Jan Ostroróg (1565–1622)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wojewody poznańskiego zm. w 1622 roku. Zobacz też: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku.
Jan Ostroróg
Herb
Nałęcz
Data urodzenia 1565
Data i miejsce śmierci 1622
Komarno
Ojciec Stanisław Ostroróg
Matka Zofia Tęczyńska
Żona

Katarzyna Mielecka
Zofia Zasławska

Dzieci

Mikołaj Ostroróg
Zofia
Stanisław
Jan
Kazimierz
Anna
Elżbieta Konstancja
Elżbieta Katarzyna

Jan Ostroróg (ur. w 1565, zm. w czerwcu 1622 w majątku Komarno) – wojewoda poznański w latach 1610-1621, kasztelan poznański w latach 1600-1609, podczaszy koronny w 158 roku, cześnik koronny w 1580 roku, marszałek Trybunału Głównego Koronnego w 1600 roku[1], starosta malborski, garwoliński, kolski[2], polski pisarz-pamiętnikarz, przyrodnik.

Był synem Stanisława Ostroroga i Zofii z Tęczyńskich, bratem Mikołaja, kasztelana bełskiego.[3] Szwagier Jana Karola Chodkiewicza, z którym wiódł spór o dobra po Mieleckich.

Pochodził z rodziny luterańskiej, ale przed 1587 przeszedł na katolicyzm. Był zaprzyjaźniony z Piotrem Skargą. Podczas elekcji w 1587 oddał głos na Zygmunta III Wazę. Był stronnikiem Jana Zamoyskiego. W 1588 został mianowany podczaszym koronnym, a w 1600 kasztelanem poznańskim.

W 1591 r. udzielił gościny zbiegłemu z Mołdawii do Polski Jeremijaszowi Mohilie.

Podczas Rokoszu Zebrzydowskiego poparł króla, ale starł się mediować pomiędzy monarchą a rokoszanami. Brał udział w Bitwie pod Guzowem. W 1610 został mianowany wojewodą poznańskim.

Przebywał głównie na Rusi Czerwonej (rezydował przeważnie w podmiejskim folwarku koło Komarna, który nazwał Ostrorogiem), ale nie zapominał także o swoich dobrach wielkopolskich. Po powrocie w 1589 r. na łono katolicyzmu odebrał protestantom kościół w Grodzisku Wielkopolskim, który otrzymali oni na fali reformacji od jego ojca. W 1593 r. założył w Grodzisku nowe miasto i nadał mu przywileje.

Był 2 razy żonaty; po raz pierwszy z Katarzyną Mielecka, córką wojewody podlaskiego Mikołaja Mieleckiego, po raz drugi z Zofią księżniczką Zasławską. Z pierwszego małżeństwa miał syna Mikołaja i córkę Zofię, z drugiego Stanisława, kanonika krakowskiego, Jana i Kazimierza (wszyscy trzej zmarli młodo) oraz 3 córki: Annę, Elżbietę Konstancję i Elżbietę Katarzynę (małżonka pisarza polnego koronnego Andrzeja Sierakowskiego h. Dołęga[4]).

Inicjator w 1599 r. fundowania klasztoru bernardynów w Sokalu (dał 5000 zł.). Zrobił zapis za zgodą Katarzyny Mieleckiej na budowie kolegium jezuickiego we Lwowie na jej wsiach Baczów i Podusilna (koło Przemyśla).[5] Pochowany został u bernardynów w Sokalu.

Prowadził wszechstronną działalność literacką, jest autorem m.in. poradnika myśliwskiego pt. „Myślistwo z ogary” z 1618 r. Wydał także pierwszy polski podręcznik pszczelarstwa Nauka koło pasiek.

Odziedziczył po ojcu w Wielkopolsce miasta Grodzisk Wielkopolski i Międzychód z przyległymi wsiami w poznańskim województwie. Miał (po matce) Zelów i Łozinę w powiecie lwowskim, Steniatyn - w bełskim, Strzeszkowice i Czołnę w pow. lubelskim. W 1606 r. scedował Stulno Sędziwojowi Ostrorogowi (kasztelanowi międzyrzeckiemu[6]).

Wywód przodków[edytuj]

4. Wacław Ostroróg      
    2. Stanisław Ostroróg
5. Urszula z Kutna Potocka        
      1. Jan Ostroróg
6. Jan Tęczyński
wojewoda sandomierski
   
    3. Zofia Tęczyńska    
7. Katarzyna Łaska      
 

Przypisy

  1. Herbarz polski, t. I, Lipsk 1839-1846, s. 379.
  2. Urzędnicy Wielkopolscy XV-XVIII wieku. Spisy. Oprac. Adam Bieniaszewski, 1987, s. 222.
  3. Włodzimierz Dworzaczek. Ostroróg Jan h. Nałęcz (1565–1622)... S. 506
  4. Andrzej Sierakowski h. Dołęga
  5. Włodzimierz Dworzaczek. Ostroróg Jan h. Nałęcz (1565–1622)… S. 509-510
  6. Ostrorogowie (01)

Bibliografia[edytuj]

  • „Grodzisk Wielkopolski” - Paweł Anders, Wydawnictwo WBP, Poznań 1995, ​ISBN 83-85811-26-5​,
  • Włodzimierz Dworzaczek. Ostroróg Jan h. Nałęcz (1565–1622) / Polski Słownik Biograficzny.– Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk: Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1979.– Tom XXIV/3. – Zeszyt 102. – S. 506-511

Linki zewnętrzne[edytuj]


Poprzednik
Hieronim Gostomski
POL województwo poznańskie IRP COA.svg Wojewoda poznański
1610-1622
POL województwo poznańskie IRP COA.svg Następca
Piotr Opaliński