Jan Stanisław Zbąski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jan Stanisław Zbąski
Ilustracja
Herb Jan Stanisław Zbąski
Data urodzenia 1629
Data i miejsce śmierci 21 maja 1697
Lidzbark Warmiński
biskup warmiński
Okres sprawowania 1688 – 1697
biskup przemyski
Okres sprawowania 1677 – 1688
Wyznanie katolickie
Kościół łaciński
Nominacja biskupia 11 października 1677
Sakra biskupia 22 maja 1678
Sukcesja apostolska
Data konsekracji 22 maja 1678
Konsekrator Andrzej Trzebicki
Współkonsekratorzy Stanisław Jacek Święcicki
Mikołaj Oborski

Jan Stanisław Zbąski herbu Nałęcz (ur. w 1629 roku – zm. 21 maja 1697 roku) – biskup warmiński w latach 1688-1697, administrator apostolski diecezji sambijskiejarchidiakon gnieźnieński, prezydent Trybunału Głównego Koronnego w 1671 roku[1], kanonik kapituły kolegiackiej Św. Jana Chrzciciela w Warszawie od około 1670 roku, kanonik gnieźnieński, kanonik krakowski i sandomierski, dziekan łowicki, opat komendatoryjny sulejowski[2], ambasador Rzeczypospolitej w Państwie Kościelnym w 1687 roku[3], kanclerz królowej Marii Kazimiery[4].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z kalwińskiej rodziny szlacheckiej w ówczesnym woj. sandomierskim (Zbąszyń). Był synem Stanisława i Heleny Konstancji z d. Przyjemskiej, urodził się podczas podróży rodziców w karczmie w Smardzewicach. W czasie nauki u jezuitów w Lublinie przeszedł na katolicyzm. W 1646 roku porzucił kalwinizm i przeszedł na katolicyzm[5]. W 1663 otrzymał święcenia kapłańskie. Był sekretarzem króla Jana Kazimierza oraz bliskim współpracownikiem króla Jana III Sobieskiego. Towarzyszył królowi w odsieczy wiedeńskiej. W 1672 roku był deputatem duchownym na Trybunał Główny Koronny[6]. W 1674 roku był elektorem Jana III Sobieskiego z województwa kaliskiego[7]. W 1677 został biskupem przemyskim, a w 1688 warmińskim. W 1693 konsekrował kościół w Świętej Lipce. Ufundował dzwony, szaty liturgiczne i budynki gospodarcze w Stoczku Klasztornym. Był mecenasem malarza warmińskiego Piotra Kolberga Jako senator był obecny na sejmach: 1678/1679, 1681, 1683, 1685, 1688, 1688/1689, 1695 i 1696 roku[8].

Zmarł 21 maja 1697 w Lidzbarku Warmińskim. Pochowany został w katedrze fromborskiej.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jan Korytkowski, Prałaci i kanonicy katedry metropolitalnej gnieźnieńskiej od roku 1000 aż do dni naszych. Podług źródeł archiwalnych. t. 1, Gniezno 1883, s. 407.
  2. Piotr Nitecki, Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965-1999. Słownik biograficzny, Warszawa 2000, s. 511.
  3. Rocznik Służby Zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej według stanu na 1 kwietnia 1938, Warszawa 1938, s. 143.
  4. Encyklopedja powszechna z ilustracjami i mapami. T.8, Warszawa 1900, s. 899.
  5. Ludwik Królik, Kapituła kolegiacka w Warszawie do końca XVIII wieku, Warszawa 1990, s. 203.
  6. Ordo Dominorum Iudicium Deputatorum tam Spiritualiu[m] q[ua]m S[ae]cularium congregat[orum] Anno Millesimo Sexentesimo Septuagesimo Secundo p[ro] f[e]r[i]a secunda Conductus Pascha[e]., Archiwum Państwowe w Lublinie 15, k. 16.
  7. Suffragia Woiewodztw, y Ziem Koronnych, y Wielkiego Xięstwá Litewskiego, zgodnie na Naiaśnieyszego Jana Trzeciego Obránego Krola Polskiego, Wielkiego Xiążęćiá Litewskiego, Ruskiego, Pruskiego, Mázowieckiego, Zmudzkiego, Inflantskiego, Smolenskiego, Kijowskiego, Wołhynskiego, Podolskiego, Podláskiego, y Czerniechowskiego Dáne między Wárszawą á Wolą / Dnia Dwudziestego pierwszego Máiá / Roku 1674
  8. Leszek Andrzej Wierzbicki,Senatorowie koronni na sejmach Rzeczypospolitej, Warszawa 2017, s. 180.