Jan Peroś

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Jan Peroś (ur. 1867, zm. 1932) – polski architekt. Projektował w stylu XIX-wiecznego eklektyzmu, nie ulegał wpływom secesji.

Ukończył architekturę na Politechnice Lwowskiej. Po studiach pracował przez kilka lat we Lwowie. W latach 1894–1900 pracował na stanowisku głównego architekta Nowego Sącza, uczestnicząc w odbudowie miasta po pożarze 1894 roku.

Od 1900 zamieszkał w Krakowie, gdzie został miejskim radnym i prezesem krakowskiej Izby Handlowej. Był członkiem jury konkursów na projekt regulacji Krakowa[1], fasad Muzeum Narodowego na Wawelu[2].

Został pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie, w grobowcu rodzinnym, razem z matką Ludwiką Peroś, z domu Hornykiewicz.

Projekty dla Nowego Sącza[edytuj]

  • Ratusz – wystrój rzeźbiarski wykonał Stanisław Wójcik[3]
  • Budynek na Rynku 25
  • Budynek przy ulicy Jagiellońskiej 22
  • Budynek Starostwa przy ulicy Jagiellońskiej 33/35
  • Budynki przy ulicy Konarskiego 3 i 5
  • Budynek szkoły nr 2 przy ulicy Długosza 2. Popiersie na fasadzie wykonał Stanisław Wójcik[3]
  • Willa „Sofia” przy ul. Matejki 57
  • Willa Jerzego Janosza przy ul. Długosza 57
  • Willa „Maria” przy ul. Jagiellońskiej 60

Projekty dla innych miejscowości[edytuj]

  • Fontanna na stoisku firmy Franz na Wystawie Budowlanej we Lwowie w 1892 przy współpracy rzeźbiarza Edmunda Pliszewskiego[4].
  • Willa Józefy Franz we Lwowie przy ulicy 29 listopada (obecnie Konowalca) 47 (1892-1893) przy współpracy rzeźbiarza Edmunda Pliszewskiego[4]. Projekt był demonstrowany na Wystawie Budowlanej (1892)[5].
  • Pawilony Galicyjskiej Wystawy Krajowej (1894) we Lwowie: Kaczyńskiego i Wolińskiego, pawilon miasta Wieliczki, oranżeria, „Kawiarnia Arabska” i tzw. Akwarium[6].
  • Budynek mieszkalny przy ul. Skarbkowskiej (obecnie Łesi Ukrainki) 15 we Lwowie (1894)[7].
  • Budynek Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej w Rzeszowie u zbiegu ulic 3 Maja, Lubomirskich i Zamkowej.
  • Budynek Kasy Oszczędności w Jaśle.

Literatura[edytuj]

  • Jan Peroś: Wielki Kraków a międzynarodowy kongres w Wiedniu, 1910
  • Przegląd wschodni. — T. 7. — № 28. — S. 1270
  • Starzyk H. Sądeccy architekci — Jan Peroś i Zenon Remi // Miasto. Tygodnik nowosądecki. — 2010. — nr 191. — S. 6


Przypisy

  1. Plan regulacyi Wielkiego Krakowa // Architekt. — 1910. — № 4. — S. 69.
  2. Konkurs na fasady Museum narodowego na Wawelu // Architekt. — 1912. — № 5. — S. 58.
  3. a b Jurij Biriułow Rzeźba lwowska. — Warszawa : Neriton, 2007. — S. 170. — ​ISBN 978-83-7543-009-7​.
  4. a b Biriulow J. Rzeźba… — S. 173.
  5. Lewicki J. Między tradycją a nowoczesnością: architektura Lwowa lat 1893–1918. — Warszawa: Neriton, 2005. — S. 105. — ​ISBN 83-88372-29-7​.
  6. Lewicki J. Między tradycją… — S. 115, 483, 485.
  7. Lewicki J. Między tradycją… — S. 507.