Jan Wroczyński
| |
 tytularny generał dywizji
| |
| Data i miejsce urodzenia |
6 czerwca 1876 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Przebieg służby | |
| Lata służby |
1894–1921 |
| Siły zbrojne | |
| Formacja | |
| Jednostki | |
| Stanowiska |
kierownik Ministerstwa Spraw Wojskowych |
| Główne wojny i bitwy | |
| Odznaczenia | |
  
| |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Kierownik Ministerstwa spraw wojskowych | |
| Okres |
od 4 listopada 1918 |
| Następca | |
| Kierownik Ministerstwa spraw wojskowych | |
| Okres |
od 22 listopada 1918 |
| Poprzednik | |
| Następca | |
Jan Wroczyński ps. „Rejtan” (ur. 6 czerwca 1876 w Ozieranach, zm. 28 kwietnia 1945 w Warszawie) – polski inżynier, tytularny generał dywizji Wojska Polskiego, działacz społeczny, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Syn Adolfa, ziemianina, i Emilii z Korwin-Sochaczewskich[1][2]. Kształcił się w Korpusie Kadetów w Niżnym Nowogrodzie, który ukończył w 1894 roku[1]. Od 1 września 1894 roku pełnił służbę w Armii Imperium Rosyjskiego. W 1897 roku ukończył Nikołajewską Szkołę Inżynieryjną[1], a w 1905 roku Nikołajewską Akademię Inżynieryjną w Petersburgu[1], uzyskując tytuł inżyniera wojskowego[3]. Budował twierdze w Libawie i Kownie. W 1905 awansował na kapitana, a w 1913 podpułkownika. Walczył w I wojnie światowej na froncie niemieckim, ostatnio jako szef Wojsk Inżynieryjnych 2 Armii. Po rewolucji 1917 czynny w Związku Wojskowych Polaków[4] na Białorusi.
Od października 1917 do maja 1918 roku w I Korpusie Polskim na Wschodzie. Po kapitulacji korpusu przedostał się do Warszawy. Od czerwca do listopada 1918 roku był członkiem Tajnej Rady Wojskowej w Warszawie, która przygotowywała kadrę dla przyszłego Wojska Polskiego.
Służba w Wojsku Polskim
[edytuj | edytuj kod]25 października 1918 roku reskryptem Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego został przyjęty do Wojska Polskiego z zatwierdzeniem stopnia pułkownika z patentem z dnia 6 grudnia 1916 roku[5]. 4 listopada 1918 roku na podstawie rozporządzenia Rady Regencyjnej objął kierownictwo Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie[6]. Na tym stanowisku zapoczątkował organizację naczelnych władz wojskowych, opracowywanie ustaw wojskowych i norm zaopatrzenia. 1 marca 1919 roku przekazał obowiązki kierownika Ministerstwa Spraw Wojskowych generałowi porucznikowi Józefowi Leśniewskiemu[7]. Od 18 kwietnia 1919 roku szef sztabu Dowództwa Głównego Sił Zbrojnych Polskich w byłym zaborze pruskim.
5 maja 1919 roku, na wniosek głównodowodzącego Sił Zbrojnych Polskich w byłym zaborze pruskim generała piechoty Józefa Dowbor-Muśnickiego, Komisariat Naczelnej Rady Ludowej dekretem nr 49 mianował go generałem podporucznikiem[8] ze starszeństwem, które miało być określone później[9]. 30 października 1919 roku Naczelny Wódz tymczasowo zatwierdził mu stopień generała podporucznika nadany przez Naczelną Radę Ludową w Poznaniu, warunkowo, do czasu ułożenia przez Komisję Weryfikacyjną ogólnej listy starszeństwa oficerów Wojsk Polskich[10].
Podczas wojny polsko-bolszewickiej szef fortyfikacji 1 Armii pozostający w dyspozycji Wojskowego Gubernatora Warszawy[11], a potem w 1920 kolejno: zastępca komisarza rządu do demilitaryzacji granicy z Niemcami, członek Rady Fortyfikacyjnej i wkrótce inspektor robót fortyfikacyjnych na wszystkich liniach obrony kraju. W lipcu 1920 dowódca Grupy Operacyjnej pod Ostrołęką, wreszcie od sierpnia szef Oddziału Naczelnej Kontroli Wojskowej. 1 maja 1920 roku został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 roku w stopniu generała podporucznika, w grupie oficerów byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej[12]. Z dniem 1 lipca 1921 roku został przeniesiony w stan spoczynku, w stopniu generała podporucznika, z prawem noszenia munduru[13]. 26 października 1923 roku Prezydent RP Stanisław Wojciechowski zatwierdził go w stopniu tytularnego generała dywizji[14].
Lata 1921–1945
[edytuj | edytuj kod]Po zwolnieniu ze służby wojskowej osiadł w Warszawie, gdzie w okresie od 1922 roku do 1929 roku prowadził „prywatne roboty budowlane”[4]. W 1922 roku brał udział w zakładaniu Stowarzyszenia Dowborczyków „Ku Chwale Ojczyzny”[15], gdzie do 1926 roku sprawował funkcję prezesa Zarządu Głównego[16]. Ponadto był prezesem Bractwa Strzelców Kurkowych[8]. W latach 1936–1939 brał udział w budowie Centralnego Okręgu Przemysłowego[8], a także wykonał kopiec dowborczyków.
Podczas II wojny światowej działał w Towarzystwie Patriotycznym, które popierało politykę gen. Władysława Sikorskiego[8], a ponadto był członkiem Prezydium Rady Głównej Opiekuńczej[8]. Rozważano jego kandydaturę na komendanta zjednoczonych sił ruchu oporu, chociaż nie brał w nim udziału.
Zmarł 28 kwietnia 1945 roku w Warszawie i został pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 244-5-28)[17].
W 2022 roku z inicjatywy Premiera RP Mateusza Morawieckiego grób Wroczyńskiego został odrestaurowany. Cały projekt był realizowany przez Fundację Stare Powązki[18] we współpracy z Kancelarią Prezesa Rady Ministrów.
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]
Był żonaty z Michaliną z domu Waniewicz (1876–1965) i miał dwie córki: Halinę (zamężna Górska) ur. 11 lutego 1902 roku[1] – tłumacz i bibliotekarka oraz Janinę Radwan-Paszkiewiczową (ur. 3 kwietnia 1903 roku – zm. 18 stycznia 1926 roku)[8].
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 6681 – 10 maja 1922[19][20][21][1][8]
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski – 2 maja 1922 „w uznaniu zasług, położonych dla Rzeczypospolitej Polskiej na polu organizacji wojskowej”[22][23][4][8]
- Medal Międzysojuszniczy „Médaille Interalliée” – 1925[24][4]
- „Odznaka honorowa za działalność na polu ratownictwa mienia polskiego na terytorium b. cesarstwa rosyjskiego”[4]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f Kolekcja ↓, s. 1.
- ↑ Polak (red.) 1991 ↓, s. 160.
- ↑ Piotr Stawecki, Słownik biograficzny ..., s. 355.
- ↑ a b c d e Kolekcja ↓, s. 2.
- ↑ Dziennik Rozporządzeń Komisji Wojskowej Nr 1 z 28 października 1918 roku, poz. 10.
- ↑ Dziennik Rozporządzeń Komisji Wojskowej Nr 3 z 4 listopada 1918 roku, poz. 35.
- ↑ Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 24 z 4 marca 1919 roku, poz. 796, Piotr Stawecki Słownik biograficzny ..., s. 355, podał błędnie, że obowiązki kierownika Ministerstwa Spraw Wojskowych pełnił do 27 lutego 1919 roku, czyli do dnia, w którym generał porucznik Józef Leśniewski został mianowany Ministrem Spraw Wojskowych.
- ↑ a b c d e f g h Polak (red.) 1991 ↓, s. 161.
- ↑ Tygodnik Urzędowy Nr 10 z 10 maja 1919 roku, s. 39-40.
- ↑ Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 96 z 9 grudnia 1919 roku, poz. 3844.
- ↑ Piotr Krzysztof Marszałek. Wojskowy Gubernator Warszawy. Sierpień–wrzesień 1920 roku. „Acta Universitatis Wratislaviensis”. 2616, s. 237–260, 2004. Wrocław.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 18 z 15 maja 1920 roku, poz. 504, natomiast Piotr Stawecki Słownik biograficzny ..., s. 356, podał błędnie, że w 1920 roku został tytularnym generałem dywizji.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 22 z 4 czerwca 1921 roku, poz. 882, natomiast Piotr Stawecki Słownik biograficzny ..., s. 356, podał błędnie, że przeniesienie w stan spoczynku nastąpiło 4 czerwca 1921 roku.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 70 z 7 listopada 1923 roku, s. 738.
- ↑ Statut Towarzystwa pod nazwą: Stowarzyszenie Dowborczyków "Ku chwale Ojczyzny", Warszawa 1923, s. 24 [dostęp 2025-08-22].
- ↑ Dziennik Wileński, R.22, nr 22 (23 stycznia 1938), s. 6.
- ↑ Cmentarz Stare Powązki: Wroczyńscy, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2020-06-15].
- ↑ Trwają prace konserwatorskie przy nagrobkach Ministrów II RP – Fundacja Stare Powązki [online] [dostęp 2023-03-27] [zarchiwizowane z adresu 2023-06-03] (pol.).
- ↑ Wiadomości bieżące. Z miasta. Nowi kawalerowie Virtuti militari. „Kurjer Warszawski”, s. 5, Nr 147 z 31 maja 1922.
- ↑ Dziennik Personalny 1922.06.22 R.3 Nr17, „Biblioteka Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk”, 22 czerwca 1922, s. 456 [dostęp 2025-02-18] (pol.).
- ↑ Odznaczenia korpusów i oddziałów wschodnich., „Żołnierz Polski” (23 (302)), zbrojownia.cbw.wp.mil.pl, 4 czerwca 1922, s. 16 [dostęp 2025-11-15], Cytat: Wroczyński Jan.
- ↑ Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 21.
- ↑ Monitor Polski Nr 100 z 2 maja 1922. polona.pl. s. 7. [dostęp 2025-05-13].
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. Nr 60 z 4 czerwca 1925. polona.pl. s. 301. [dostęp 2025-06-03].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione.
- Piotr Stawecki, Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918-1939, Warszawa: Bellona, 1994, ISBN 83-11-08262-6, OCLC 830050159.
- Bogusław Polak (red.): Kawalerowie Virtuti Militari 1792 – 1945. T. 2/1. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Koszalinie, 1991. ISBN 83-900510-0-1.
- Jan Wroczyński. [w:] Kolekcja Generałów i Osobistości I.480.601-700 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-11-15].
| Pierwszy skład | |
|---|---|
| Późniejsi członkowie prowizorium |
| W dniu zaprzysiężenia | |
|---|---|
| Późniejsi członkowie rządu |
- Członkowie Stowarzyszenia Dowborczyków „Ku Chwale Ojczyzny”
- Członkowie Związku Wojskowych Polaków
- Kierownicy ministerstw II Rzeczypospolitej
- Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita)
- Oficerowie I Korpusu Polskiego w Rosji
- Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie
- Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa
- Polacy – żołnierze Armii Imperium Rosyjskiego w I wojnie światowej
- Tytularni generałowie dywizji II Rzeczypospolitej
- Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska)
- Urodzeni w 1876
- Zmarli w 1945
- Żołnierze Armii Wielkopolskiej
- Żołnierze Wojska Polskiego (Rada Regencyjna)
- Absolwenci Nikołajewskiej Szkoły Inżynieryjnej
- Absolwenci Nikołajewskiej Akademii Inżynieryjnej