Jan Potocki (1619–1681)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy rotmistrza. Zobacz też: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku.

Jan Potocki herbu Szreniawa (ur. 1619, zm. 1681) – rotmistrz wojsk koronnych, podczaszy chełmski, stolnik ziemi bielskiej, arianin.

Starszy brat Jerzego podczaszego chełmskiego i Wacława Potockiego. Syn Adama i Zofii Przypkowskiej.

W 1637 roku brał udział w walkach z powstaniem kozackim Pawluka i rok później w kampanii przeciw Kozakom. Wraz z braćmi w 1651 r. brał udział jako chorąży powiatu bieckiego w kampanii beresteckiej. W bitwie 28-30 czerwca 1651 r. został ciężko ranny. Sejmik województwa krakowskiego zalecił go wraz z bratem Jerzym do nagrody za zasługi wojenne i rany doznane pod Beresteczkiem.

W okresie najazdu Szwedów porzucił służbę w kompucie i w połowie października 1655 r. przybył do Krakowa, gdzie uczestniczył w podpisaniu aktu poddania południowych województw Rzeczypospolitej Karolowi X Gustawowi. Po przybyciu Jana II Kazimierza z końcem roku nastąpiło odebranie Potockiemu jako arianinowi i adherentowi szwedzkiemu dóbr Łużna i Staszkówka na rzecz Jana Pieniążka, jednak z racji wcześniejszego przekazania Łużnej przez Jana bratu Wacławowi i solidarności rodzin ariańskich, pozostała ona w dzierżawie Potockich.

 Osobny artykuł: Potop szwedzki.

Jeszcze przed ustawami sejmowymi z 1658 gdy bracia polscy zostali zobowiązani do przejścia w ciągu trzech lat na katolicyzm lub opuszczenia kraju Potoccy przeszli na katolicyzm, a Jan powrócił do służby wojskowej. Brał udział w kampanii przeciw Jerzemu II Rakoczemu w 1657, za zasługi wojenne został 24 lipca 1658 r. mianowany podczaszym chełmskim. Jako kapitan w regimencie piechoty łanowej woj. krakowskiego, za swój udział w oblężeniu Torunia, mianowany stolnikiem ziemi bielskiej, a hetman polny koronny Jerzy Lubomirski przywrócił mu Staszkówkę.

 Osobny artykuł: Bitwa pod Czarnym Ostrowem.

W 1659 r. na sejmie województwa krakowskiego został wybrany na sędziego skarbowego przy urzędzie grodzkim i ziemskim krakowskim. W okresie wojny domowej opowiedział się za „partią” eks-marszałka Lubomirskiego. Jako podczaszy chełmski stanął na czele poselstwa szlachty województwa krakowskiego do Jana Kazimierza i w obozie pod Błoniem koło Warszawy wygłosił mowę do króla, prosząc o pokój i wstawiając się w imieniu szlachty województwa za Lubomirskim.

 Osobny artykuł: Rokosz Lubomirskiego.

23 lipca 1668 r. podpisał się w Proszowicach pod konfederacją szlachty woj. krakowskiego przeciwko abdykacji Jana Kazimierza, a także uczestniczył w obradach przedkonwokacyjnych. Został elektorem Michała Korybuta i Jana III z woj. krakowskiego. W służbie wojskowej Potocki spędził w sumie 30 lat. Pozostawił córki Annę, Aleksandrę i Helenę.