Jan Tkaczow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jan Tkaczow
Jan Tkaczów
Kum
major major
Data i miejsce urodzenia 16 października 1893
Rzeszowszczyzna
Data i miejsce śmierci 1938
Estremadura
Przebieg służby
Lata służby 1914-1924, 1936-1938
Siły zbrojne Wappen Kaisertum Österreich 1815 (Klein).png Armia Austro-Węgier
Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Emblem of the International Brigades.svg Brygady Międzynarodowe
Jednostki 11 Pułk Piechoty
Batalion im. José Palafoxa
Stanowiska dowódca kompanii
dowódca batalionu
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
Wojna domowa w Hiszpanii
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920-1941, dwukrotnie)

Jan Tkaczow, pierwotnie Tkaczów, ps. „Kum” (ur. 16 października 1893, zm. 1938) – polski oficer, działacz polskiego ruchu ludowego i robotniczego, uczestnik wojny domowej w Hiszpanii.

„Promieniści” z I Gimnazjum w Rzeszowie w 1911. Pierwszy z prawej Jan Tkaczow

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 16 października 1893 na Rzeszowszczyźnie w rodzinie chłopskiej jako syn Romana (1864–1942, pochodzący z terenów ukraińskich, pracujący jako dworski chmielarz w boguchwalskim majątku[1]) i Józefy. Jego braćmi byli Józef (1900–1972), Ferdynand (1902–1936), Stanisław (1913–1969) – także działacze polityczni[2][3][4]. Pierwotne nazwisko rodziny brzmiało Tkaczów[5]. Pierwotnie nazwisko rodziny brzmiało Tkaczów[6].

Kształcił się w I Gimnazjum Państwowym w Rzeszowie i w tym czasie należał do organizacji „Promień”[7].

W czasie I wojny światowej cztery lata spędził na froncie służąc w armii austriackiej i w Legionach Polskich. Następnie służył w Wojsku Polskim w stopniu porucznika z którego odszedł w 1924 roku[8]. W 1923 roku pełnił służbę w 11 pułku piechoty w Tarnowskich Górach. Zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku w korpusie oficerów piechoty[9]. Działalność polityczną prowadził jako członek, początkowo Komunistycznej Partii Polski, a później Zjednoczenia Lewicy Chłopskiej Samopomoc. Lata 1934–1936 spędził w więzieniu. W okresie międzywojennym rodzinny dom Tkaczowów był miejscem tajnych zebrań i spotkań rzeszowskich komunistów[10].

Po wybuchu wojny domowej w Hiszpanii wstąpił jako ochotnik do tworzonych Brygad Międzynarodowych. Jako kapitan otrzymał przydział do obozu szkoleniowego w Madrigueras. Tam zajmował się szkoleniem ochotników. Następnie jako dowódca 6 rezerwowej kompanii polskiej uczestniczył 16 czerwca 1937 r. w ataku na Huescę. Po utworzeniu 6 lipca 1937 r. batalionu im. Jose Palafoxa z Polaków, Hiszpanów, Ukraińców i Żydów, został jego dowódcą.

Z batalionem walczył na froncie centralnym oraz uczestniczył w dniach 10–31 lipca 1937 r. w walkach o Brunetę. Na froncie aragońskim wraz z batalionem dokonał przełamania frontu pod Villamayor. Po awansie na majora i odpoczynku, w lutym 1938 roku wyjechał ponownie na front, gdzie walczył o przełamanie pozycji frankistów w górach Sierra Quemada[11]. Zginął w 1938 roku w Estremadurze[4].

W 1951 ulica Sokoła w Rzeszowie została przemianowana na ul. Jana Tkaczowa[12] (obecnie ponownie ulica Sokoła). Imieniem Jana Tkaczowa nazwano ulicę w Jaśle[13] (obecnie ponownie ulica Nowa)[14]. Rejestr TERYT w marcu 2019 roku nie wykazuje użycia nazwy Tkaczowa[15].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Sławomir Wnęk. Kronika. 40 lat temu zmarł Józef Tkaczow (1900–1972). Patron głównej ulicy w Boguchwale, lekarz, działacz społeczny i polityczny. „Wiadomości Boguchwalskie”. 5 (79), s. 10, 2012. ISSN 1731-3384. 
  2. Elżbieta Ciastoniowa. Jeden z czterech braci.... „Nowiny”, s. 4, nr 200 z 22 lipca 1971. 
  3. Zmarł tow. Józef Tkaczow. „Nowiny”, s. 2, nr 336 z 4 grudnia 1972. 
  4. a b Praca zbiorowa 1989 ↓, s. 450.
  5. Sprawozdanie Dyrekcji I. Gimnazjum Państwowego w Rzeszowie za rok 1920/21. Rzeszów: 1921, s. 1.
  6. Sprawozdanie Dyrekcji I. Gimnazjum Państwowego w Rzeszowie za rok 1920/21. Rzeszów: 1921, s. 10.
  7. 100 lat. „Nowiny Rzeszowskie”. Nr 138, s. 1, 11-12 czerwca 1960. 
  8. Piotr Łossowski 1969 ↓, s. 407.
  9. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 155, 419.
  10. Ostatnia droga tow. Józefa Tkaczowa. „Nowiny”, s. 2, nr 338 z 6 grudnia 1972. 
  11. Piotr Łossowski 1969 ↓, s. 407–410.
  12. Zmiana nazw ulic Rzeszowa. „Nowiny Rzeszowskie”, s. 5, nr 49 z 18 lutego 1951. 
  13. Stanisław Grzywacz: Mieszkańcy Jasła mówią nie dla pomysłu senator Alicji Zając i radnej Marii Szańcy. Czy zmienią ulicę Tkaczowa na Księdza Ignacego Tokarczuka. wirtualnejaslo.pl, 2013-12-06. [dostęp 2017-02-12].
  14. Dekomunizacja nazewnictwa ulic dotarła do Jasła: ulica Nowa w miejsce Jana Tkaczowa? – terazJaslo.pl – portal regionalny miasta Jasła i powiatu jasielskiego [dostęp 2019-02-14] (pol.).
  15. Rejestr TERYT. [dostęp 2019-03-14].
  16. Wojciech Stela: Polskie ordery i odznaczenia (Vol. II). Warszawa: 2008, s. 405

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]