Janina Mortkowiczowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Janina Mortkowicz
Data i miejsce urodzenia 20 października 1875
Warszawa
Data i miejsce śmierci 27 grudnia 1960
Kraków

Janina (Żaneta) Mortkowicz z domu Horwitz (ur. 20 października 1875 w Warszawie, zm. 27 grudnia 1960 w Krakowie) – polska pisarka i tłumaczka utworów dla dzieci i młodzieży; żona Jakuba Mortkowicza.

Nagrobek Jakuba Mortkowicza, gdzie symbolicznie upamiętniono Janinę Mortkiewiczową

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się w Warszawie w rodzinie żydowskiej, jako córka Gustawa Horwitza i Julii z domu Kleinmann. Była siostrą Maksymiliana Horwitza (1877–1937) i Kamilli Kancewicz (1879–1952).

W 1919 przetłumaczyła na język polski powieść Chłopcy z Placu Broni, zmieniając jej tytuł, który w dosłownym tłumaczeniu brzmiałby Chłopcy z ulicy Pawła. Była autorką także wielu innych tłumaczeń, m.in. powieści Cudowna podróż Selmy Lagerlöf, Nad dalekim cichym fiordem Agot Gjems-Selmer oraz serii o Doktorze Dolittle. Napisała książkę O wychowaniu estetycznem (Warszawa, 1903).

Po samobójczej śmierci męża w latach 1931–1939 prowadziła jego przedsiębiorstwo księgarskie. Po wybuchu II wojny światowej przekazała wszystkie akcje spółki Annie Żeromskiej, wdowie po Stefanie Żeromskim. Przez całą wojnę wraz z córką Hanną Olczak (1905–1968) ukrywała się po aryjskiej stronie. W 1946[1] przedsiębiorstwo zostało reaktywowane w Krakowie i w utrudnionych warunkach była prowadzone przez nią i jej córkę do 1950. W tym samym okresie kierowała oddziałem wydawnictwa Książka.

Janina Mortkowiczowa została pochowana na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwatera FD, rząd , miejsce 10)[2]. Symbolicznie upamiętniona na grobie męża na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie (kwatera 31, uliczka 7)[3][4]. Jej wnuczka Joanna Olczak-Ronikier (ur. 1934) jest pisarką i scenarzystką, a prawnuczka Katarzyna Zimmerer (ur. 1961) jest dziennikarką i pisarką.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Według Jagielskiego już w 1945
  2. Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. Internetowy lokalizator grobów. Janina Mortkowicz. rakowice.eu. [dostęp 2018-09-07].
  3. Symboliczny grób Janiny Mortkowiczowej w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie.
  4. Cmentarze m. st. Warszawy. Cmentarze żydowskie. Warszawa: Rokart, 2003. ISBN 83-916419-3-7.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Janina Olkowska, Janina Mortkowiczowa [hasło w:] Słownik pracowników książki polskiej, Warszawa-Łódź: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1972.
  • Jan Jagielski: Przewodnik po cmentarzu żydowskim w Warszawie przy ul. Okopowej 49/51. Z. 1, Kwatery przy Alei Głównej. Warszawa: Towarzystwo Opieki nad Zabytkami. Społeczny Komitet Opieki nad Cmentarzami i Zabytkami Kultury Żydowskiej w Polsce, 1996, s. 54-55. ISBN 83-90-66296-5.