1982, s. 160, 231.
  3. B. Gembarzewski, Wojsko Polskie: Księstwo Warszawskie 1807-1814. Warszawa; Kraków 1905, s. XVII.
  4. B. Gembarzewski, Wojsko Polskie: Księstwo Warszawskie 1815-1830,. Warszawa 1903, s. IX.
  5. Gazeta Warszawska. 1820.04.08, nr 29, s. 753. [dostęp 2014-10-10]. (pol.).
  6. Rocznik Woyskowy Królestwa Polskiego, Warszawa 1827, s. 95.
  7. Gazeta Warszawska. 1830.02.01, nr 31, s. 1. [dostęp 2014-10-10]. (pol.).
  8. S. Małachowski-Łempicki, Wykaz polskich lóż wolnomularskich oraz ich członków w latach 1738–1821 .... Kraków 1929, s. 261.
  9. A. Szomański, Walecznych tysiąc...: Z dziejów 4 pułku piechoty liniowej wojska polskiego 1815-1831, Warszawa 1968, s. 50.
  10. a b Seweryn hr. Uruski, Rodzina: Herbarz Szlachty Polskiej,. Warszawa 1909, t. 6, s. 253.
  11. Kurjer Warszawski. 1845.09.27, nr 256, s. 1. [dostęp 2014-10-10]. (pol.).
  12. A. Tyszka, Nekrologi Kuriera Warszawskiego 1821-1939, T. 1, 1821-1845, Warszawa 2001, s. 433.
  13. Cmentarz Stare Powązki: JAN KASZEWSKI, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2020-05-15].
  14. L. Komarnicki, Historja literatury polskiej wieku XIX. cz. 1, Warszawa 1917, s. 108. [dostęp 2014-10-10]. (pol.).
  15. Encyklopedia muzyki, pod red. Andrzeja Chodkowskiego, Warszawa 1995, s. 432.
  16. J. Koffler. Historja muzyKi w zarysle, [w:] Muzyk Wojskowy. Dwutygodnik poświęcony kulturze muzycznej w Armji Polskiej 1927.10.01 R.2 nr 19, s. 3. [dostęp 2014-10-10]. (pol.).
  17. M. Formanowicz, Wielkopolskie korzenie Lemańskich herbu Bukowczyk, [w:] „Rocznik Wielkopolskiego Towarzystwa Genealogicznego »Gniazdo«”, Poznań 2014, s. 67.
  18. Akt ślubu Justyny Kaszewskiej, córki Jana i Agnieszki z Murkowskich, urodzonej we wsi Kobylepole w poznańskiem. Akta Stanu Cywilnego Cyrkułu II w Warszawie, księga zaślubionych z roku 1814, poz. 120. Metryka opublikowana na stronie: genealodzy pl. [dostęp 2014-10-09]. (pol.).

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]