Jan Raszka (1871-1945)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jan Raszka
Data i miejsce urodzenia 2 maja 1871
Ropica
Data i miejsce śmierci 23 listopada 1945
Kraków
Zawód malarz, rzeźbiarz
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Medal Niepodległości Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)

Jan Raszka (ur. 2 maja 1871 w Ropicy, zm. 23 listopada 1945 w Krakowie) − polski malarz, rzeźbiarz, medalier.

Życiorys[edytuj]

Pochodził z rodziny wyznania ewangelickiego. W 1892 zdał maturę w Cieszynie i zapisał się na Akademię Sztuk Pięknych w Wiedniu. Przez 5 lat studiował malarstwo i rzeźbę. Z okresu wiedeńskiego pochodzi konny portret cesarza Franciszka Józefa I.

W 1900 roku wygrał konkurs ogłoszony przez Artura Kruppa, właściciela firmy wyrobów metalowych w Berndorf, z okazji wystawy paryskiej, na model brązowej grupy przedstawiającej kończący się i nadchodzący wiek. Nagroda wynosiła 5000 koron. Jego praca "Wiek XIX i XX" miała podkreślić znaczenie pary i elektryczności zarówno w XIX jak i XX wieku. XIX wiek symbolizowała postać robotnika, którego prawa dłoń trzymająca młot opiera się na skrzydlatym kole - symbolu komunikacji i handlu. Elektryczność uosabiał młodzieniec, który zapalał cztery płomienie wykwitające z liliowych kielichów osadzonych na gałęzi zakreślającej łuk nad ciałem kobiety. Cokół oplata wąż symbol wieczności. [1]

W 1902 przeniósł się do Krakowa gdzie został zatrudniony przy pracach restauracyjnych na Wawelu równocześnie zostając wykładowcą rysunku i rzeźby na Wydziale Przemysłu Artystycznego w Wyższej Szkole Przemysłowej w Krakowie. Odznaczony został Krzyżem Oficerskim francuskiego Orderu Legii Honorowej za polską ekspozycję na paryskiej Wystawie Sztuki Dekoracyjnej w 1925 r., Krzyżem Oficerskim Orderu Polonia Restituta (1929)[2] oraz Medalem Niepodległości.

W 1914 roku jako ochotnik zaciągnął się w Cieszynie do Legionu Śląskiego, który wziął udział w pierwszej wojnie światowej w szeregach Legionu Wschodniego. Od 1916 był zaszeregowany do II Brygady Legionów Polskich dowodzonej przez gen. Józefa Hallera, od 10 sierpnia 1917 pracował w krakowskim Archiwum Legionów Polskich jako chorąży tytularny, był również jako rzeźbiarz wojenny. Od 1 października 1917 był referentem do spraw opieki nad grobami legionistów.

Twórczość[edytuj]

Pomnik ku czci poległych w obronie Śląska Cieszyńskiego 1918-1920 w Skoczowie

Był autorem wielu rzeźb i pomników:

Był także autorem wielu mniejszych rzeźb w drewnie i kamieniu, przedstawiających sceny z życia ludu śląskiego, np. Baca Kantor z Kozubowej.

Przypisy

  1. Ruch artystyczny i Literacki. Jan Raszka Czas 1900 nr 16 z 21 stycznia s. 4
  2. 27 listopada 1929 „za zasługi na polu sztuki” M.P. z 1929 r. Nr 278, poz. 644
  3. Sosna Władysław: Cieszyn. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 1982, s. 5. ISBN 83-213-3062-2.

Bibliografia[edytuj]

  • Domański Michał: Jan Raszka - rzeźbiarz Legionów Polskich, "Rota", 2001 nr 3.
  • Golec Józef, Bojda Stefania: Słownik biograficzny ziemi cieszyńskiej, t. 1, Cieszyn 1993, s. 230.
  • Iwanek Witold: Pisanie kształtem i barwą, w: "Kalendarz cieszyński" 2000, wyd. Macierz Ziemi Cieszyńskiej, Cieszyn 1999, s. 128-134, ISSN 1232-2725;
  • Jan Raszka. Medale i plakiety, oprac. A. Więcek, Wrocław 1972, ss. 123.