Jan Zápolya

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jan Zápolya
król Węgier
Jan Zapolskyx.png
Coa Hungary Country History John I of Hungary (Szapolyai) (1526-1540).svg
(anty)król Węgier
Okres panowania od 1526
do 1540
Poprzednik Ludwik II Jagiellończyk
Następca Ferdynand I Habsburg
Dane biograficzne
Dynastia Zápolya
Urodziny 2 lutego 1487
Śmierć 22 lipca 1540
Ojciec Stefan Zápolya
Matka Jadwiga cieszyńska
Żona Izabela Jagiellonka
Dzieci Jan II Zygmunt Zápolya Crown of Saint Stephen.svg
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Jan Zápolya (węg. Szapolyai János) (ur. 2 lutego 1487[1] na Zamku Spiskim, zm. 22 lipca 1540) – król Węgier od 1526, przywódca stronnictwa antyhabsburskiego na Węgrzech.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był najstarszym dzieckiem Stefana Zápolyi i Jadwigi cieszyńskiej; bratem Jerzego, Barbary i Magdaleny. Po śmierci ojca (1499) otrzymał godność żupana spiskiego. Był wojewodą siedmiogrodzkim od 1511 roku i banem komitatu Szörény.

W 1526 roku, po śmierci Ludwika II Jagiellończyka w bitwie pod Mohaczem, został wybrany na króla Węgier przez zgromadzenia szlacheckie w Tokaju (X 1526) i w Székesfehérvár (XI 1526). W grudniu jednak magnaci pod wodzą rodu Frangepán obwołali w Cetinie królem arcyksięcia Austrii Ferdynanda Habsburga, młodszego brata cesarza Karola V. W zamku kamienieckim w Odrzykoniu 12 marca 1528 roku hetman polny koronny Marcin Kamieniecki podejmował wygnanego z Węgier króla Jana Zapolyę po zatargach w wojnie domowej ze stronnikami Habsburgów na Węgrzech. Wysyłał z Odrzykonia listy zapraszające polskich magnatów na sejmik do Tarnowa, na którym liczył otrzymać poparcie w walce o tron i uzyskał głosy ich samych oraz Sulejmana I. W 1528 Jan Amor Tarnowski udzielił mu półrocznej gościny na swym zamku w Tarnowie[2]. W 1539 r. poślubił Izabelę Jagiellonkę. Ojciec Jana II Zygmunta Zapolyi.

Drzewo genealogiczne[edytuj | edytuj kod]

4. Władysław Zápolya      
    2. Stefan Zápolya
5. Dorota        
      1. Jan Zápolya
6. Przemysław II    
    3. Jadwiga    
7. Anna      
 

Przypisy

  1. Najczęściej podaje się jako datę narodzenia Jana rok 1487; za najbardziej prawdopodobną datę uchodzi koniec tego roku, gdyż jego rodzice pobrali się w grudniu 1486 (Sroka, Jadwiga Zapolya, s. 24.) Pojawiło się mniejszościowe stanowisko, że urodził się w 1490 roku.
  2. Zdzisław Spieralski, Jan Tarnowski 1488-1561, Warszawa 1977, s. 124-125.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Poprzednik
Panowanie Osmańskie
Coa Transylvania Country History (shaded).svg Hrabia Siedmiogrodu
1526-1540
Coa Transylvania Country History (shaded).svg Następca
Jan II Zygmunt Zápolya