Janina Żejmo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Janina Żejmo
Janina Żejmo
Imię i nazwisko Janina Bolesławowna Żejmo
Data i miejsce urodzenia 29 maja 1909
Wołkowysk, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 29 grudnia 1987
Warszawa, PRL
Zawód aktorka
Współmałżonek Andriej Kostriczkin
Iosif Chejfic
Leon Jeannot
Lata aktywności 1925–1957
Odznaczenia
Order Znak Honoru 1939
Janina Żejmo w roli Lenoczki w filmie Obudźcie Lenoczkę

Janina Bolesławowna Żejmo (ros. Янина Болеславовна Жеймо; ur. 29 maja 1909 w Wołkowysku, zm. 29 grudnia 1987 w Warszawie) – radziecka aktorka pochodzenia polskiego. Pojawiła się w ponad 30 filmach w latach 1925-1954. Jest najbardziej znana z roli Kopciuszka w filmie o tym samym tytule. Była trzykrotnie zamężna. Jej mężami byli: Andriej Kostriczkin, Iosif Chejfic oraz Leon Jeannot, z tym ostatnim była związana aż do śmierci. Z Andriejem miała córkę Janinę Kostriczkin, a z Iosif Chejficem syna Juliana.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo[edytuj | edytuj kod]

Janina Żejmo urodziła się w Wołkowysku, (Obwód grodzieński na Białorusi) w rodzinie artystów cyrkowych. Rodzice oraz trzy starsze siostry Janiny pracowali w cyrku jako sławni akrobaci i gimnastycy. Jej ojciec Józef Bolesław Żejmo był Polakiem, a matka Rosjanką. Janina urodziła się zaraz po przedstawieniu, gdy jej matka wracała do domu po wykonaniu swojego popisowego numeru salta mortale. Zaczęła występować w cyrku już od najmłodszych lat. Pierwszy raz stało się to, gdy miała zaledwie trzy lata, jej występ odbył się w starym syberyjskim mieście Tobolsk. Po tym, jak Janina dołączyła do rodziny i zaczęła uprawiać zawód cyrkowego artysty, na chapiteau, gdzie występował ojciec Janiny, pojawiały się plakaty z napisem "Żejmo -6" ("szóstka Żejmo").
Dzieciństwo Janiny było wypełnione różnymi niebezpiecznymi zdarzeniami. Omal nie umarła na błonicę, od śmierci uratował ją jej dziadek. Jako małe dziecko spadła z konia podczas wykonywania trudnej akrobatycznej sztuczki. W młodości chorowała także na tyfus.
W 1923 roku, kiedy Janina miała 14 lat, jej ojciec ciężko zachorował i zmarł, a matka po wygaśnięciu umowy pozostała sama z córkami w Petersburgu. Tam też rodzina Żejmo postanowiła podbić scenę. Razem z matką Janina i jej siostra Elia uczyły się gry na ksylofonie. Zorganizowały trupę "Trio Żejmo" i we trójkę przygotowały "ekscentryczny musical", który odniósł wielki sukces w Piotrogrodzie. W wieku 14 lat Janina przestała rosnąć. Niski wzrost dziewczyny (148 cm[1]) pomógł jej później w karierze aktorskiej, choć ograniczał zakres ról.
W Moskwie i Petersburgu otwarto w połowie lat dwudziestych wiele szkół filmowych. W wieku piętnastu lat, równolegle z pracą na scenie, Janina Żejmo w tajemnicy przed rodziną postanowiła udać się do Leningradu aby stać się aktorką. Została przyjęta do "Fabryki Ekscentrycznego Aktora" (FEKS) działającej pod kierownictwem Grigorija Kozincewa i Leonida Trauberga. Janina zaczęła studiować ciężko. Tam też poznała studenta Andrieja Kostriczkina. Janina zakochała się w nim, i wkrótce potem Andriej zostaje jej mężem.

Kariera aktorska[edytuj | edytuj kod]

Debiut filmowy Janiny miał miejsce w 1925 roku. Janina zagrała swoją pierwszą rolę w filmie "Miszka walczy z Judeniczem", gdzie wystąpiła wraz z mężem Andriejem Kostriczkinem i Siergiejem Gierasimow. W 1926 roku Janina zagrała w kilku filmach Grigorija Kozincewa i Leonida Tauberga, w tym główną rolę w ekscentrycznej komedii "Braciszek". W 1929 roku Janina ukończyła FEKS. Pomimo postępów córki, matka nie aprobowała jej występów aktorskich, chciała by wróciła do popisów cyrkowych.
Jedną z wyjątkowych zdolności Janiny była umiejętność wcielania się w role dziecięce, dlatego też udało się jej wykreować liryczno-komediową bohaterkę Lenoczkę w filmach krótkometrażowych "Obudźcie Lenoczkę!" oraz "Lenoczka i winogrona"[2]. Po wykonaniu roli marzycielki Asi w filmie "Przyjaciółki" Janina stała się szczególnie popularna, rozpoznawano ją na ulicach, dostawała wiele listów od swoich fanów, zwłaszcza od młodych dziewczyn i chłopców, których marzeniem było zostać sławnymi aktorami. W tym samym czasie Janina utrzymywała chłodniejsze stosunki ze swoim mężem Andriejem Kostriczkinem, i wkrótce potem rozstali się. Ich wspólne życie było krótkotrwałe, mimo narodzin córki, Janiny Kostriczkin. W 1938 roku Janina Żejmo zagrała niewielką rolę tylko w jednym filmie. Dwa nadchodzące filmy z jej udziałem zostały wstrzymane. Wobec czego chciała odgrywać role teatralne, jednak niewiele miała wspólnego z teatrem. Janina w tym czasie przechodzi trudny okres z powodu braku zapotrzebowania na zawód aktora.
W 1939 roku Janina Żejmo została odznaczona Orderem Znaku Honoru, a tuż przed wojną na planie jednego z pierwszych filmów dźwiękowych "Moja ojczyzna", spotkała się z reżyserem Iosifem Chejficem. W tym okresie zaczęły rozwijać się bliższe relację między nimi i reżyser został drugim mężem aktorki. Janina urodziła mu syna Juliana (Julian Żejmo został operatorem filmowym w Polsce).
Kiedy zaczęła się wojna, Iosif Chejfic wraz z dziećmi wyjechał do Taszkentu, a Janina pozostała sama w Leningradzie, gdzie przeżyła oblężenie. Jej dom był otwarty dla przyjaciół, nawet w tak strasznym i trudnym czasie. Pod koniec 1942 roku, Janina została ewakuowana do Taszkentu. Ale spotkanie z mężem odbyło się bez radości. Podczas, gdy pociąg jechał do Azji Środkowej, poinformowano, że w drodze Janina zginęła podczas bombardowania. W życiu Chejfica pojawiła się inna kobieta. Janina nie może wybaczyć mężowi jego zdrady i nie wraca już do niego.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

W 1947 roku rola Kopciuszka przyniosła jej ogromną popularność. Nie każdy jednak chciał zobaczyć ją w tej roli. Powodem był jej wiek. 37 letnia Janina miała zagrać 16 letnią dziewczynę. O tą rolę w tajemnicy przed Janiną ubiegała się także rosyjska baletnica Marija Mazun, która nie miała jeszcze ukończonych 20 lat[3].

Ostatnie lata w filmie[edytuj | edytuj kod]

W 1954 roku odegrała swoją ostatnią rolę w filmie "Psotnicy" mając 45 lat. Janina często myślała o przeprowadzce do Polski, gdzie proponowano jej pracę i dobre zakwaterowanie. Wraz z synem, który właśnie skończył szkołę, opuściła Rosję w 1957 roku i zamieszkała w Polsce. Córka aktorki pozostała w Moskwie. Janina Żejmo spędziła następne trzydzieści lat życia w Warszawie, gdzie poznała i zaprzyjaźniła się z słynnym polskim krytykiem filmowym Jerzym Toeplitzem.

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Zmarła 29 grudnia 1987 roku w Warszawie w wieku 78 lat. Rok przed śmiercią miała drugi atak serca. Została pochowana na Cmentarzu Wostriakowskim w Moskwie[4]. W Rosji o aktorce został nakręcony program telewizyjny z serii «Kak uchodili kumiry»[5].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

1 lutego 1939 roku została odznaczona Orderem Znaku Honoru za rolę Asi w filmie "Przyjaciółki''" oraz za rolę Nadii w filmie "Wrogowie".

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

i inne

Przypisy

  1. Янина Жеймо, kinopoisk.ru
  2. a b c d e f g h Jelena Bauman, Rostisław Jurieniew: Mała encyklopedia kina radzieckiego. Warszawa, 1987, s. 288.
  3. Золушкин век Янины Жеймо
  4. Могилы знаменитостей. Жеймо Янина Болеславовна (1909-1987)
  5. "Kaк yxoдили кyмиpы. Жеймо Янина"
  6. Голубой экспресс, ruskino.ru
  7. Новый Вавилон, ruskino.ru
  8. Rostisław Jurieniew, Historia filmu radzieckiego, Warszawa 1977, s. 121
  9. Песня о счастье, ruskino.ru
  10. Rostisław Jurieniew, Historia filmu radzieckiego, Warszawa 1977, s. 131
  11. Леночка и виноград
  12. Rostisław Jurieniew, Historia filmu radzieckiego, Warszawa 1977, s. 128
  13. Rostisław Jurieniew, Historia filmu radzieckiego, Warszawa 1977, s. 154
  14. Март-апрель, ruskino.ru
  15. Ryszard Koniczek, Film radziecki w Polsce 1926-1966, Warszawa 1968, s. 79

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]